Hendriëlle de Groot Geld & Carrière vandaag, 08:01

Leestijd: 5 minuten

Europa werkt aan de digitale euro (CBDC): dit wil je weten

De digitale euro komt eraan. Als het aan Europa ligt, wordt deze nieuwe vorm van digitaal geld dit jaar goedgekeurd en volgend jaar na proeven ingevoerd. Maar wat is de digitale euro precies? Wat zijn de voordelen, de nadelen en de risico’s? Metro spreekt met een woordvoerder van De Nederlandsche Bank.

Je hebt er misschien al iets over gehoord of gelezen: de digitale euro, oftewel CBDC. CBDC staat voor Central Bank Digital Currency: digitaal geld dat wordt uitgegeven door een centrale bank. De digitale euro is zo’n CBDC.

Het is dus geen cryptomunt en ook geen geld van commerciële banken, maar publiek geld en vergelijkbaar met contant geld. In Europa wordt deze CBDC uitgegeven door de Europese Centrale Bank, samen met nationale centrale banken zoals De Nederlandsche Bank (DNB).

Digitaal betalen neemt toe

Volgens DNB is de digitale euro een antwoord op de snelle digitalisering van betalen. „Het gebruik van pinpassen en internetbankieren is enorm toegenomen, terwijl contant geld sterk is afgenomen. Nog maar ongeveer 20 procent van alle betalingen gebeurt met cash”, zegt Tobias Oudejans, persvoorlichter bij DNB. Metro schreef al eerder een artikel over hoe afhankelijk Nederland is van contant geld. Overigens zit er ook een limiet aan contante transacties, om witwassen tegen te gaan.

Europa wil contant geld als het ware digitaliseren. „Zie het als een bankbiljet met een digitaal jasje. Je kunt ermee betalen in webwinkels, in de gewone winkel aan de toonbank, of elkaar onderling geld sturen, bijvoorbeeld als je samen koffie drinkt.”

Privacy en de digitale euro

Sommige mensen zijn bezorgd over de digitale euro. Ze zijn bang dat we daar een hoge prijs voor betalen, namelijk onze privacy. De overheid zou kunnen zien waar wij als burger ons geld aan uitgeven. In hoeverre zijn die zorgen terecht? „Bij kleine betalingen blijft de digitale euro anoniem, net als contant geld”, zegt Oudejans. Stel, je trakteert een collega op een koffie. „Als je je telefoon tegen die van iemand anders houdt, weet de bank niet wat er wordt betaald.”

Kleine betalingen worden aan het eind van de dag gebundeld en verrekend. „De Europese Centrale Bank kan dan niet zien waar die 20 euro precies aan is uitgegeven.” Bij grotere bedragen kan dat wel zichtbaar zijn, onder meer vanwege regels tegen witwassen en terrorismefinanciering. „Dat is nu bij banken ook al zo.”

Als er vermoedens zijn van fraude, bijvoorbeeld omdat iemand in korte tijd grote bedragen overmaakt naar een bepaald rekeningnummer, dan kan de bankrekening van diegene worden afgesloten, wat ook wel debanking wordt genoemd.

Publiek geld, naast banken

Volgens DNB gaat het bij de invoering van de digitale euro ook om het behoud van publiek geld. „Contant geld wordt uitgegeven door centrale banken, maar bijna al het digitale geld dat we nu gebruiken, komt van commerciële banken.” Dat evenwicht is verschoven. „Vroeger was ongeveer de helft contant en de helft giraal (digitaal) geld. Nu is contant geld nog maar een klein deel.”

Met de digitale euro kunnen publieke belangen worden geborgd, zoals toegang tot betalen en lage kosten. Dat is ook belangrijk voor mensen die moeite hebben met digitaal bankieren. „In Nederland gaat het om ongeveer twee miljoen mensen”, zegt Oudejans. Een ander voordeel is dat je offline kunt betalen.

Daarnaast speelt geopolitiek een rol. Europa wil minder afhankelijk van Amerika worden. „Een groot deel van het betalingsverkeer loopt via Amerikaanse platforms. Dat maakt Europa kwetsbaar. Met de digitale euro willen we het betalingsverkeer weerbaarder maken en minder afhankelijk.”

Vrijwillig gebruik

De digitale euro is niet bedoeld als vervanging van contant geld of bankrekeningen zoals we die nu kennen. „Het bestaande banksysteem blijft gewoon bestaan. Contant geld blijft ook. De digitale euro komt erbij”, legt Oudejans uit. Verder is het gebruik ervan niet verplicht, je zou het dus kunnen zien als een soort extra optie.

Kritiek: angst dat het een ‘controlemiddel’ wordt

Critici zijn bezorgd dat de digitale euro een controlemiddel wordt. Zij vrezen dat betalingen makkelijker te volgen zijn dan bij contact geld, waarbij je betrekkelijk anoniem kunt blijven. Ook bestaat de angst dat de overheid of banken in de toekomst geldstromen kunnen blokkeren of sturen, bijvoorbeeld door bepaalde transacties te ontmoedigen of onmogelijk te maken.

Die zorgen probeert DNB weg te nemen. „Het is niet de bedoeling om betalingen te volgen of gedrag te sturen. Die intentie is er niet.” Tegelijk erkent Oudejans dat wantrouwen begrijpelijk is. „Die angst bestaat nu ook al bij banken.”

De zorgen worden versterkt doordat banken nu ook al betalingen monitoren en soms actief ingrijpen bij vermoedens van witwassen of fraude. „Die vraag kun je dus ook stellen bij het huidige betaalsysteem. Bij de opzet van de digitale euro is het nadrukkelijk niet de bedoeling om daar een controlemiddel van te maken.”

Wanneer komt de CBDC?

Of en wanneer de digitale euro er daadwerkelijk komt, is nog niet definitief besloten. 2026 wordt vaak genoemd als streefdatum. „Het Europees Parlement moet hierover eerst beslissen”, zegt Oudejans.

Daarna kan de Europese Centrale Bank verder met pilots en experimenten. „Het is uiteindelijk een politieke en maatschappelijke keuze”, aldus Oudejans. „Wij denken dat het verstandig is om contant geld ook digitaal beschikbaar te maken, maar Europa beslist.”

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

• De Spaarrekening van Katja (33): ‘Skippen van die schoonmaakster scheelt me jaarlijks 2000 euro’
• Carmen (31) in Opgebiecht: ‘Ik heb geen zin in die groepsvakantie met een extra stel erbij’
• Amerikaanse ‘Schijf van Vijf’ bevat grote lap vlees: dit zijn de verschillen met Nederland
• Financiële fout: ‘Ik leende mijn ouders 8000 euro voor een nieuwe keuken, maar heb nog niets teruggekregen’
• Moeten we straks een tolvignet België voor 100 euro kopen? ‘Wegen zijn slechter dan Rwanda’

Reacties