Julia Osendarp
Julia Osendarp Health & mind 18 dec 2021

Zes jongeren leggen uit wat prestatiedruk doet: ‘Ik geef pas toe als ik instort’

Jongeren hebben het in deze tijd niet makkelijk, blijkt uit een onderzoek van het CBS, dat dinsdag verscheen. En dat is mede doordat ze te maken krijgen met prestatiedruk. Metro sprak met zes jongeren over die druk en wat voor reacties ze vanuit hun ouders en de maatschappij krijgen.

Zes jongeren zijn bereid hun situatie op tafel te leggen. De één schaamt zich daar niet voor. De ander vermeldt liever niet zijn of haar achternaam. Waarom? Omdat ze ook gevoelige dingen over hun eigen ouders zeggen. En dat blijkt toch een lastig thema.

Jongere generatie worstelt door coronacrisis en prestatiedruk

Naast dat de jongere generatie behoorlijk gebukt gaat onder de huidige coronacrisis, lijkt ook prestatiedruk een blijvend probleem. Voor het onderzoek ondervroegen de onderzoekers 8000 jongeren tussen de 12 en 25 jaar. Uit de cijfers van het CBS blijkt dat stress over werk en school steeds erger wordt onder de jongeren. Jongeren voelen naarmate ze ouder worden namelijk meer prestatiedruk. Vrouwen ervaren dat meer dan mannen. Vier op de tien jongeren ervaren druk om aan verwachtingen te voldoen. Wie precies die hoge verwachtingen hebben? Ouders en de maatschappij lijken de boeman, bij leerlingen van de middelbare school hebben ook docenten deels schuld.

Zes jongeren reageren op de huidige prestatiedruk

‘Ik ben bang om iedereen teleur te stellen’

De 21-jarige Zoë is bijna klaar met haar vierjarige bachelor. Ze heeft autisme en daarom kan ze naast haar studie niet meer dan 24 uur per week werken. Dus die bachelor was nogal een uitdaging. „Het voelde alsof ik geen rust kreeg. Dit vanwege de druk van mijn ouders die ik vooral op de middelbare school ervoer. Dat zit nu nog steeds in m’n achterhoofd.” Het lukt Zoë niet om ook nog een master te volgen, wat voor haar voelt als falen. „Ik was bang om iedereen teleur te stellen en was boos op mezelf.”

„Maar nu mijn bachelor nog. Mijn motivatie is weg, maar de druk om te presteren blijft, omdat iedereen zegt ‘maar je bent er bijna!'”, vertelt Zoë. „Ik wil gewoon niet meer. Ik kan met alleen een bachelor toch niks in mijn vakgebied.” Wat ze het liefste zou doen? „Schrijven, dat is mijn passie. Hier wil ik mijn werk van maken, maar dat gaat niet zo snel.” Ook twijfelt ze aan haar kunnen en vreest ze voor haar baankans in dit vakgebied. Daarom voelt Zoë zich verplicht om haar bachelor af te maken. „Het is veel, maar dat zal ik pas misschien toegeven als ik instort.”

 ‘Vrienden plagen me met mbo’

Sam (21) moet nog een aantal herexamens en andere uitgebreide opdrachten halen voor zijn opleiding. Haalt hij dit niet, dan krijgt hij geen diploma. „Mijn ouders reageren alleen maar met ‘het lukt je wel’. Vrienden plagen mij dat ik m’n diploma voor een mbo-opleiding nog niet heb. Ik zie die mensen allemaal verder gaan en ik blijf hier een beetje achter staan.” Ook de pandmie heeft invloed op jongeren, merkt Sam ook. De coronasituatie maakt de jongere generatie volgens hem prikkelbaar. „Ik raak snel geïrriteerd en vind het moeilijk om me ergens overheen te zetten als ik iets niet leuk vind. Ook kat ik best vaak iemand af en merk ik dat ik niet m’n vrolijke zelf meer ben. En daar baal ik van, want ik mis m’n vrolijke zelf.”

‘Ik wil niet van negen tot vijf achter achter een bureau’

De 19-jarige Mylene Quint uit Hilversum durfde met naam- en toenaam te reageren. En dat is best dapper. „Prestatiedruk is iets dat zich afspeelt bij mij sinds de middelbare school. Ik heb een enorme angst voor het woord ‘deadline’.” Ook het vergelijken met leeftijdsgenoten zorgt bij Mylene voor stress. „Altijd zal ik het werk van een ander beter vinden dan mijn eigen werk.”  Maar de meeste prestatiedruk voelt de 19-jarige vanuit de maatschappij. „Voornamelijk omdat we gedwongen worden om een goede studie te doen, het liefst hbo. En na jaren te hebben gestudeerd en een studieschuld op te hebben gebouwd, moeten we gaan werken. Het liefst van negen tot vijf achter een bureau. Je moet de rest volgen en je mag er niet buiten komen. Omdat je dan ‘anders’ bent.”

