Erik Jonk Televisie vandaag, 18:02

Leestijd: 5 minuten

Gerda nam na seksueel geweld ontslag als hulp in de huishouding: ‘Mijn moeder was toen boos, op mij’

Honderden mensen – ook mannen – stapten gisteravond in verschillende steden op de fiets om te protesteren tegen seksueel geweld. Dat is heel erg een onderwerp van nu, maar hoe was dat eigenlijk een halve eeuw geleden? Toen gingen die protesten van start, blijkt uit de nieuwe serie Andere Tijden presenteert: Door vrouwenogen. Er blijkt niet veel veranderd.

De jaren 70 en 80 worden terugkijkend vrijgevochten genoemd, omdat steeds meer vrouwen streden tegen seksueel geweld en ‘het recht op eigen lijf’. Ongewenste intimiteiten, van de werkvloer tot in de kroeg, werden praktisch als normaal beschouwd. In elk geval: er werd niet over gesproken. Seksueel geweld achter de voordeur? Het was er, toen en nu. Tijdens de fietstochten van Wij eisen de nacht op in onder meer Amsterdam, Leeuwarden, Apeldoorn, Den Bosch, Middelburg, Zutphen en Deventer, klonken gisteravond de woorden „veiligheid voor vrouwen staat hoger op de agenda, maar het werk is nog lang niet af”.

Leestip: Jan (60) werd 30 jaar emotioneel en fysiek mishandeld door zijn vrouw.

Seksueel geweld toen en nu centraal bij Andere Tijden

Geschiedenisprogramma Andere Tijden (NTR) gaat vanaf vandaag in vier delen met vrouwen van toen zo’n vijftig jaar terug in tijd. Metro zag de eerste aflevering Handen thuis! al voor tv-rubriek Blik op de Buis. Onder meer de #MeToo-beweging en de recente discussie rond de Manosfeer maken duidelijk dat een oeroud patroon nog amper is doorbroken. Vrouwen durven zich alleen wel meer uit te spreken. Schrijfster Yvonne Kroonenberg ziet dat ook, zegt ze in de eerste aflevering: „Het goeie van #MeToo is dat het nu normaal is om dingen gewoon te vertellen. En dat niemand dan terugdeinst, omdat iedereen het heeft meegemaakt.”

Gerda was slachtoffer, maar kreeg geen gehoor

Twee gezichten van deze serie over seksueel geweld zijn de vriendinnen en oud-collega’s Gerda en Mary. Zij constateren door de #MeToo-beweging juist „dat er in een halve eeuw niks is veranderd en blijkbaar niets geleerd”. Gerda kreeg te maken met seksueel geweld als hulp in de huishouding (zo heette dat toen nog). De 40-jarige nog thuiswonende zoon van het gezin was de man die haar leven vergalde. „Hij dwong me regelmatig aan hem te komen, ook aan z’n piemel.” Toen Gerda met de familie meeging op vakantie naar Italië, werd zij zelfs verkracht. Terug in Nederland nam zij ontslag, wat haar moeder boos maakte. „Op mij. Ik vertelde waarom, maar geld was belangrijk.”

Vriendin Mary was 12 jaar toen zij tijdens het knippen het geslachtsdeel van een kapper moest vasthouden. Zij vertelde haar moeder dat ze nooit meer naar die man wilde en waarom. De reactie: „Dan zoeken we een andere kapper.” En daarna? Mary: „Je had het er niet meer over.” Die woorden zeggen veel. Op televisie kwam er sporadisch iets over seksueel geweld voorbij. Zo ziet de kijker beelden van het eerste blijf-van-mijn-lijfhuis, geopend in 1974, en flitsen van een Sonja Barend-uitzending over ongewenste intimiteiten op de werkvloer.

Seksueel geweld in grote wereldhits

In de serie over seksueel geweld doen ook bekende vrouwen hun zegje ‘over toen’. Oud-journaallezer Noraly Beyer en Hanneke Groenteman vertellen over potloodventers die de lange jassen voor hun opentrokken. Zangeres Ria Valk kreeg op een Noord-Hollandse kermis te maken met een kerel die tijdens haar optreden ‘z’n hele zakie’ liet zien. Valk reageerde nog gevat met de woorden dat zij geen vergrootglas bij zich had, maar toch. Radio-dj Angelique Houtveen geeft voorbeelden van grote hits over seksueel geweld. Kijk de aflevering vooral om te horen wat er bijvoorbeeld mis is met het toch zo geliefde Hey Joe van Jimi Hendrix en ook Run for your life van The Beatles.

Is er dan helemaal niets veranderd? Soms toch wel, ook een halve eeuw geleden. De eerder genoemde Gerda en Mary kwamen bij de Hoogovens te werken (nu Tata Steel) en Gerda schopte het in het mannenbolwerk als eerste vrouw tot de ondernemingsraad. De collega’s besloten intimidatie en seksueel geweld wél bij de directie aan te kaarten. Met succes. De vriendinnen hebben daarover een mooi verhaal.

Eerste demonstratie in Nederland tegen vrouwenmoord

Het vormt in Door vrouwenogen allemaal de opmaat naar een bijzonder slot met Denise en Jennifer. De twee zussen spreken voor het eerst openlijk over de moord op hun moeder Mildred (1945-1981). Zij durfden dat niet eerder, „want je schaamt je toch een beetje”. Mildred vluchtte wegens een gewelddadige partner met haar kinderen naar een blijf-van-mijn-lijfhuis, maar haar man vond haar toch. Op klaarlichte dag werd de vrouw vermoord. Tijdens de rechtszaak ontstond op straat de allereerste demonstratie in Nederland tegen vrouwenmoord.

Het is nu ruim veertig jaar later. Dat er gisteravond nog steeds mensen op de fiets stapten om aandacht te vragen voor seksueel geweld, laat alleen al zien dat zo’n serie als Door vrouwenogen niet voor niets is gemaakt.

Aantal blikken uit 5: 3,5

Andere Tijden presenteert: Door vrouwenogen is vanavond (zaterdag 22 augustus) om 20.25 uur te zien bij NTR op NPO 2. Meer informatie vind je op de website van Andere Tijden.

Meer lezen over (nieuwe) programma’s op tv?

• Zeeuwse Bart (28) was een van de eerste homoseksuelen die aan aids stierf: ‘Bij de begrafenis werd zijn naam niet genoemd’
• Kinderen uit de Jappenkampen in Indonesië spreken 80 jaar later: ‘Ik moest slakken zoeken om op te eten’
• Jurre Geluk (34) ontmoet hater die hem online ‘linkse krekelvreter’ noemde omdat hij geen vlees en vis eet
• Anna Gimbrère (40) onderzoekt op tv grote levensvragen: ‘Voelt iedereen met een eigen huis zich thuis?’
• Trans vrouw Tammie (31) zoekt een vriendje: ‘Hij zei grappig, mijn broer gaat met een moslima en ik met een man’

Geschreven door Erik Jonk

Na vwo en een niet voltooide hbo-opleiding, leerde Erik (1968) de journalistiek - regionaal en bij een persbureau - in de praktijk. Aan Metro is Erik Jonk nu al ruim 20 jaar verbonden. Voor Metronieuws.nl ligt zijn hart - hij was namens Metro jurylid voor de Musical Awards - bij entertainment en persoonlijke verhalen. Hij is onder meer verantwoordelijk voor tv-rubriek Blik op de Buis, filmrecensies en het tweewekelijkse Jong & Ondernemend.

Reacties