Nikki Veerbeek Tech vandaag, 18:16

Leestijd: 12 minuten

Drie Nederlanders over hun AI-gebruik: ‘Ik gebruik het als tweede brein vanwege hersenletsel’

Van bruiloftspeeches tot Sinterklaasgedichten en recepten: AI speelt een steeds prominentere rol in het dagelijks leven. Maar hoe gaan ver gaan Nederlanders eigenlijk in het gebruiken van AI en zijn ze zich bewust van de risico’s? Metro vroeg het aan drie fanatieke AI-gebruikers. 

Het gebruik van AI-tools onder werkende Nederlanders is explosief gegroeid. Bijna 6 miljoen Nederlanders tussen de 18 en 65 jaar zetten AI in hun dagelijks leven in. Driekwart van de gesprekken draait om praktische vragen, advies of schrijftaken, bleek eerder uit onderzoek.

Voor veel mensen is AI gewoon een extra paar handen. Maar dat het ook goed mis kan gaan, bleek twee weken geden nog. Voormalig NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch bleek de mist in te zijn gegaan met het gebruiken van kunstmatige intelligentie voor het schrijven van nieuwsbrieven. Daarin stonden citaten die door AI waren verzonnen, bevestigde de journalist in een blog na berichtgeving hierover van NRC. Uitgever Mediahuis heeft hem daarop tijdelijk geschorst. 

Vandermeersch zegt dat hij verschillende taalmodellen heeft gebruikt en er volop mee experimenteerde. Hij is „zelfs met al die jaren van ervaring en kennis in de val getrapt van hallucinaties”.

Mariëtte Kroeze (46) gebruikt AI als tweede brein 

Mariëtte gebruikt AI als tweede brein sinds ze niet-aangeboren hersenletsel opliep door een ernstig ongeluk. „Uiteindelijk is het ongeluk mijn geluk geweest, want ik heb nu nog een beter leven.”

Geen zinnen, ruzie of Engels meer

„Ik was ondernemer, maar ik kreeg het na mijn ongeluk elf jaar geleden niet meer voor elkaar om te werken. Als ik aan het einde van de zin was, wist ik het begin van de zin al niet meer. Ik kon geen Engels meer, terwijl dat de voertaal was van een van mijn bedrijven. En ik heb zes jaar geen ruzie kunnen maken met mijn man, omdat ik niet kon uitleggen waarom ik boos was. Artsen zeiden dat ik ermee moest leven. 

Drie jaar geleden liet een andere ondernemer mij AI zien. Wauw, dacht ik, dat lost precies de problemen op waar ik last van had met mijn brein. Dingen niet meer kunnen terugvinden, niet meer weten of je iets wel of niet hebt opgeschreven, moeilijk kunnen lezen. Ik ben gelijk gaan uitzoeken hoe het werkte en of ik het kon inzetten voor mijn problemen. Het was verlichtend dat ik gewoon kon typen zonder mezelf te hoeven corrigeren en er uiteindelijk een zinnige tekst uitkwam. Ik ben nu veel minder vaak dingen kwijt en vergeet afspraken niet meer.”

Nieuwe neurale paden 

„Inmiddels gebruik ik AI niet meer om een hele tekst te schrijven. AI heeft me geholpen zinnen te formuleren en een betere schrijver te worden. Doordat ik er actief mee aan de slag ging, maakte ik weer nieuwe neurale paden aan.

Ik gebruik AI ook voor het koken. Ik volg een ketogeen dieet. Dat is heel ingewikkeld, zeker als andere mensen mee-eten. Het is voor mij een ingewikkeld cognitief proces om een recept te lezen en tegelijkertijd te maken, dus dan zet ik ChatGPT op de spraakfunctie en vraag of hij me wil helpen.” 

