Sofie Vissers Opvoeding gisteren, 19:30

Leestijd: 3 minuten

Erik (46): ‘Ik ben in paniek omdat mijn zoon vmbo-advies heeft’

Opvoeden, hadden we er maar een handleiding voor. Het ouderschap gaat gepaard met zowel intense geluksmomenten als met een hoop kopzorgen. Daarom beantwoordt Sofie Vissers, hoofdredacteur van J/M Ouders en moeder van twee kinderen, wekelijks voor Metro een opvoedvraag van ouders. Deze week het dilemma van Erik (46): „Ik ben in paniek omdat mijn zoon vmbo-advies heeft, moet ik het aanvechten met school?”

Sofie schiet te hulp.

Opvoedvraag: ‘Ik ben in paniek omdat mijn zoon vmbo-advies heeft, moet ik het aanvechten?’

„Dag Sofie,

Mijn naam is Erik en ik kom uit een hoogopgeleide familie. Samen met mijn vrouw heb ik twee zoons (10 en 12). Onze jongste is een echt zondagskind: alles gaat hem makkelijk af, van school tot sport en vrienden. Onze oudste zit anders in elkaar. Hij is onzeker, maakt moeilijk contact en heeft last van faalangst. Hij is enorm bang om fouten te maken, terwijl zijn resultaten uiteindelijk vaak prima zijn.

Juist die angst zit hem in de weg. Hij heeft het denkniveau voor havo of vwo, maar presteert op toetsen onder zijn kunnen. Nu heeft hij een vmbo-advies gekregen en daar baal ik ontzettend van. Wij zien zijn potentie en hij wil zelf ook dolgraag naar de havo.

Mijn vrouw en ik overwegen nu om het advies aan te vechten, omdat we denken dat hij met de juiste begeleiding beter tot zijn recht komt op een hoger niveau. Tegelijk blijft de school bij hun oordeel. Wat is wijsheid: starten op vmbo en hopen op doorstroom, of toch inzetten op havo/vwo en het risico nemen?

Groet,

Erik“

Het antwoord

Beste Erik,

Wat een lastige situatie. Ik snap dat het schooladvies hard binnenkomt, als je had verwacht dat hij hoger zou scoren. Ik denk dat het niet zozeer gaat om niveau, maar vooral om in welke omgeving jouw zoon het beste tot zijn recht komt.

Wat jij beschrijft past goed bij wat we ‘onderpresteren door prestatieangst’ noemen. Kinderen hebben de capaciteiten, maar blokkeren op toetsmomenten en gaan daardoor steeds meer aan zichzelf twijfelen.

Succeservaringen zijn belangrijker

Ik denk dat het heel goed is dat jullie potentie in hem zien en willen dat hij het beste uit zichzelf haalt. Dat is heel begrijpelijk, zeker in een hoogopgeleide familie. Maar ik denk ook dat het goed is om te beseffen dat een hoger startniveau niet per se beter is voor zijn ontwikkeling. Sterker nog: als hij op havo/vwo begint en daar op zijn tenen moet lopen, kan zijn zelfvertrouwen alleen maar verder afbrokkelen.

Voor kinderen met faalangst geldt vaak: succeservaringen zijn belangrijker dan ‘het hoogste niveau’. Een schoolroute via vmbo (bijvoorbeeld theoretische leerweg) met doorstroom naar havo kan dan juist heel krachtig zijn. Hij kan ervaren: ik kan dit, zijn zelfvertrouwen groeit en van daaruit is opstroom vaak duurzamer.

Ga in gesprek

Maar dit betekent niet automatisch dat je het schooladvies klakkeloos moet volgen. Ik zou zeggen: ga opnieuw in gesprek met school en bespreek:

• Hoe zien jullie zijn faalangst terug in de klas?
• Wat hebben jullie al geprobeerd?
• In welke setting denken jullie dat hij wél tot zijn recht komt?

Op de middelbare school is het goed om te kijken naar wat je zoon nodig heeft. Bijvoorbeeld:

• Een dakpanklas (vmbo-t/havo)
• Plaatsing met opstroomkans na jaar 1
• Extra begeleiding gericht op faalangst

Het is goed om zijn faalangst aan te pakken, ongeacht het niveau op school. Denk aan een training gericht op faalangst of begeleiding via school of een orthopedagoog. Zonder die aanpak blijft hetzelfde patroon zich herhalen, ook op havo of vwo.

Ik denk dat het belangrijk is om niet alleen in te zetten op het ‘hoogste’ advies, maar op groei van zelfvertrouwen. Dat is misschien niet de snelste route naar havo, maar vaak wel de stevigste.

Motivatie is goud waard

Je zoon laat eigenlijk iets heel waardevols zien: hij wil naar de havo. Die motivatie is goud waard. De kunst is nu om een pad te kiezen waarop hij die motivatie niet kwijtraakt door angst. Zie het niet als ‘lager beginnen’, maar als: een aanloop nemen die past bij wie hij nu is.”

Meer weten over kinderen en opvoeding? Deze artikelen zijn de afgelopen tijd goed gelezen:

• Opvoedkundigen hameren op het belang van emotionele intelligentie bij kinderen, iets dat soms vergeten wordt. Zo breng je kinderen die intelligentie bij.
• Ook als je kind al volwassen is, kan er nog weleens strijd tussen jullie ontstaan. Volgens een psycholoog zijn er drie tactieken die je het best kunt toepassen in zo’n situatie.
• Zijn je kinderen onbedoeld verwend? Deze uitspraken van jou als ouder kunnen daaraan bijgedragen hebben.
• Ouders doen regelmatig aan omkopen of dreigen. Denk maar aan: ‘Als je nu meekomt, krijg je thuis een snoepje’. Volgens een kinderarts kun je echter veel beter iets anders doen.

Reacties