Julia Osendarp Gezondheid vandaag, 08:55

Leestijd: 7 minuten

Ketamine steeds populairder als partydrug: ‘Middel dat past bij de invulling van rest van de week’

Een pilletje, snuifje of likje? Dat er in Nederland drugs wordt gebruikt, is niks nieuws. Maar wat opvalt is dat het gebruik van ketamine toeneemt. Tom Bart (37), preventiedeskundige bij Jellinek, legt uit waarom de drug steeds populairder wordt.

We scoren in Nederland hoog als het gaat om drugsgebruik. Uit recent onderzoek, uitgevoerd door het Europese drugsagentschap EUDA, vielen vooral de resultaten over MDMA en ketamine op. In Nederland behoort ketamine namelijk tot de hoogste niveaus in Europa, samen met landen als België en Duitsland. In steden als Amsterdam, Eindhoven en Utrecht nam de hoeveelheid resten van de middelen in het afgelopen jaar duidelijk toe. Wat betreft MDMA blijft Nederland zelfs dé koploper van Europa. Eerder werd ook bekend dat jongeren vaker alcohol inruilen voor drugs.

In het kort

• Het gebruik van ketamine neemt toe in Nederland, vooral onder feestgangers in grote steden.
• MDMA blijft populair, maar het gebruik stabiliseert of daalt licht terwijl andere middelen opkomen.
• Ketamine heeft een kort effect en minder kater dan MDMA, wat bijdraagt aan de populariteit.
• Bij veelvuldig gebruik kan ketamine blaasschade veroorzaken en leiden tot verslaving.
• Bezuinigingen op preventie en zorg bemoeilijken regulering van drugsgebruik zoals ketamine.

MDMA en ketamine als partydrug

Bart herkent vanuit Jellinek, expert op het gebied van middelengebruik en verslaving, de cijfers over MDMA en ketamine. „Dat het MDMA-gebruik langzaam stijgt, is iets wat al een tijd bekend is. Dat zie je vooral in de grote steden onder mensen die veel uitgaan. Maar de laatste pakweg tien jaar zien we ook een stijgende trend in het gebruik van ketamine.”

„In de jaren 80 werd MDMA steeds populairder en werd het vervolgens verboden via de opiumwet”, vervolgt de preventiedeskundige. „In Nederland werd steeds meer MDMA geproduceerd in de welbekende Brabantse drugslabs. Daardoor zitten we als land dichtbij de bron en Nederlandse drugshandelaren exporteerden ook MDMA naar het buitenland. Daarnaast kennen we hier een festival- en uitgaanscultuur. Zo hebben we bijvoorbeeld een zeer hoge festivaldichtheid in de zomer. In dat soort omgevingen zie je meer partydrugs. MDMA en ketamine zijn in de partyscene populair. Het is dus niet zo dat heel Nederland aan de MDMA en ketamine zit, maar het gebruik komt vooral voor bij de twintigers en dertigers in grote steden.”

Eerder sprak Metro met verslavingsarts Gerard Alderliefste over langdurige klachten die sommige mensen kunnen ervaren na het gebruik van partydrugs.

Preventiedeskundige: ‘Verschillende middelen op verschillende momenten’

De populariteit van ketamine piekt dus vooral het laatste decennium. Bart legt uit dat het moeilijk te duiden is waarom een middel populair is. „Ook ketamine bestaat al langere tijd, maar wij herkennen de gestage opmars. Onder de feestgangers is het pallet aan middelen breder geworden. MDMA is dus al langer populair, maar het gebruik is de afgelopen tijd gestabiliseerd of zelfs iets afgenomen. Daarvoor komen dan andere middelen in de plaats. Je ziet dat mensen selectiever worden in welk middel ze op welk moment gebruiken. Dat betekent dat er soms MDMA gebruikt wordt, soms ketamine en soms weer andere middelen. Afhankelijk van bijvoorbeeld de invulling van de rest van de week. Het effect van ketamine is bijvoorbeeld kort, het geeft een ander soort trip en vervult andere behoeften. Daarnaast ervaar je er een minder sterke kater van dan bijvoorbeeld bij MDMA.” 

Ketamine wordt in de dierengeneeskunde ook wel gebruikt als verdovingsmiddel. „Bedoeld om een groot dier plat te kunnen krijgen. Het wordt ook nog gebruikt in de reguliere medische zorg. Het middel heeft als voordeel dat het weinig invloed heeft op de lichamelijke processen, zoals ademhaling of hartslag, waardoor het relatief veilig is. Maar je gaat van ketamine meer trippen en dat is natuurlijk niet voor iedereen en fijne bijwerking.” 

