Rotterdam

20e eeuw: optoppen, 21e eeuw: afdalen

20e eeuw: optoppen, 21e eeuw: afdalen Foto: Jaap van Rijn

Nieuwspeper

11 JUN 2018

Welk beeld hebben veel mensen van Rotterdam? Gedurfde hoogbouw en grootschalige iconen die tezamen een hoogstedelijk ensemble vormen. Maar er bestaat ook een minder bekende stad die vele malen groter is: het Rotterdam van de semi-dorpen. Deze oude en nieuwe binnensteedse buitenbuurtjes trekken steeds meer belangstellenden.

Door Jaap van Rijn

Zo rukt de buitenwijk op in Rotterdam. De aanjager: de gemeentewens om koopkrachtige gezinnen voor de stad te behouden. Deze families willen het beste van alles: de verlokkingen van de stad, dicht bij het werk wonen en de rust van het dorp. Geen wonder dat laagbouwprojecten snel uitverkopen. Het zichtbare gevolg: de hoogte van Rotterdamse bebouwing in de wijken binnen de ring neemt af.

Dorpse sfeer

De binnenstad van Rotterdam is minder stedelijk dan die van Den Haag en Amsterdam. Dit blijkt uit onderzoek naar de zogenaamde adressendichtheid van steden. De oorzaak: het bouwen van kantoren na het bombardement. Buiten het centrum bevinden zich buurten met deels een dorpse sfeer, die ook bijdragen aan een lage dichtheid van adressen. Ook dat heeft een reden. De stad annexeerde in de loop der jaren een aantal traditionele dorpen waarvan de kernen nog min of meer overeind staan.

Aanzien

Denk aan Kralingen, Hillegersberg, Overschie, Katendrecht, IJsselmonde en Delfshaven. Al deze dorpen bepalen mede het aanzien van de stad. Opvallend: wonen in de buurt wonen bij deze dorpskernen is onverminderd populair of neemt toe. Zo wordt de charme van een dorpskern als Charlois inmiddels onderkend. Ingekapselde buurtschappen als Terbregge, Oud Verlaat en Groeneweg bij Nesselande en de Rotte versterken een gevoel van Rotterdamse landelijkheid waarin gezinnen willen wonen.

Dorpsachtige wijken

Het bombardement had ook invloed op het uiterlijk van stukken stad buiten het centrum. De vele ontheemde binnenstadbewoners werden destijds gehuisvest in naoorlogse dorpsachtige wijken: het Drentse, Utrechtse, Gelderse en Brabantse Dorp, Wielewaal, Laag Zestienhoven en Smeetsland in IJsselmonde. Een aantal van deze dorpen is inmiddels gesloopt.

Woondozen

Rotterdamse bestuurders spanden zich de laatste decennia van de vorige eeuw in om de stedelijkheid vooral te vergroten met optoppen in oude wijken als het Oude Westen, Middelland, Spangen, Crooswijk, Kralingen-West en de Afrikaanderwijk. Optoppen is: bouwers die woondozen boven op de bouwblokken zetten, wat vooral in de jaren zeventig en tachtig gebeurde. Helaas verlieten de koopkrachtigen en de gezinnen de wijken en nog vaker de stad. Want Rotterdam bood niet wat zij wensten: moderne appartementen en eengezinswoningen, twee-onder-een-kappers en villa’s. Genoeg buurgemeenten staan daar vol mee en profiteerden van de toestroom van welvarende Rotterdammers. In de stad nam de armoede helaas toe.

Opgave

Eind vorige eeuw besloten bestuurders dat het zo niet verder kon. Het inwonertal van het centrum trekt begin deze eeuw dankzij de nieuwe woontorens aan. Maar nog steeds woont slechts een klein percentage Rotterdammers in de binnenstad. De opgave werd en wordt: hoe maak je de rest van de stad aantrekkelijker? De WoonVisie van de gemeente beschrijft de vervolgstap voor het kunnen binden van mensen aan de stad. Koopkrachtigen en welvarende gezinnen die liever in de stad willen wonen, bedien je met zowel appartementen als grondgebonden eengezinswoningen. Die worden dus gebouwd. Het beleid lijkt zo langzamerhand te gaan werken.

Omgekeerde beweging

Rotterdam kiest in de binnenstad en op de Kop van Zuid voor spectaculaire grootschaligheid. Verdichting – meer woningen per vierkante meter – zal het inwoneraantal opjagen en daarmee het centrum levendiger en aantrekkelijker maken. De binnenstad schiet fysiek omhoog. Direct aan de randen van dit hoogstedelijk geweld vindt een opmerkelijke, omgekeerde beweging plaats. Ook daar worden oude blokken gesloopt en braakliggende landjes tot bouwgrond verklaard. Hierop verrijzen vlak achter bescheiden appartementsgebouwen dorpsachtige buurtjes met gewilde eengezinswoningen. Optoppen wordt ‘aftoppen’: de stad daalt af.

Sfeervolle geborgenheid

Vooral op de zuidoever grenzen inmiddels kleinschalige nieuwbouwbuurtjes aan stukken hoogbouw. Je zou hier eerder wijken met moderne appartementsgebouwen verwachten. Althans, zo gaat dat in de meeste Europese grote steden. Maar niet in Rotterdam, waar het dorp blijkbaar diep in het DNA huist. Direct achter de dunne randen appartementsgebouwen op de Laan op Zuid duikt de stad direct naar beneden, naar het niveau van de grondgebonden gezinswoningen, zoals in Stadstuinen.