prestatiedruk jongeren jongere generatie
De 19-jarige Mylene Quint uit Hilversum Foto: Mylene Quint

Zelf wil Mylene schrijver worden en volgt ze een mbo-opleiding. „Ik weet al dat ik nooit in het beeld pas van de maatschappij.” Ze legt uit dat ze onbewust gedwongen wordt om verder te studeren. „Niet alleen door de maatschappij, maar ook door mijn familie en vrienden.” Maar Mylene vertelt dat ze ondanks alle twijfels en zorgen soms ook best tegen de stroom in wil gaan. „Ik hoef niet de slimste persoon te zijn, ik hoef geen hbo-diploma en ik hoef zeker geen negen tot vijf-kantoorbaan. Zolang ik doe wat ik leuk vind en ik gelukkig ben, hoef ik niet naar anderen te luisteren.”

‘Heb je goede cijfers gehaald?’

Simone (24) uit Utrecht voelt druk bij haar studie en het behalen van hoge cijfers. „Ik heb het idee dat de voortgang in mijn studie mij identificeert als persoon. Mijn ouders hebben mij altijd meegegeven dat hoe langer ik doe over mijn studie, hoe meer geld dit mij gaat kosten. Ook hebben ze vaak benadrukt dat hoge cijfers belangrijk zijn voor sollicitaties.” Simone voelt ook druk vanuit de maatschappij. „Hoe meer ik moet lenen tijdens mijn studie, hoe meer schulden ik maak. Dit kan grote gevolgen hebben, voor bijvoorbeeld het krijgen van een hypotheek.” De Utrechtse vergelijkt zichzelf met haar medestudenten en haar studie heeft invloed op haar dagelijkse stresslevel. „Ik zou willen dat de norm binnen mijn familiekring soms anders zou zijn. De eerste vraag die je krijgt als je een keer thuiskomt is: ‘Heb je nog goede cijfers gehaald?’ Ook al weet ik dat dit goed bedoeld is.”

‘Mijn vriendenkring ervaart dezelfde druk’

Kiran is 24 jaar en komt uit Rotterdam. Zelf bestempelt hij zijn middelbare schooltijd als een ramp. Hij bleef zitten en worstelde met een depressie. „Ik was boos dat niemand mij begreep.” Dat ging een stuk beter op het mbo en daar haalde hij met gemak zijn diploma. De volgende stap? Het hbo. Maar door de coronacrisis vond bij Kiran zijn studententijd vooral online plaats. „Mijn depressieve gevoelens kwamen terug. Na een paar weken tobben heb ik ervoor gekozen om mezelf definitief uit te schrijven van mijn opleiding. Die keuze woog ontzettend zwaar, zeker met alle verwachtingen van mijn ouders en vrienden in het achterhoofd.” 

Kiran kiest ervoor om zijn beslissing niet direct aan zijn ouders te vertellen. Hij was bang voor hun reactie. „Toen ik het ze uiteindelijk vertelde, begrepen ze het gelukkig wel enigszins. Al waren ze tegelijkertijd ook teleurgesteld. Daarnaast krijg ik sterk de impressie dat ze bang zijn voor een herhaling van mijn middelbare school-fiasco, ondanks dat mijn keuze om te stoppen puur te maken heeft met de impact van corona op het onderwijs.” De vriendenkring van de Rotterdammer begreep de situatie beter. „Zij ervaren dezelfde druk.” Van zijn keuze om te stoppen met zijn hbo-opleiding heeft Kiran geen spijt. „Al lijkt het vertrouwen, vanuit mijn ouders’ kant, een beetje weg te zijn.”

De 25-jarige Val uit Utrecht.

‘Niet iedereen is een studeerbeer of carrièretijger’

De 25-jarige Val uit Utrecht legt uit dat de jongere generatie een behoorlijke last op de schouders heeft. „Vooral als je iedereen uit je omgeving (pre)masters ziet halen en dat ze afstuderen. Dat terwijl je zelf je eigen tempo probeert aan te houden.” Val herkent de prestatiedruk die de maatschappij bij jongeren oplegt. „Men verwacht dat je optimaal presteert. Ook als je niet zo’n studeerbeer of carrièretijger bent.” De Utrechter benadrukt dat hij minder streng voor zichzelf is. „Omdat ik ben gaan beseffen dat iedereen toch wel zijn eigen weg bewandelt en je uiteindelijk toch wel op je pootjes terecht komt als je doet wat je moet doen. Of dat nou op je 23ste is of op je 35ste, dat maakt niet zoveel uit.”

 

Lastige tijd voor jongeren: opgroeien in een pandemie en dealen met prestatiedruk

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Wekelijks het beste van Metro in je mailbox

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en ontvang iedere donderdag om 16.00 uur een selectie van onze mooiste verhalen.

Reageer op artikel:
Zes jongeren leggen uit wat prestatiedruk doet: ‘Ik geef pas toe als ik instort’
Sluiten