Erandi Godinez
Erandi Godinez Binnenland vandaag, 
Leestijd: 6 minuten

Coalitieakkoord bekendgemaakt: de belangrijkste plannen op een rij

Vanmiddag hebben D66, VVD en CDA hun coalitieakkoord bekendgemaakt. Van de hypotheekrenteaftrek en kinderopvang tot de WW-uitkering: dit zijn de belangrijkste zaken die je wil weten.

Eerder vanochtend werd al een deel van de coalitieplannen gelekt, maar inmiddels zijn de volgende zaken bevestigd.

Belangrijkste punten uit het coalitieakkoord

Eigen risico

De coalitiepartijen willen ruim 5 miljard euro gaan besparen op het eigen risico. De beoogde verlaging van het vorige kabinet gaat niet door, en wordt vanaf volgend jaar bovendien weer aangepast aan de lonen en inflatie. Dat scheelt de schatkist jaarlijks ongeveer 4 miljard euro. Ook wordt het eigen risico per 2027 verhoogd met 60 euro. Dat levert de begroting 1 miljard euro op.

Patiënten hoeven niet het volledige eigen risico voor een enkele behandeling te betalen: per behandeling betaalt men maximaal 150 euro vanuit het eigen risico. Die grens stijgt wel ieder jaar, als het eigen risico in verhouding tot de lonen en inflatie omhooggaat.

WW-uitkering

Mensen die werkloos zijn, moeten wat D66, de VVD en het CDA betreft niet twee jaar, maar één jaar lang een uitkering krijgen. De maatregel moet in 2029 een half miljard euro opleveren, en uiteindelijk de schatkist ongeveer 1,3 miljard euro per jaar schelen.

Wel willen de partijen dat mensen met een uitkering de eerste maanden wat meer overhouden van hun laatstverdiende salaris. Nu krijgen mensen de eerste twee maanden nog 75 procent van het laatst verdiende loon, maar dat moet 80 procent worden.

Voorrang op sociale huurwoning voor statushouders

Gemeenten mogen zelf bepalen of statushouders voorrang op een sociale huurwoning krijgen, schrijven D66, VVD en CDA in het coalitieakkoord. Volgens de partijen „knelt het in bepaalde gemeenten steeds meer”, omdat andere inwoners van die gemeenten lang moeten wachten op een huis. Maar omdat er geen goed alternatief is voor de statushouders, wil het aanstaande kabinet het aan de gemeenten overlaten.

Demissionair woonminister Mona Keijzer werkt aan een wetsvoorstel om de voorrang voor statushouders te stoppen. Daar staat niets over in het akkoord.

De coalitie wil verder inreisbeperkende maatregelen mogelijk maken als „het aantal mensen dat een asielaanvraag doet in korte tijd fors stijgt” en de „asielketen bezwijkt onder de instroom”. Een van de mogelijkheden daarvoor is een tijdelijke stop op het nareizen van familieleden van mensen met een verblijfsvergunning, maar zonder vluchtelingenstatus.

Leeftijdsgrens tabak en vapes naar 21 jaar

De leeftijdsgrens voor tabak en vapes moet van 18 naar 21 jaar. De partijen willen daarmee verder inzetten op een „rookvrije generatie”. De coalitie wil daarnaast dat het op voorraad houden van vapes met een smaakje, die illegaal zijn, strafbaar wordt.

Kinderopvang

D66, VVD en CDA vinden nog steeds dat de kinderopvang zo goed als gratis moet worden. Ouders krijgen volgens het nieuwe stelsel geen kinderopvangtoeslag meer, maar hoeven nog maar 4 procent bij te betalen van de totale kosten. Het kabinet-Schoof wilde vanwege de toeslagenaffaire af van deze toeslag, en de nieuwe coalitie wil dat voortzetten. Naar verwachting gaat de wijziging in per 2029.

Een suikertaks

Een ‘suikertaks’ moet vanaf 2030 de schatkist bijna een miljard euro gaan opleveren, schrijven de coalitiepartijen D66, VVD en CDA. Producenten van bijvoorbeeld suikerhoudende dranken moeten de rekening van 850 miljoen euro gaan betalen. In de praktijk rekenen bedrijven zo’n extra belasting vaak door in de consumentenprijs.

Verder wil de coalitie investeren in preventie. Er gaat 50 miljoen euro extra naar sport en 35 miljoen naar medische preventie, zoals vaccinaties. De partijen willen de wijkgerichte vaccinatieaanpak verder uitbreiden.

Spreidingswet

Voorlopig blijft de spreidingswet in stand. Dat is volgens de partijen nodig „om zo een rechtvaardige verdeling over gemeenten te borgen”.

