Rotterdam

20e eeuw: optoppen, 21e eeuw: afdalen

20e eeuw: optoppen, 21e eeuw: afdalen Foto: Jaap van Rijn

Nieuwspeper

11 JUN 2018

Welk beeld hebben veel mensen van Rotterdam? Gedurfde hoogbouw en grootschalige iconen die tezamen een hoogstedelijk ensemble vormen. Maar er bestaat ook een minder bekende stad die vele malen groter is: het Rotterdam van de semi-dorpen. Deze oude en nieuwe binnensteedse buitenbuurtjes trekken steeds meer belangstellenden.

Door Jaap van Rijn

Zo rukt de buitenwijk op in Rotterdam. De aanjager: de gemeentewens om koopkrachtige gezinnen voor de stad te behouden. Deze families willen het beste van alles: de verlokkingen van de stad, dicht bij het werk wonen en de rust van het dorp. Geen wonder dat laagbouwprojecten snel uitverkopen. Het zichtbare gevolg: de hoogte van Rotterdamse bebouwing in de wijken binnen de ring neemt af.

Dorpse sfeer

De binnenstad van Rotterdam is minder stedelijk dan die van Den Haag en Amsterdam. Dit blijkt uit onderzoek naar de zogenaamde adressendichtheid van steden. De oorzaak: het bouwen van kantoren na het bombardement. Buiten het centrum bevinden zich buurten met deels een dorpse sfeer, die ook bijdragen aan een lage dichtheid van adressen. Ook dat heeft een reden. De stad annexeerde in de loop der jaren een aantal traditionele dorpen waarvan de kernen nog min of meer overeind staan.

Aanzien

Denk aan Kralingen, Hillegersberg, Overschie, Katendrecht, IJsselmonde en Delfshaven. Al deze dorpen bepalen mede het aanzien van de stad. Opvallend: wonen in de buurt wonen bij deze dorpskernen is onverminderd populair of neemt toe. Zo wordt de charme van een dorpskern als Charlois inmiddels onderkend. Ingekapselde buurtschappen als Terbregge, Oud Verlaat en Groeneweg bij Nesselande en de Rotte versterken een gevoel van Rotterdamse landelijkheid waarin gezinnen willen wonen.

Dorpsachtige wijken

Het bombardement had ook invloed op het uiterlijk van stukken stad buiten het centrum. De vele ontheemde binnenstadbewoners werden destijds gehuisvest in naoorlogse dorpsachtige wijken: het Drentse, Utrechtse, Gelderse en Brabantse Dorp, Wielewaal, Laag Zestienhoven en Smeetsland in IJsselmonde. Een aantal van deze dorpen is inmiddels gesloopt.

Woondozen

Rotterdamse bestuurders spanden zich de laatste decennia van de vorige eeuw in om de stedelijkheid vooral te vergroten met optoppen in oude wijken als het Oude Westen, Middelland, Spangen, Crooswijk, Kralingen-West en de Afrikaanderwijk. Optoppen is: bouwers die woondozen boven op de bouwblokken zetten, wat vooral in de jaren zeventig en tachtig gebeurde. Helaas verlieten de koopkrachtigen en de gezinnen de wijken en nog vaker de stad. Want Rotterdam bood niet wat zij wensten: moderne appartementen en eengezinswoningen, twee-onder-een-kappers en villa’s. Genoeg buurgemeenten staan daar vol mee en profiteerden van de toestroom van welvarende Rotterdammers. In de stad nam de armoede helaas toe.

Opgave

Eind vorige eeuw besloten bestuurders dat het zo niet verder kon. Het inwonertal van het centrum trekt begin deze eeuw dankzij de nieuwe woontorens aan. Maar nog steeds woont slechts een klein percentage Rotterdammers in de binnenstad. De opgave werd en wordt: hoe maak je de rest van de stad aantrekkelijker? De WoonVisie van de gemeente beschrijft de vervolgstap voor het kunnen binden van mensen aan de stad. Koopkrachtigen en welvarende gezinnen die liever in de stad willen wonen, bedien je met zowel appartementen als grondgebonden eengezinswoningen. Die worden dus gebouwd. Het beleid lijkt zo langzamerhand te gaan werken.

