Onze politie – wat je niet ziet, telt wel mee

De meeste doden vallen buiten beeld. Juist daarom moeten we zuinig zijn op wat we wél hebben.

Hoe George Floyd overleed, zag de hele wereld. Wegkijken was onmogelijk.

Maar het grootste deel van dit verhaal speelt zich af waar geen camera’s zijn.

Deze week werden in Tamil Nadu negen politieagenten ter dood veroordeeld. Schrik niet, in India volgt nog een lange juridische weg.

Wat gebeurde er?

Een vader en zijn zoon werden gearresteerd omdat ze tijdens de coronaperiode hun winkel niet op tijd hadden gesloten. Op het politiebureau werden zij – mannen uit een lagere kaste – door een groep agenten zwaar mishandeld. Ze overleefden het niet.

Geen camera’s. Geen publiek. Alleen muren en daarna stilte.

Het is geen uitzondering. In India sterven jaarlijks naar schatting 1500 tot 2000 mensen in hechtenis, volgens officiële cijfers. Daarvan overlijden er circa 100 tot 200 in politiebureaus zelf. De meesten verdwijnen naamloos uit de statistiek.

Bewuste keuzes

In de Verenigde Staten sterven jaarlijks ruim 1000 mensen door politieoptreden en nog eens honderden tijdens detentie. Ook daar geldt: alleen wat zichtbaar is, wordt een YouTubevideo.

Maar hoe zit dat dichter bij huis? In Nederland is het beeld aanzienlijk rustiger – en dat is het resultaat van bewuste keuzes. Jaarlijks sterven hier ongeveer 30 tot 50 mensen tijdens detentie. Daarnaast zijn er incidentele sterfgevallen in politiecellen. Niet allemaal door geweld, maar wel allemaal achter muren – in een systeem waarin terughoudendheid, zorg en controle de norm zijn.

Het verschil zit niet alleen in cijfers, maar in cultuur.

Onze politie is gebouwd op dienstbaarheid: de-escalatie, overleg, terughoudendheid. Dat is geen vanzelfsprekendheid, maar een verworvenheid. Iets dat onderhouden moet worden.

Want elk systeem kent dezelfde verleiding: controle boven vertrouwen, scoren boven zorgvuldigheid.

Toezicht helpt – camera’s, onafhankelijke onderzoeken, transparantie. Maar geen enkel systeem is immuun voor slijtage. Onder druk, bij herhaald geweld of gebrek aan steun, kan elke organisatie verharden.

Dienstbaarheid

Uiteindelijk bepaalt niet het systeem hoe macht wordt gebruikt, maar de mens die haar draagt.

Daarom is het cruciaal dat agenten zich gesteund en veilig voelen. Wie de politie aanvalt, tast niet alleen een persoon aan, maar het fundament van de rechtsstaat. Een agent die moet vrezen voor zijn veiligheid, verliest zijn terughoudendheid. Dienstbaarheid komt dan onder druk te staan.

Juist daarom vraagt bescherming van onze politiecultuur om duidelijkheid. Geweld tegen de politie moet consequent en zichtbaar worden bestraft.

Niet uit wraak, maar om te behouden wat we dreigen te vergeten:

Dat een politie die terughoudend is, geen zwakte toont – maar onze beschaving.

Reacties