Julia Osendarp Relaties & seks Bijgewerkt: gisteren, 17:11

Leestijd: 9 minuten

Seksuele fantasieën? Je bent écht niet de enige volgens psycholoog Mariëlle: ‘Laag onder fantasie is interessant’

Erotische fantasieën hebben we allemaal en volgens psycholoog en onderzoeker Mariëlle de Goede (35) hoeven we ons daar helemaal niet voor te schamen. Integendeel, als we de schaamte en taboe rondom seksuele fantasieën willen weghalen, zouden we meer moeten kijken naar de laag ónder de fantasie.

Samen met de Vlaamse theatermaker en regisseur Lucas De Man en een team van Stichting Nieuwe Helden deed De Goede onderzoek naar erotische fantasieën in Nederland en Vlaanderen. Ze bundelden hun bevindingen in een boek en geven daarmee een inkijkje in de erotische fantasieën van een grote groep mensen. De Goede werkte eerder op de de afdeling seksuologie in het Amsterdams Medisch Centrum en ontfermt zich momenteel over onderzoek naar trauma. „Waarschijnlijk wil ik die twee onderzoeksgebieden later combineren en me meer verdiepen in seksueel trauma.” 

Schaamte rondom seks 

De psycholoog legt uit waar haar fascinatie voor dit soort thematiek vandaan komt. „Seksualiteit is een onderwerp dat ons allemaal aangaat, maar waar nog steeds een taboe op ligt. We praten er niet makkelijk over. Veel mensen praten ook niet over hun seksuele fantasieën, zelfs niet met hun partner. Terwijl het een wezenlijk onderdeel is van onze seksualiteit en ook veel zegt over jou als persoon. Maar toch kleeft aan dat onderwerp taboe en schaamte. Ik denk dat ik een fascinatie heb voor thema’s waar schaamte op rust en hoe die schaamte ons in de weg kan staan.” Eerder sprak Metro ook met seksuoloog Mariëtte Sinninghe Damsté over ‘seksmoeheid’ en psycholoog Matthijs Kruk vertelde Metro wanneer de relatie met seks ongezond kan zijn.

De Goede werkte eerder bij Stichting Nieuwe Helden, een creatieve club mensen die onderbelichte maatschappelijke thema’s aankaart. Daar werd ook hun onderzoek naar erotische fantasieën geboren. „Seksuele fantasieën zijn belangrijk voor mensen, maar er zit schaamte op en we spreken er niet over. Daar wilden we destijds iets mee en dat begon met onderzoek.” Dus besloot het team ruim zeven jaar geleden in een roze caravan allerlei mensen te interviewen over hun seksuele verbeeldingen. „We gingen langs op beurzen als de Huishoudbeurs en Kamasutrabeurs en stationeerden op festivals als Lowlands en Down the Rabbit Hole.” 

Onderzoek naar seksuele fantasieën 

Dat experiment liep zo goed dat er ook een boek van hun onderzoek volgt, met de titel: Yes Please!. „Hoewel we klein begonnen, werd het onderzoek steeds groter. Uiteindelijk spraken honderden mensen over hun seksuele fantasieën.” 

Maar die fantasieën delen met wildvreemden, waarom deden mensen dat? „Onze roze caravan trok de aandacht en nieuwsgierigheid. Van binnen was het een comfortabele, intieme en anonieme setting wat mensen de gelegenheid gaf om met een ander hun fantasie te bespreken. Eigenlijk bleek dat een unieke kans te zijn om met iemand die je niet veroordeelt, jouw binnenwereld te bespreken.” 

Categoriseren 

Gelijktijdig met het onderzoek van De Goede en haar team, bracht ook de Amerikaanse sociaal psycholoog Justin Lehmiller een groot onderzoek over seksuele fantasieën naar buiten. Hij categoriseerde alle antwoorden in categorieën die ook De Goede en De Man gebruiken in hun boek. Welke dat zijn?

1. ’Meerdere mensen’ (bijv. trio’s of orgies) 
2. ‘Macht, controle en ruwe seks’ (bijv. BDSM) 
3. ‘Nieuwigheid, avontuur en afwisseling (bijv. seks op bepaalde plekken of met specifieke mensen)
4. ‘Taboes en verboden’ (bijv. familie, dieren, poepseks) 
5. ‘Partners delen en non-monogamie’ (bijv. swingen, polyamorie, vreemdgaan)
6. ‘Romantiek en passie’ (bijv. connectie, verliefdheid, spiritualiteit)
7. ‘Erotische flexibiliteit’ (bijv. fantasie over andere geaardheid) 
8. ‘Herbeleven’ (bijv. ervaringen, porno, televisie, strips)
9. ‘Focus en sensatie’ (bijv. zintuigelijk) 

Psycholoog over veelvoorkomende erotisch fantasieën 

De Goede legt uit dat zij hun onderzoek naast dat van Lehmiller legden. „Daarin waren veel overeenkomsten te herkennen. Zijn bevindingen en de frequentie van bijvoorbeeld veelvoorkomende fantasieën, kwamen overeen met ons onderzoek.” 