Omgekeerde beweging

Rotterdam kiest in de binnenstad en op de Kop van Zuid voor spectaculaire grootschaligheid. Verdichting – meer woningen per vierkante meter – zal het inwoneraantal opjagen en daarmee het centrum levendiger en aantrekkelijker maken. De binnenstad schiet fysiek omhoog. Direct aan de randen van dit hoogstedelijk geweld vindt een opmerkelijke, omgekeerde beweging plaats. Ook daar worden oude blokken gesloopt en braakliggende landjes tot bouwgrond verklaard. Hierop verrijzen vlak achter bescheiden appartementsgebouwen dorpsachtige buurtjes met gewilde eengezinswoningen. Optoppen wordt ‘aftoppen’: de stad daalt af.

Sfeervolle geborgenheid

Vooral op de zuidoever grenzen inmiddels kleinschalige nieuwbouwbuurtjes aan stukken hoogbouw. Je zou hier eerder wijken met moderne appartementsgebouwen verwachten. Althans, zo gaat dat in de meeste Europese grote steden. Maar niet in Rotterdam, waar het dorp blijkbaar diep in het DNA huist. Direct achter de dunne randen appartementsgebouwen op de Laan op Zuid duikt de stad direct naar beneden, naar het niveau van de grondgebonden gezinswoningen, zoals in Stadstuinen.

Parkstad Overmaas

Daar blijft het niet bij. Waar ooit de RET-remise stond, zal Parkstad Overmaas komen, een bewonderenswaardig initiatief van de architecten Koos Kok en Laila Ghait. Samen met kopers ontwikkelen zij een binnenstedelijk buitenbuurtje met forse gezinswoningen die tegen de dijk van de Afrikaanderwijk aan gaat schuren. Aan de Laan op Zuid staat straks een rij laanhuizen, met hier en daar een bescheiden appartementsgebouw. Achter deze relatief stedelijke wand de vinden de gezinnen de gewenste, sfeervolle geborgenheid, veel groen en rust. Het project slaat aan: 55 van de 65 woningen zijn reeds verkocht.

Bloemfontein

In de Afrikaanderwijk zelf wijkt in Bloemfontein gestapelde oudbouw voor eengezinswoningen met een dorpse architectuur. Details van de woningen verwijzen naar traditionele bouwstijlen. Met andere woorden: dit is wel heel andere koek dan de zeer nabij gelegen, modernistische Kop van Zuid. Hoe populair deze woningen zijn, bewijst de laagbouw van het iets verderop gelegen Zuiderspoor. Een woning van één verdieping ‘doet’ inmiddels zo’n 290.000 euro, zo blijkt op de site van de makelaar.

Beschutte binnenstraat

Rotterdam kiest ook op Katendrecht deels voor kleinschaligheid die gezinnen trekt. Deze aanpak slaat aan, gezien het verkoopsucces van onder meer de in traditionele architectuur opgetrokken kadewoningen en de eengezinswoningen achter het Deliplein (2). Aan de randen van de beschutte straten rijst straks de hoogbouw van de Fenix Lofts op. De reactie van de buurtbewoners? Deze grootschaligheid past niet in dit deel van Katendrecht. Het kleinsteedse gevoel schiet dus wortel. Op de Pols van Katendrecht komen wel forse appartementsgebouwen. Maar ook hier duikt kleinschaligheid op. De Groene Kaap – reeds in aanbouw – gaat aardig wat eengezinswoningen tellen en biedt tevens een ingesloten, veilige binnenstraat. Verderop in Zuid, in Pendrecht, maken portiekflats plaats voor vooral eengezinswoningen.