AI op de werkvloer 

„Ik ben weer gaan werken, omdat ik weer goede teksten kon maken en ruimte voor denken kreeg. Ik werk nu twaalf uur in de week en krijg daarin best veel voor elkaar. Ik heb bijvoorbeeld een online cursus voor ouders en kinderen gemaakt, waar AI-geletterdheid een groot onderdeel van is. Ik vertel wat AI is, wat de risico’s zijn, op welke manier je het relatief veilig kunt gebruiken en wat voor toffe dingen je ermee kunt doen.

Ik leer mensen ook hoe ze AI op een andere manier kunnen inzetten, ook als ze een cognitief probleem hebben. Er zijn ontzettend veel mensen die hersenmist hebben. Die worden echt geholpen met dit soort techniek.”

Schuldig over AI-gebruik 

„Mensen zeggen dat je brainrot van AI krijgt, omdat alles voor je wordt gedaan. Ik denk dat dat niet zo is als je je eigen dingen erin stopt en op de juiste manier prompt. Ik vraag bijvoorbeeld of AI een tekst handiger, korter of langer op kan schrijven, suggesties voor verbeteringen kan geven of de taalfoutjes eruit kan halen.

Ik vraag me weleens af of ik me schuldig moet voelen dat ik AI gebruik om me te helpen in mijn leven. Ik vind zelf dat je het mag gebruiken als je het inzet om óf projecten te doen die wereld mooier maken, óf als je het gebruikt om – zoals in mijn geval – überhaupt je werk te kunnen doen. Daarmee houd je ruimte en tijd over om dingen te doen waarmee je aan je gezin en de wereld kunt bijdragen. En het maakt niet uit hoe je die wereld mooier maakt, dat mag heel klein zijn. Het is wat anders als je AI super onzinnig gebruikt, voor filmpjes en plaatjes die nergens op slaan. Daar heb ik wél moeite mee.”

Privacy, hallucineren en vooroordelen grootste nadelen 

„Waar ik erg mee zit, is privacy. Er is de vraag of de gegevens goed beveiligd zijn. Dat is super naar. Al hebben we dat ook met de ‘normale’ dingen die we gebruiken, zoals e-mail en Google. Er is ook het hallucineren. Als AI iets met heel veel overtuiging tegen jou zegt, dan ben je snel geneigd om het te geloven. 

Je kunt echt een probleem hebben als je het niet controleert. Welke bron is gebrukt? Wie heeft het geschreven? Door wie en hoe is het onderzoek opgesteld? Waar vind ik ondersteunend bewijs? Wat zijn de tegenhangers?

Dan is er nog het morele gedeelte. Je moet je ervan bewust zijn dat AI vooroordelen kan hebben. Let erop dat er variatie is en je niet per se een witte man krijgt als je vraagt om een plaatje van en directeur. Besef dat de antwoorden die je krijgt zijn alleen op basis zijn van wat eerder door anderen is ingevoerd. Tot slot is het energieverbruik te hoog. Ik hoop dat daar snel wat op gevonden wordt.” 

Voorlichting van kinderen 

„We moeten ervoor zorgen dat wijzelf en onze kinderen continu kritische kijkers zijn en AI gebruiken als ondersteuner, niet iets wat alles voor je maakt. Voorlichting begint thuis. Het vervelende, en tegelijkertijd interessante, is dat volwassen het ook nog moeten leren. Maar het is super onwenselijk om het kinderen zelf maar uit te laten zoeken. Ons brein is ingesteld op energiebesparing. Als wij merken dat als we drie woorden schrijven en daar een heel verslag uitkomt, dan gaan kinderen automatisch het minst moeilijke doen. Terwijl ze dan niets hebben geleerd. Dat kan en moet anders.

Veel mensen voelen weerstand bij AI. Dat snap ik, maar je kunt je kind niet begeleiden als je er niets mee te maken mee wil hebben. Het is een revolutie die niet te stoppen is. Mensen waren ook ooit bang voor het internet. Dat bleek alleen mee te vallen, op het moment dat mensen begonnen te snappen wat je er wel en niet mee kunt doen.” 