De psycholoog benoemt de meest voorkomende seksuele fantasieën. „Categorie 1 en 2 kwamen het meest voor, oftewel groepsseks en BDSM-achtige seks. Ook in Nederland zagen we dat die fantasieën heel veel voorkwamen.” 

Laag onder de fantasie 

Volgens De Goede is het opvallend hoeveel mensen schaamte ervaren rondom hun seksuele fantasieën. „Veel mensen worstelen met vragen als: ‘Waarom fantaseer ik dit?’ of ‘Wat zegt dit over mij?’ Vooral bij fantasieën over BDSM of machtsverhoudingen, zagen we dat veel. ‘Waarom windt zoiets mij op?’ ‘Waarom wil ik gedomineerd worden in bed?’ Uiteindelijk is de laag onder de fantasie veel interessanter.”

Want de laag onder onze seksuele fantasieën zegt volgens De Goede een hoop over een mens. „Als je doorvraagt op die fantasieën, kom je erachter dat er vaak wezenlijke menselijke verlangens onder de fantasie zitten. Verlangens zoals gezien of gewild worden of controle loslaten. Daar ligt tegelijkertijd ook de sleutel om schaamte weg te kunnen nemen. Mensen begrepen veel beter hun eigen fantasieën als ze bij dit soort verlangens uitkwamen. Dan bereik je namelijk een menselijke laag met verlangens die we allemaal delen en met elkaar gemeen hebben.” 

Kwetsbaarheid en begrip

Ze vertelt verder: „Het gaf mensen rust als zij dat begrepen. Over de fantasie en schaamte daaromheen durfden mensen niet echt te praten. Maar juist uit zo’n gesprek kwamen hele mooie dingen.” In een later stadium evolueert het onderzoek zich ook naar theatershows en worden mensen uit het publiek op een podium gevraagd naar hun seksuele fantasieën, legt De Goede uit. „Tot onze verbazing lukte dat ook nog. Mensen durfden voor publiek hun fantasieën te delen. Tijdens een show op Lowlands bijvoorbeeld, zag je aan het begin dat er best wat gelachen werd om de fantasie, maar dat toen het publiek werd meegenomen in de onderliggende verlangens er meer begrip ontstond.” 

De Goede herinnert zich nog zo’n opvallend moment met publiek. „Een grote, sterke en masculine man kwam het podium op. Daar vertelde hij dat hij als fantasie had dat hij aan zijn haren gesleurd en gedomineerd werd door een vrouw. Daar durfde hij heel kwetsbaar over te vertellen, terwijl je dat totaal niet van hem verwachtte. Dat vond ik heel dapper. Er heerst namelijk veel schaamte als ze ingaan tegen maatschappelijke normen, zoals bijvoorbeeld masculiniteit.” 

‘In fantasie kan alles’

De psycholoog benadrukt dat sommige fantasieën minder of amper genoemd werden in hun onderzoek. „Je kunt je natuurlijk afvragen of het taboe op dat soort onderwerpen wellicht groter is. In ons onderzoek hoorden we bijvoorbeeld regelmatig dat heterovrouwen fantaseerden over andere vrouwen. Maar veel minder hoorden we fantasieën van heteromannen die fantaseerden over andere heteromannen. Daar zit extreem veel schaamte op. Terwijl zo’n fantasie niet hoeft te betekenen dat je seks wilt met andere mannen. Het kan ook gaan over een nieuwsgierigheid naar het onbekende of het ‘spannende’ van een taboe.”

En volgens De Goede is de ene fantasie de andere niet. „Een ander verhaal wat mij bijblijft, is een man die vertelde dat hij fantaseerde dat hij een centaur was”, vervolgt de psycholoog. „Oftewel een wezen dat half mens en half paard is en hij creëerde er ook een vrouwelijke centaur in de fantasie bij. Daarnaast had hij een heel duidelijk landschap voor ogen. Sommigen hebben bij hun seksuele fantasieën een heel uitgebreid beeld of gedetailleerd plaatje in hun hoofd. Ik realiseerde me helemaal niet dat je zo’n type fantasie kon hebben. Anderen vertelden bijvoorbeeld weer dat ze zichzelf omtoverden tot een ander geslacht. Dat is het bijzondere van fantasie, daarin kan echt alles.” 

