Erik Jonk
Erik Jonk Binnenland 8 dec 2023
Leestijd: 4 minuten

113 mensen onterecht veroordeeld, zoveel jaar zaten zij onschuldig in de gevangenis

Voor het eerst is in kaart gebracht hoeveel mensen onterecht hebben vastgezeten in Europa. Onderzoekers van de Universiteit Leiden en Maastricht tellen zeker 113 mensen die door gerechtelijke dwalingen zonder schuld in de gevangenis hebben gezeten.

Hoeveel jaar achter slot en grendel op het spreekwoordelijke water en brood dat dan wel niet is? Ruim 800 jaar… Zeven jaar geleden kwam er al een boek uit over onterechte veroordelingen, Onschuldig vast van wetenschapsfilosoof Ton Derksen. Die stelde met een nogal ruime marge dat tussen de 4 en 11 procent van de veroordelingen in Nederland onterecht zijn.

Misdaadbureau brengt cijfers over onterecht in de gevangenis

De ‘800 jaar onterecht in de gevangenis’, we hebben het dan over Europa, blijkt uit cijfers die gedeeld zijn met de NPO Radio 1-podcast Het Misdaadbureau van Omroep WNL.

Het gaat om ‘een uniek onderzoek’, stelt Het Misdaadbureau. Met een nieuw internationaal platform, de EUREX project: The European Registry of Exonerations, willen de onderzoekers inzichtelijk maken hoe vaak gerechtelijke dwalingen in Europa plaatsvinden. De eerste cijfers over onterecht in de gevangenis zijn nu bekend, na een analyse van gerechtelijke dwalingen vanaf 1970 in zestien Europese landen. Het gaat om bewezen gerechtelijke dwalingen.

Topje van de ijsberg

De bekende strafrechtadvocaat Geert-Jan Knoops staat, samen met zijn partner Carry Knoops, al jaren mensen bij die mogelijk onterecht veroordeeld zijn. Volgens Knoops is het nieuwe platform van groot belang: „Eindelijk hebben we meer inzage in de omvang in Europa. In de Verenigde Staten is daar al veel meer over duidelijk.” Dat de hoeveelheid dwalingen in Europa lager ligt dan in de Verenigde Staten, komt volgens de topadvocaat doordat er in de Verenigde Staten meer aandacht voor onterechte gevangenisstraffen is en er ook actiever onderzoek wordt gedaan naar mogelijke dwalingen.

Knoops vreest dat dit slechts het topje van de ijsberg is. De topadvocaat gaat er vanuit dat er nog meer dwalingen zijn, maar dat die nog niet aan het licht zijn gekomen. „In Nederland is het lastig om in aanmerking te komen voor een herzieningsprocedure. De voorwaarden zijn erg streng. Er moet nieuw bewijs zijn wil een zaak in aanmerking komen voor een herzieningsprocedure bij de Hoge Raad. Er zouden dus nog meer dwalingen kunnen zijn, die voorlopig onder de radar blijven. Ik vind dat de eisen voor een herziening omlaag moeten.”

Geert-Jan Carry Knoops College Tour Marco Borsato advocaten
Links Carry, rechts Geert-Jan Knoops bij College Tour. Foto: College Tour / KRO-NCRV

Topadvocaat pleit voor speciaal team, BBB stelt Kamervragen

Topadvocaat Knoops hoopt ook dat een speciaal team zich in Nederland gaat bezighouden met mogelijke gerechtelijke dwalingen en mensen die onterecht in de gevangenis zitten en zaten: „In de Verenigde Staten zijn er teams van aanklagers en verdedigers die samenwerken in zaken waar altijd nog twijfels over bestaan. Zij doen dan samen aanvullend onderzoek. Zo’n organisatie zou er ook in Nederland moeten komen.” Kamerlid Lilian Helder van de BoerBurgerBeweging (BBB) is het eens met de voorstellen van Knoops en laat in een reactie aan Het Misdaadbureau weten hierover Kamervragen te stellen aan het demissionaire kabinet.

In Nederland zijn de afgelopen decennia meerdere gerechtelijke dwalingen aan het licht gekomen. Zo werd bejaardenverzorgster Ina Post in de jaren 80 onterecht veroordeeld voor doodslag op een van haar cliĂŤnten en kwam Lucia de Berk groot in het nieuws nadat zij jarenlang onterecht in de gevangenis zat vanwege meerdere moorden die zij niet had gepleegd.

‘Wereldwijk onderzoek naar dwalingen en gevangenis’

Knoops zet zich namens het ‘Knoops Innocence Project’ wereldwijd in voor meer onderzoek naar dwalingen. Hij pleit voor een Europese organisatie, gefinancierd door de Europese Unie, die op zoek gaat naar de gemene delers in al deze gerechtelijke dwalingen om nieuwe gevallen van onterecht in de gevangenis belanden te voorkomen. Het team onderzoekers van de Universiteit Leiden en Maastricht gaat in ieder geval door met hun project. Zij hopen ook in andere landen verder te kunnen met hun onderzoek.

In het Misdaadbureau is vanavond om 19.00 uur op NPO Radio 1 meer te horen over gerechtelijke dwalingen. 

‘Pijnlijk dat RTL niet wachtte met samenwerking Matthijs van Nieuwkerk tot na rapport’

Waar Is Mijn Erfenis-kijkers houden nare nasmaak over aan aflevering: ‘Vreselijke mensen op deze wereld’

Amelander schept duidelijkheid bij Op1 over Sunneklaas: ‘Vrouwen blijven thuis, mannen de straat op’

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Het beste van Metro in je inbox 🌐

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en ontvang tot drie keer per week een selectie van onze mooiste verhalen.

Reacties