Paul Veth (43) is ondernemer

Voor Veth is AI onmisbaar in zijn werk en een handig hulpje in de keuken, maar hij probeert er bewust mee om te gaan. Als het morgen zou verdwijnen, zou zijn leven niet instorten, denkt hij. Tegelijkertijd ziet hij hoe afhankelijk anderen van kuntsmatige intelligentie worden. “Als AI zou wegvallen, denk ik dat veel mensen mentale problemen gaan hebben.”

AI in privéleven en werk 

„Vroeger gebruikte je Google. Als ik tegenwoordig bijvoorbeeld een authentiek recept van bottenbouillon wil, dan zoek ik dat op een AI-model op. Die kan dat veel makkelijker bij elkaar verzamelen en daarna ook nog aanpassen. Je kunt bijvoorbeeld zeggen dat je er geen knoflook in wil, dat kun je aan Google niet vragen. Maar het is ook van betere kwaliteit. Als je bottenbouillon op Google zoekt, dan kom je op een website uit en dan vind je niet per se altijd de beste kwaliteit.

Voor mijn werk ontwikkel ik applicaties met AI, omdat dat tegenwoordig een stuk beter en makkelijker kan. Je hoeft zelf geen code te schrijven, AI kan dat voor je doen. Daar zitten natuurlijk wel haken en ogen aan. Het is belangrijk om je op juridisch vlak goed in te dekken en ervoor te zorgen dat alles goed werkend en veilig is. Maar daar zorg je met een beetje gezond verstand en uitzoekwerk voor. Verder zet ik het ook in voor marketing. Niet alleen voor het schrijven van teksten, maar vooral voor het sparren, om na te denken over wat goede invalshoeken zijn.”

Bewust over AI-gebruik

„Ik zet AI heel gericht in. Het is niet zo dat ik het zomaar voor de lol plaatjes laat genereren. Ik denk altijd eerst rustig na voordat ik klakkeloos een AI-model open. Ik denk ook altijd na welk AI-model ik open en waarvoor. Grok van X is bijvoorbeeld goed in het zoeken van de waarheid, terwijl ChatGPT je liever te vriend houdt. Die zegt dingen die je wil horen in plaats van wat waar is. 

Het blijft altijd belangrijk om even te kijken: klopt een bron? Dat is tegenwoordig secuurder. Als je bijvoorbeeld bij Grok op een bron klikt, dan leidt die ook echt naar een bestaande bron. Er waren ook AI-modellen waarbij een bron niet bleek te bestaan als je op de link klikte.”

Slecht voor algemene ontwikkeling

„Een nadeel van AI is dat ik zie dat veel mensen stoppen met zelf nadenken. Ik denk dat dat slecht is voor de algemene ontwikkeling. Op het moment dat je dagelijks uren naar ChatGPT of een ander AI-model luistert en dat aan gaat nemen als waarheid, kan het jouw perceptie, wereldbeeld en normen en waarden sturen. Er zit sturing en een narratief achter een AI-model, al is het bij het ene model meer dan het ander. Dat zie ik echt als een gevaar.

Er zijn ook veiligheidsrisico’s. Mensen weten niet goed wat ze aan AI vertellen, waar het wordt opgeslagen en wat voor gevolgen het kan hebben. Mensen zijn nog onwetend over wat AI kan en gaat kunnen de komende tijd en wat dat voor de economie, banen en bedrijven zal betekenen.”

Remco Rijbergen (33) werkt in de zorg 

AI is voor Rijbergen een vast onderdeel van zijn dag geworden. Van het schrijven van appjes en mails tot meedenken bij zijn werk en opdrachten voor school. „Maar het is niet dat het mijn leven overneemt. AI kan veel, maar blijft een hulpmiddel. Juist in de zorg vind ik het belangrijk dat je zelf blijft nadenken en de regie houdt.”