Schaamte doorbreken

De schaamte mag volgens De Goede van dit onderwerp af. Zelf kijkt ze na alle verhalen nergens meer van op. „Het is belangrijk om jezelf af te vragen wat de diepere laag aan verlangens is onder jouw fantasie. Durf voorbij de fantasie te kijken. Dat is voor veel mensen de sleutel om de schaamte te doorbreken. Ook door over je fantasie te praten, kun je schaamte wegnemen. We zijn als mens gevarieerd en ja, waarschijnlijk komt de fantasie waar jij over fantaseert, veel vaker voor dan je denkt.” 

„Overigens kwamen fantasieën over taboeonderwerpen ook heel regelmatig voor. Bijvoorbeeld als het ging over dieren. Dat wil niet altijd zeggen dat je seks wilt met dieren, maar een vrouw deelde bijvoorbeeld ook dat ze een dolfijn in de zee tegen haar lichaam wilde voelen. Taboe werkt nu eenmaal erotiserend. Als iets niet mag, kan dat juist een spannend element toevoegen.” 

Praten 

Toch kan over seksuele fantasieën praten ook ongemakkelijk, gek of wellicht zelfs beangstigend zijn, bijvoorbeeld als het om je partner gaat. „Ook daarover kun je in gesprek gaan als je naar die diepere laag gaat. Wat vindt jouw partner dan opwindend? En waarom fantaseert hij of zij specifiek over iets? Maar het is ook belangrijk om bij jezelf af te vragen hoe jij daarop reageert. Vind je het lastig om iets te horen? En waarom is dat dan? Wat namelijk wel belangrijk is om te benoemen, is dat een fantasie niet betekent dat iemand iets daadwerkelijk wil uitvoeren. Gaat het om iets dat uitvoerbaar is? Of is het simpelweg een fantasie.”

Ze vervolgt: „Fantasie speelt zich af in iemands hoofd en kan opwinding aanwakkeren en hoeft verder niet bedreigend te zijn. Tegelijkertijd is een fantasie ook iets wat je voor jezelf mag houden. Je bent niet verplicht om jouw innerlijke wereld te delen. Maar als je probeert iemand te begrijpen, kan dat ook tot mooie en kwetsbare gesprekken leiden. En ja, dat kan ook voor verdieping van intimiteit in een relatie zorgen. Onze ervaring is namelijk dat er mooie en intieme gesprekken uit voortkwamen. Een fantasie zegt iets over wie we zijn en wat we doen in het leven.” 

Vrij voelen 

En nogmaals, een fantasie, mag ook gewoon een fantasie blijven. „Vraag jezelf af: ‘Ga ik dit in de praktijk brengen?’ Dat kan namelijk ook tegenvallen. Een fantasie is vaak een stuk mooier dan de realiteit. Het is interessant om te kijken of je het onderliggende verlangen kunt realiseren, in plaats van dat je de fantasie probeert na te bootsen. Neem als voorbeeld de populariteit van groepsseks. Dat kan in jouw verbeelding heel opwindend en mooi zijn, maar het is natuurlijk de vraag of op het moment suprème de ‘groep’ uit allemaal aantrekkelijke mensen bestaat en het ook nog eens soepel verloopt. Het verlangen van je ‘gewild voelen’ is in principe iets wat je makkelijker kunt realiseren.” 

Stel, we halen de schaamte rondom onze fantasieën weg en praten erover. Wat breng dat? „Een antwoord wat wij daar steeds over hoorden was: ‘Vrijheid’. Dat je mag zijn wie je wilt zijn. Dat je kwetsbaar, vrij en jezelf mag zijn. Een fantasie leven of delen met je partner, of een ander, kan heel bevrijdend voelen. Als je namelijk je eigen schaamte durft te omarmen, omarm je uiteindelijk ook jezelf.” 

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

• Eerste loonstrook van dit jaar ontvangen? Als je dit vergeet te checken, kan het je veel geld kosten
• Carmen (31) in Opgebiecht: ‘Ik heb geen zin in die groepsvakantie met een extra stel erbij’
• Bart (30) was opeens blind, maar nu heeft hij een nieuwe baan: de hoofdrol in een Netflix-serie
• Ov-chipkaart verdwijnt, dit moet je weten
• Deze supplementen bevatten gevaarlijke stoffen, waarschuwt de voedselautoriteit

Reacties