Pindakaasbuurtje

Je zou op kale landjes in Feijenoord, zoals die naast de Unilever-fabriek en pal aan de Nieuwe Maas, hoogbouw kunnen verwachten. Het pakt anders uit: ook hier zegeviert laagbouw. Direct naast de vetfabriek krijgt een dorps sfeertje gestalte in de vorm van het Hefkwartier, een kleinschalig en op korte termijn kinderrijk pindakaasbuurtje (3). Het verderop gelegen, pas opgeleverde Zinkerblok is lager dan de omliggende bebouwing. Achter de stoere straatgevel gaan eengezinswoningen met een schuin dak schuil: de buitenwijk vermomd als stadsblok. Een groep Noordereilanders bouwde op een minuscule kavel De Helden van De Ruijter, een blokje gezinswoningen. Door de robuuste architectuur valt nauwelijks op dat het blokje lager is dan de omgeving.

Petieterige laagbouw

Grote delen van Zuid doen al decennialang dorps aan, denk ook aan Vreewijk en De Kossel. Hier kun je bij nieuwbouw een keuze voor kleinschaligheid verwachten. Maar hoe zit het op de meer stedelijke noordoever? Populaire appartementswijken als Blijdorp zijn onbedreigd voor sloop. Maar in genoeg andere buurten vol gestapelde, vaak sociale oudbouw wrijven ontwikkelaars, bouwers en beleidsmakers in hun handen. Hier valt een slag te maken. Dat doen ze door te luisteren naar buurtbewoners met prima inkomens die in deze wijken willen blijven wonen maar geen passende woning vinden. Dit is een groep die de gemeente niet graag ziet vertrekken.

Grif van de hand

Aantrekkelijke gezinswoningen en huizen in bescheiden appartementsgebouwen gaan inmiddels grif van de hand en trekken ook nieuwkomers. Hun keuze valt onder meer op Crooswijk Wandeloord, waar voldoende semi-hoogbouw rond de laagbouw staat om een gevoel van stedelijkheid te ervaren. In het nabijgelegen buurtje achter de Sophiakade, het voormalige Jaffa, gedoopt tot De weg naar Kralingen, wordt zonder omwegen voor petieterige laagbouw met een dorps karakter gekozen, voorzien van neo-historische gevels. Zelfs aan de drukke Goudse Rijweg daalt zichtbaar de bouwhoogte. De bewoners verwachten een vriendelijke sfeer, het gevoel van geborgenheid. Ook in het echte Kralingen, in de Palestinastraat, zegeviert historisch getinte aftopbouw. Een eenzaam torentje bewijst echter dat niet iedereen in de straat aan hoogtevrees lijdt.

Heft in eigen handen

Braakliggende terreinen In Rotterdam West veranderen in stroken royale, grondgebonden huizen die minder hoog reiken dan de omliggende panden. Een bouwinitiatief van bewoners aan de Hooidrift pakte de lokale Architectuurprijs 2017. Het is een schitterend ensemble gevels dat prettig contrasteert met de bestaande, hogere bebouwing. In de Gaffelstraat besloten bewoners het heft in eigen hand te nemen en bouwden naast het horeca-instituut De Pijp opvallend lage laagbouw . De Volmarijnstraat maakt ook kennis met de aftoprage. Waar ooit junks de houten vloeren van leegstaande panden verstookten om de kou te verdrijven, zegeviert de neo-historische bouwstijl in een rijtje gezinswoningen van bescheiden formaat. Deze huizen maken de voorbijganger duidelijk dat koopkrachtige bewoners die de drukke stad verkiezen boven de buitenwijk, voor kleinschaligheid gaan.

Spectaculair

De afdalende stad neemt spectaculaire vormen aan in de Spangense Vosmaerstraat. Waar voorheen de anonimiteit van matig gerenoveerde hoge blokken heerste, geven energieneutrale eengezinshuizen Spangen een chique trap onder de derrière. Nu maar hopen dat de stijlvolle metselwerkverbanden en statige torentjes die qua uitstraling passen bij de wijk, een passend vervolg krijgen op het tegenoverliggende, braakliggende terrein. Spangen naar voren, als er maar oog blijft voor de minder draagkrachtigen. Het ‘aftoppen’ van Rotterdam maakt school, de binnensteedse buitenwijk geeft steeds nadrukkelijker de stad mede vorm. En dan moet aan de rand van het Kralingse Bos de wijk Nieuw Kralingen met veel groen en louter laagbouw nog gebouwd worden.