Op een leukere manier verwoorden 

„Ik gebruik AI voor het opzoeken van informatie, het opdoen van ideeën voor bijvoorbeeld spelletjes en het schrijven van appjes, mails en andere teksten, zoals uitnodigingen en gedichten voor Sinterklaas. ChatGPT kan dingen op een leukere manier verwoorden. Het is een manier om mijn creativiteit te vergroten. Het fijne is ook dat het snel is. Ik kan het zelf ook wel, maar dan doe ik er drie weken over.

Afgelopen zomer ging ik naar Kroatië op vakantie. Als je op Google ‘leuke dingen om te doen in Kroatië’ intypt, krijg je standaard onzin die je overal wel weet te vinden en je vrienden je ook kunnen vertellen. Ik vroeg ChatGPT om tips die wat spannender waren. Wat ik leuk en grappig vond, is dat er een tip voor een restaurant werd gegeven waar mensen met een beperking het eten aan tafel brachten. Toen ik daar zat, besefte ik: dat is natuurlijk omdat ik in de zorg werk. Ik zou er zelf nooit opgekomen zijn, dus ik vond het top.”

Niet 100 procent nauwkeurig 

„Op mijn werk maak ik bijvoorbeeld gebruik van AI voor nieuwsbrieven en posts voor social media. De ideeën komen van ons uit, maar maar ik laat ChatGPT de toon bepalen en gebruik het om te brainstormen. Hoe kunnen we het leuker maken voor ouders, zodat ze het echt willen lezen? 

Ik doe naast mijn werk een studie in de zorg. Daar gebruik ik ook zeker AI voor. Je kunt makkelijk brononderzoek doen, maar je moet het wel allemaal checken. Het is absoluut niet 100 procent nauwkeurig. Het is in principe gewoon een voorspeller.”

Vraag je bullshit, dan krijg je bullshit

„Ik check bronnen en feiten altijd. Ik let op welke foto’s ik gebruik, dat ik niet de kinderen van een vriend gebruik om een plaatje te maken. Opnames van gesprekken voor school of gegevens van mijn cliënten in de zorg zet ik er ook niet in.

Ik weet dat AI soms ook dingen verzint. Wij wilden recent onze belastingaangifte doen met ChatGPT. Dan moest hij alle cijfers optellen en daarvan klopte eigenlijk niets. En als ik vraag hoeveel woorden een tekst bevat, zegt ChatGPT dat het er 450 zijn, maar als je het in Word zet, blijken het er 720 te zijn.

Je moet ook de goede vragen stellen. Vraag je bullshit, dan krijg je bullshit. Hoe beter je aangeeft wat je wil hebben, hoe beter het is.”

Social media minder leuk 

„Ik vind social media inmiddels een stuk minder leuk door AI. Soms kijk je een leuk filmpje, maar dan blijkt het helemaal niet echt te zijn. De techniek wordt steeds beter, daar vind ik echt een gevaar in zitten.

Voor een essay vroeg ik ooit om een levensechte foto te ontwikkelen. Niemand had door dat het een met AI gegenereerde foto was. Dat vind ik wel heftig. Je hoort ook steeds meer dat er pornografische beelden en nepnieuws met AI worden gemaakt. Ik denk dat er ook heel veel mensen zijn die dat niet checken en gewoon aannemen wat er staat. En ik denk dat dat alleen maar heftiger wordt.” 

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

• Lonen stijgen hard in 2026: dit is wie het meeste verdient
• De Financiële fout van Hugo (29): ‘Ik betaalde de borg voor een villa voor mijn hele vriendengroep, maar kreeg niets terug’
• Rowan (29) in Ex-treem gênant: ‘Hij wilde dat ik mijn ouders minder zou zien’
• Val je altijd in slaap tijdens films of series? Hier kan dat door komen
• Nadia belandde in een gedwongen huwelijk: ‘Voor 10.000 dollar verkocht toen ik 14 was’

Reacties