Livia Guldie
Livia Guldie Woningmarkt vandaag, 
Leestijd: 3 minuten

Er staan duizenden panden leeg in Nederland: waarom worden die niet gewoon omgebouwd tot woningen? Een expert legt dit uit

In Nederland staan ontzettend veel panden leeg. Er zijn zelfs zoveel leegstaande woningen en gebouwen dat je er alle inwoners van Utrecht in zou kunnen huisvesten. Dat is opvallend, zeker in een tijd waarin de woningnood groot is en veel mensen wanhopig op zoek zijn naar een betaalbare woning. Hoe kan het dat er zoveel panden ongebruikt blijven terwijl de vraag naar woonruimte zo hoog is? En waarom worden deze gebouwen niet omgebouwd tot woningen?

EenVandaag legde die vragen voor aan Marja Elsinga, hoogleraar Volkshuisvesting aan de faculteit Bouwkunde van de TU Delft. Zij legt uit welke mogelijkheden er zijn om leegstaande panden beter te benutten.

Al die leegstand: waarom kan dat niet worden opgelost?

Een belangrijke reden voor leegstand is volgens Elsinga het eigendomsrecht. Eigenaren mogen in principe zelf bepalen wat ze doen met hun gebouw. “Gemeenten kunnen dus niet zomaar ingrijpen als een pand leegstaat. Daarvoor moeten ze aan verschillende voorwaarden voldoen en procedures doorlopen”, zegt de hoogleraar tegen EenVandaag.

Maar het probleem ligt niet alleen aan het eigendomsrecht, het ontbreekt gemeenten soms aan een goed overzicht. Uit onderzoek van VacantMap blijkt dat ruim een derde van de gemeenten geen gegevens over leegstand bijhoudt.

Wat kunnen gemeenten allemaal wel en niet?

Wel kunnen gemeenten eigenaren aanspreken op langdurige leegstand en hen aansporen hun pand te verkopen of tijdelijk te verhuren. “Dat kun je ook afdwingen op grond van de Leegstandwet”, vertelt Elsinga. Gemeenten kunnen daarvoor een procedure starten en de eigenaar aanschrijven met het verzoek het pand weer in gebruik te nemen.

Waar loopt dit dan vast? Het ombouwen van panden tot woningen kan ook nadelen hebben voor de omgeving, zoals extra parkeerdruk, meer afval en mogelijke overlast. Ook kunnen parkeereisen een belemmering vormen bij het krijgen van een vergunning, bijvoorbeeld als er onvoldoende ruimte is voor extra parkeerplaatsen.

Tijdelijke bewoning van leegstaande panden: is dat een goede oplossing

Je hoort vaak over bijvoorbeeld krakers die een leeg pand gaan bewonen: hoewel dat controversieel is, kan ’tijdelijke bewoning’ volgens Elsinga een manier zijn om leegstand tegen te gaan, bijvoorbeeld door studenten of starters in een leegstaand gebouw te laten wonen. “Dat kan ook een oplossing zijn als een pand nog geen permanente woonbestemming heeft.”

Gemeenten kunnen ook hiervoor gebruikmaken van de Leegstandwet. Daarmee kan tijdelijke verhuur onder bepaalde voorwaarden mogelijk worden gemaakt. Zo hoeft een gebouw niet ongebruikt te blijven totdat er een definitieve nieuwe bestemming is.

Politieke wil en urgentie: is die er wel?

De aandacht voor de aanpak van leegstand als oplossing voor de woningcrisis groeit wel, zowel landelijk als lokaal. Vooral op gemeentelijk niveau is het essentieel om voldoende expertise op te bouwen, benadrukt Elsinga.

Volgens Elsinga neemt de politieke urgentie dan ook wel degelijk toe. “In België, en met name in Vlaanderen, staat het aanpakken van leegstand al langer op de politieke agenda.” In Nederland is het onderwerp vooral door de woningcrisis in een stroomversnelling geraakt. Maar Elsinga tempert de verwachtingen: “Aanpak van leegstand is een kwestie van de lange adem.”

Elsinga waarschuwt dat het ombouwen van leegstaande gebouwen geen eenvoudige oplossing is. “Zie het gewoon als een investering in de toekomst.”

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Livia Guldie
Geschreven door Livia Guldie

Livia (2002) heeft Journalistiek gestudeerd en is sinds kort gedoken in een studie Geschiedenis, met focus op politiek. Van schrijven gaat haar hart sneller kloppen, maar het begrijpelijk maken van ingewikkelde onderwerpen - van maatschappelijke kwesties tot psychologie - vindt ze het leukst, vooral als ze er zelf wat van opsteekt. En natuurlijk kent ze alle Gen Z-trends.

Reacties