Urban trail langs en door Rotterdamse iconen

Foto van ''

VANDAAG, 11:57

KLM Urban Trail Series keert zondag 12 mei terug naar Rotterdam met een vernieuwd parcours. Nog minder dan een maand en dan zijn het ss Rotterdam, de Maassilo, Nieuwe Luxor Theater én Maastunnel mede het toneel van de vierde editie van dit populaire hardloopevent.

Bijzondere loopervaring


Likeability of6

Op zoek naar De Nieuwspeper?

Foto van 'Metro'

15 APR 2019

Op zoek naar De Nieuwspeper? Hier vind je de laatste editie van de krant, met pittig en inspirerend nieuws voor en door Rotterdammers. Positief waar het kan, kritisch waar het moet. De Nieuwspeper helpt Rotterdammers door het beste uit hun stad te halen door het brengen van nieuws en achtergrondverhalen. Klik snel door!


like
user_5af32877d2d80c27b0516d4183b0065549bd2dc7_avataruser_338cfda49564b023f573ae21526b7587cfe2066a_avatar

Vergunningvrij bouwen in delen Rotterdam

Foto van ''

VANDAAG, 11:52

Een dakkapel, schutting of schuurtje bouwen is vanaf dit najaar mogelijk zonder vergunning in een aantal wijken in Prins Alexander en Hoogvliet. Dan start de gemeente met een proef waarbij bewoners met hun buren kunnen overleggen in plaats van met de gemeente.

Kleine bouwwerken


Laurenskerk Rotterdam steunt Notre-Dame

Foto van ''

GISTEREN

Brand een kaarsje voor de Notre-Dame en steun samen met de Laurenskerk Rotterdam dit Franse icoon.

Bijdrage aan Frans icoon


Vaker groen licht voor fietsers

Foto van ''

GISTEREN

Meer 30 kilometer-zones voor automobilisten in de binnenstad en vaker groen licht voor fietsers en voetgangers. Als het aan het Rotterdamse college ligt, moeten deze maatregelen eraan bijdragen dat de steeds drukker wordende stad bereikbaar blijft en dat de luchtkwaliteit omhoog gaat.

Betere verkeersbalans


McDonald’s Stadionweg start met bediening aan tafel

Foto van ''

GISTEREN

De McDonald’s aan de Stadionweg bedient sinds deze week gasten persoonlijk aan tafel met Table Service. Op stand eten bij de Mac dus.

Bestelzuil


Intensieve hulp voor 500 arme gezinnen

Foto van ''

GISTEREN

Rotterdam wil de vicieuze cirkel van armoede doorbreken. Dit moet gebeuren op basis van experimenten, innovaties en wetenschappelijke inzichten. 500 gezinnen krijgen intensieve hulp. Ook verbetert de gemeente haar dienstverlening.

‘Uit de knoop’


Haute cuisine voor maximaal 10: Deli Tasty

Foto van 'Tara Lewis'

12 APR 2019

Eelko Ferwerda praat graag over eten terwijl hij zich laaft aan de subtiele smaken van de Vietnamese keuken bij Deli Tasty.

Filmmaker Eelko Ferwerda ontdekte Deli Tasty na een bezoek aan de markt op de Binnenrotte op zaterdag. ,,Dat was in een tijd waarin we elke zaterdag naar de markt gingen om inkopen te doen voor de komende week. Er staat daar een legendarische kraam waar ze loempia’s en kroepia’s verkopen. Maar als je te laat bent, zijn ze op. Zo kwamen we hier terecht.”

Subtiele smaken


Verscherpte aanpak van klanten jeugdprostitutie

Foto van ''

10 APR 2019

De politie en het OM maken zich grote zorgen om het grote aantal minderjarige slachtoffers van mensenhandel en seksuele uitbuiting dat zij registreren. Het gaat daarbij niet alleen om jongeren die worden gedwongen door iemand anders, maar ook om jongeren die zich zonder zich bewust te zijn van de gevolgen, zelfstandig aanbieden voor seks tegen betaling.