Het klimaatbeleid

Het klimaatbeleid van het vorige kabinet wordt voortgezet door de huidige coalitie van D66, VVD en CDA. De grootste prioriteit ligt wat de partijen betreft bij het oplossen van het overvolle stroomnet. De opslag van CO2 onder de grond moet doorgaan.

Het klimaatbeleid komt uit het bestaande klimaatfonds. De partijen willen door met een bestaande compensatie voor verduurzamende bedrijven tot 2030. Dat kost de staat tot wel een half miljard euro per jaar. Daarbovenop komt een extra pot om de kosten voor elektriciteit bij bedrijven te drukken. Daarin staan vanaf 2028 honderden miljoenen per jaar. Ook de bestaande subsidie voor het opwekken van duurzame energie blijft bestaan; er komen zes nieuwe rondes tot en met 2032. Ook is er extra geld voor windmolens op zee.

Hypotheekrenteaftrek

In het coalitieakkoord staat ook dat er voorlopig geen einde komt aan de hypotheekrenteaftrek. D66 en het CDA pleitten daar wel voor tijdens de verkiezingscampagne. Maar de VVD noemde de afbouw van de aftrek een breekpunt.

„Om het eigen huis betaalbaar te houden en de rust op de woningmarkt te bewaren, blijft de fiscale behandeling van het eigen huis ongewijzigd”, aldus het coalitieakkoord. Daarmee blijft ook het eigenwoningforfait ongewijzigd.

Korting accijns benzine

De lagere accijns op benzine blijft tot en met 2027 in stand. Voor andere brandstoffen lijkt de accijns volgend jaar wel omhoog te gaan. „In 2027 worden specifiek de tarieven voor benzine gelijk gehouden aan de tarieven van 2026″, schrijft de coalitie. Voor de ingreep willen de drie partijen eenmalig 900 miljoen euro uittrekken.

AOW-leeftijd

Ook wil de coalitie dat de AOW-leeftijd vanaf 2033 sneller stijgt dan nu het geval is. Nu stijgt die nog met acht maanden voor ieder extra jaar levensverwachting. Maar de coalitie wil dat met ieder extra jaar levensverwachting de AOW-leeftijd ook met een volledig jaar stijgt. De maatregel moet structureel meer dan 2,5 miljard euro opleveren.

Langdurige zorg korten

Ook vinden de drie partijen dat er meer dan een miljard euro bezuinigd moet worden op de langdurige zorg. Zij willen dat mensen die langdurige zorg afnemen zelf huur gaan betalen. Ook wordt 320 tot 470 miljoen euro, bedoeld voor de ouderenzorg, elders uitgegeven. Verder moeten patiënten die dat kunnen zelf meebetalen voor huishoudelijke hulp.

De partijen willen hierover akkoorden sluiten met de sector.

Stikstofbeleid

De coalitie wil ook een landelijke aanpak van het stikstofbeleid, met harde doelen voor de sectoren landbouw, industrie en verkeer die in de wet worden vastgelegd. Hiervoor trekken de partijen 20 miljard euro uit.

Een deel daarvan is geld dat al door het vorige kabinet klaar is gezet voor landbouw en natuur. Het eerder teruggekeerde belastingvoordeel voor landbouwvoertuigen, de zogenoemde rode diesel, wordt geschrapt, wat geld voor stikstof oplevert.

In 2035 moet de landbouw 42 tot 46 procent minder ammoniak uitstoten, in 2030 moet de eerste 23 tot 25 procent al gehaald zijn. Als dit tussendoel niet wordt gehaald, moet er overleg komen over strenger beleid. Wordt het doel in 2035 niet gehaald, dan moeten boeren een deel van hun rechten die nodig zijn om vee te mogen houden, inleveren. De industrie en het verkeer moeten in 2035 de helft minder stikstofoxiden uitstoten. Ook deze sectoren kunnen ‘maatregelen’ verwachten als de doelen niet worden gehaald.

Het geld is voor vrijwillige opkoop van bedrijven (750 miljoen in de komende kabinetsperiode), gebiedsgerichte maatregelen rondom natuur (2 miljard tot 2030), subsidies voor innovaties op boerenbedrijven (750 miljoen tot 2030) en natuurbeheer. 50 miljoen euro per jaar is voor de industrie en het verkeer, die van de partijen ook een wettelijk vastgelegd stikstofdoel gaan krijgen.

Geld naar media

De nieuwe coalitie trekt vanaf 2027 jaarlijks 50 miljoen euro uit voor media. Een deel van dat geld moet worden gebruikt om een eerder aangekondigde bezuiniging op de publieke omroep van 150 miljoen euro terug te draaien. Het geld wordt ook gebruikt voor persveiligheid en journalistieke vrijheid.

Hoe de verdeling van het geld precies is, staat nog niet in het coalitieakkoord.

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Het beste van Metro in je inbox 🌐

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en ontvang tot drie keer per week een selectie van onze mooiste verhalen.

Reacties