„Het is een apart middel”, vertelt Bart verder over de risico’s van ketamine. „Het is geen stimulantia zoals MDMA. Bij stimulantia zie je bijvoorbeeld meer risico op oververhitting en hartproblemen. Bij ketamine is er meer indirect risico op korte termijn, doordat je bijvoorbeeld te veel neemt en een nare ervaring krijgt. Het kan zijn dat je je lichaam niet goed kunt bewegen, in kwetsbare situaties terechtkomt, nachtmerries of zelfs bijna-doodervaringen kunt ervaren. Maar lichamelijk kleven er minder acute gevaren aan. Tenzij je ketamine combineert met andere middelen zoals alcohol, dan nemen de lichamelijke risico’s flink toe.” 

Verslaving

Over ketamine klinkt soms ook dat je er blaasklachten van zou kunnen krijgen. „Dat is inderdaad een risico”, legt Bart uit. „Bij veelvuldig gebruik kun je namelijk blaasschade oplopen. Het advies is dan om acuut te stoppen, want het effect kan onomkeerbaar zijn.” 

En volgens de preventiedeskundige kun je ook aan ketamine verslaafd raken. „Omdat de drug populairder wordt, zien we het ook in de verslavingszorg vaker terug. De hulpvraag neemt toe, al is het nog steeds minder dan bijvoorbeeld een cocaïneverslaving.” 

Ketamine behoort volgens Bart tegenwoordig tot dat bredere pallet aan middelen op de feestjes en afterparty’s. „Het gevaar is wel dat je geen kater ervaart van ketamine. Het geeft vrij gemakkelijk een kort en intens effect en je kunt de volgende dag weer functioneren. Maar wat wij in de verslavingszorg zien, is dat het middel steeds vaker wordt gebruikt om bijvoorbeeld te kunnen ontspannen op andere momenten. Er is nog wat ketamine over van een feestje en na een gestreste werkdag neemt men dan in plaats van een wijntje een lijntje ketamine thuis. Dan begint het afglijden en het normaliseren van de drug en creëer je afhankelijkheid.” 

Hulpverlening en preventie

Volgens de preventiedeskundige zijn er twee belangrijke maatschappelijke thema’s die meespelen in het huidige drugsgebruik. „Het landschap verandert continu en de drugsmarkt verandert steeds. Wat al langer speelt, zijn de bezuinigen op preventie en zorg en het achterblijven van de wetgeving. Het is niet goed dat meer mensen ketamine gaan gebruiken, maar het is moeilijk je daar tegen te wapenen als er wordt bezuinigd op preventie en er niks gebeurt aan de kant van regulering. Er begeven zich op dat vlak hiaten aan de beleidskant, oftewel de opiumwet, en het investeren in gezondheid.” 

Bart benadrukt dat MDMA en ketamine ondanks hun schadelijkheid niet altijd de grootste aandachtspunten zijn. „Qua behandeling gaat het nog steeds veelal over alcohol, cannabis en cocaïne. Maar ook de benzo’s, opioïde pijnstillers, 3-MMC en nicotineproducten zoals vapes krijgen meer aandacht. Dat zijn thema’s waar we nu veel tijd aan besteden. Dat betekent niet dat MDMA en ketamine niet schadelijk zijn. Maar de andere thema’s zijn nu groter en schadelijker voor de algehele volksgezondheid.”

Onvoorspelbare drug

En mocht iemand zich toch aan ketamine wagen, wil Bart daar nog iets over meegeven. „Denk daar goed over na en laat je vooral niet beïnvloeden door je omgeving. Maak je eigen keuzes. Mocht je toch een bepaalde drug willen gebruiken, laat het dan testen bij een testcentrum. Dan weet je wat erin zit, hoe sterk het is en kun je ook in gesprek gaan met een preventiemedewerker. Laat het gebruik ook geen gewoonte worden. Probeer om ook te genieten van het uitgaan zonder ketamine of andere drugs. En gebruik het ook niet om negatieve gevoelens tegen te gaan of als een vorm van zelfmedicatie.”

Bart vervolgt: „Pas daarnaast op met de dosering. Ketamine kan namelijk een intens effect veroorzaken. Bij bijvoorbeeld het snuiven van cocaïne heb je een hogere dosering nodig om effect te krijgen dan bij ketamine. Je neemt bij ketamine al snel te veel. Wees daar alert op en zorg dat je je in een setting begeeft waar je veilig bent. Op een festival kan die ervaring intens zijn en ook veranderen in een nare ervaring. En gebruik of combineer geen middelen door elkaar. Ketamine kan een onvoorspelbare drug zijn.” 

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

• Econoom Paul Schenderling pleit voor 30-urige werkweek: ‘Je wordt écht gelukkiger van minder’
• De Spaarrekening van Rudy (23): ‘Ik studeer nog, maar heb meer dan 25K spaargeld’
• Autovrije zondag en geen maaltijdbezorging: dit crisisplan moet brandstof besparen
• De Financiële fout van Rutger (34): ‘Ik liet me opjagen door de huizenmarkt en bood 70.000 euro over’
• Jelka (35) in Ex-treem gênant: ‘Hij deed telkens alsof mijn problemen overdreven waren’

Reacties