Vaker vervolgen


Vijf AED’s op laadpalen in Rotterdam

Op de Westerkade is de eerste AED op een laadpaal bevestigd. Foto: Gemeente Rotterdam

Foto van ''

10 APR 2019

Verspreid over Rotterdam komen op vijf plekken AED’s op laadpalen voor elektrisch rijden te hangen. Op de Westerkade is eergisteren de eerste ‘redder in nood’ op een laadpaal bevestigd.

Hartritme herstellen


College wil meer huurhuizen voor agenten en leraren

Foto van ''

10 APR 2019

Rotterdam wil de komende tien jaar minstens 8.000 nieuwe huurwoningen bouwen voor Rotterdammers met een middeninkomen. Dit moet er mede voor zorgen dat deze groep in de stad blijft wonen.

Onderwijzers en verpleegkundigen


Aliens, ufo’s en astronauten in tram en Kunsthal

Foto van ''

10 APR 2019

Rotterdammers die vanaf nu met de tram reizen, hebben kans oog in oog te staan met aliens, ufo’s, robots en astronauten. Door middel van augmented reality worden passagiers tijdens een alledaags ritje verrast met ‘buitenaardse objecten’.

Science fiction


Rotterdammer schrijft boek over stunteltocht door VS

Foto van 'Ilja Post'

10 APR 2019

Het wonder van Iowa is het boek dat Bas van Oort schreef naar aanleiding van zijn 5000 kilometer lange fietstocht van Washington DC naar Seattle. Maar wees gerust: dit verhaal leest nu eens niet als de sportieve prestaties van een fitboy die ons normale stervelingen direct naar adem doet happen.

Lekke banden en gebroken spaken


Flipperen in opnieuw geopende Dubbelde Palmboom

Foto van ''

5 APR 2019

Na zeven jaar leegstand gaat De Dubbelde Palmboom weer open voor publiek. Vanaf begin volgend jaar wordt dit rijksmonument onder meer het tijdelijke onderkomen van het Flipperkastenmuseum.

Graan en specerijen


Grote terreuroefening in Rotterdamse haven

Foto: ANP ROBIN VAN LONKHUIJSEN

Foto van ''

5 APR 2019

Niet schrikken: this is just a drill. Van 8 tot en met 11 april vinden in de Rotterdamse havens en op de wal grootschalige anti-terrorismeoefeningen plaats.

Goede voorbereiding


Circulaire kledingruil XL in BlueCity

Foto van ''

5 APR 2019

Behoefte aan wat nieuwe zomerjurkjes? Of genoeg van die verzameling Hawaii-shirts in je kast? Zaterdag 6 april kun je in het oude Tropicana terecht voor de ‘grootste kleding- en sneakerruil van Rotterdam en omstreken’: CHANGEZ.

Circulaire broedplaats


Slimme watertaxi vaart straks uit zonder kapitein

Foto van ''

5 APR 2019

Sinds deze week vaart er een KPN-watertaxi over de Rotterdamse Maas. Nu nog mét kapitein, maar met de ambitie om de boot op termijn volledig zelfstandig te laten varen, op het netwerk van KPN.

Innovatieproject


MOMO komt met ‘positieve vervuilerstaks’

Foto van ''

5 APR 2019

Korting op eten en drinken als je met de fiets op het openbaar vervoer naar het festival komt. Dat is wat het Motel Mozaïque Festival verstaat onder haar ‘positieve vervuilerstaks’. Een manier om bezoekers die goed en groen bezig zijn te belonen.

Groene korting


Vier Moederdag bij Rotterdamse ouderen thuis

Foto: Vincent van den Hoogen

Foto van ''

5 APR 2019

Rotterdam-Noord viert feest op zondag 12 mei. Die dag komen schrijvers, muzikanten, verhalenvertellers, vrijwilligers en wijkbewoners samen op het Groot Letterfestival.

Twee bijzondere locaties, het Jan van der Ploeghuis – een woonhuis voor ouderen - en buurthuis het Klooster Oude Noorden veranderen voor een dag in festivallocaties.