Parkstad Overmaas

Daar blijft het niet bij. Waar ooit de RET-remise stond, zal Parkstad Overmaas komen, een bewonderenswaardig initiatief van de architecten Koos Kok en Laila Ghait. Samen met kopers ontwikkelen zij een binnenstedelijk buitenbuurtje met forse gezinswoningen die tegen de dijk van de Afrikaanderwijk aan gaat schuren. Aan de Laan op Zuid staat straks een rij laanhuizen, met hier en daar een bescheiden appartementsgebouw. Achter deze relatief stedelijke wand de vinden de gezinnen de gewenste, sfeervolle geborgenheid, veel groen en rust. Het project slaat aan: 55 van de 65 woningen zijn reeds verkocht.

Bloemfontein

In de Afrikaanderwijk zelf wijkt in Bloemfontein gestapelde oudbouw voor eengezinswoningen met een dorpse architectuur. Details van de woningen verwijzen naar traditionele bouwstijlen. Met andere woorden: dit is wel heel andere koek dan de zeer nabij gelegen, modernistische Kop van Zuid. Hoe populair deze woningen zijn, bewijst de laagbouw van het iets verderop gelegen Zuiderspoor. Een woning van één verdieping ‘doet’ inmiddels zo’n 290.000 euro, zo blijkt op de site van de makelaar.

Beschutte binnenstraat

Rotterdam kiest ook op Katendrecht deels voor kleinschaligheid die gezinnen trekt. Deze aanpak slaat aan, gezien het verkoopsucces van onder meer de in traditionele architectuur opgetrokken kadewoningen en de eengezinswoningen achter het Deliplein (2). Aan de randen van de beschutte straten rijst straks de hoogbouw van de Fenix Lofts op. De reactie van de buurtbewoners? Deze grootschaligheid past niet in dit deel van Katendrecht. Het kleinsteedse gevoel schiet dus wortel. Op de Pols van Katendrecht komen wel forse appartementsgebouwen. Maar ook hier duikt kleinschaligheid op. De Groene Kaap – reeds in aanbouw – gaat aardig wat eengezinswoningen tellen en biedt tevens een ingesloten, veilige binnenstraat. Verderop in Zuid, in Pendrecht, maken portiekflats plaats voor vooral eengezinswoningen.

Pindakaasbuurtje

Je zou op kale landjes in Feijenoord, zoals die naast de Unilever-fabriek en pal aan de Nieuwe Maas, hoogbouw kunnen verwachten. Het pakt anders uit: ook hier zegeviert laagbouw. Direct naast de vetfabriek krijgt een dorps sfeertje gestalte in de vorm van het Hefkwartier, een kleinschalig en op korte termijn kinderrijk pindakaasbuurtje (3). Het verderop gelegen, pas opgeleverde Zinkerblok is lager dan de omliggende bebouwing. Achter de stoere straatgevel gaan eengezinswoningen met een schuin dak schuil: de buitenwijk vermomd als stadsblok. Een groep Noordereilanders bouwde op een minuscule kavel De Helden van De Ruijter, een blokje gezinswoningen. Door de robuuste architectuur valt nauwelijks op dat het blokje lager is dan de omgeving.

Petieterige laagbouw

Grote delen van Zuid doen al decennialang dorps aan, denk ook aan Vreewijk en De Kossel. Hier kun je bij nieuwbouw een keuze voor kleinschaligheid verwachten. Maar hoe zit het op de meer stedelijke noordoever? Populaire appartementswijken als Blijdorp zijn onbedreigd voor sloop. Maar in genoeg andere buurten vol gestapelde, vaak sociale oudbouw wrijven ontwikkelaars, bouwers en beleidsmakers in hun handen. Hier valt een slag te maken. Dat doen ze door te luisteren naar buurtbewoners met prima inkomens die in deze wijken willen blijven wonen maar geen passende woning vinden. Dit is een groep die de gemeente niet graag ziet vertrekken.

Grif van de hand

Aantrekkelijke gezinswoningen en huizen in bescheiden appartementsgebouwen gaan inmiddels grif van de hand en trekken ook nieuwkomers. Hun keuze valt onder meer op Crooswijk Wandeloord, waar voldoende semi-hoogbouw rond de laagbouw staat om een gevoel van stedelijkheid te ervaren. In het nabijgelegen buurtje achter de Sophiakade, het voormalige Jaffa, gedoopt tot De weg naar Kralingen, wordt zonder omwegen voor petieterige laagbouw met een dorps karakter gekozen, voorzien van neo-historische gevels. Zelfs aan de drukke Goudse Rijweg daalt zichtbaar de bouwhoogte. De bewoners verwachten een vriendelijke sfeer, het gevoel van geborgenheid. Ook in het echte Kralingen, in de Palestinastraat, zegeviert historisch getinte aftopbouw. Een eenzaam torentje bewijst echter dat niet iedereen in de straat aan hoogtevrees lijdt.

Heft in eigen handen

Braakliggende terreinen In Rotterdam West veranderen in stroken royale, grondgebonden huizen die minder hoog reiken dan de omliggende panden. Een bouwinitiatief van bewoners aan de Hooidrift pakte de lokale Architectuurprijs 2017. Het is een schitterend ensemble gevels dat prettig contrasteert met de bestaande, hogere bebouwing. In de Gaffelstraat besloten bewoners het heft in eigen hand te nemen en bouwden naast het horeca-instituut De Pijp opvallend lage laagbouw . De Volmarijnstraat maakt ook kennis met de aftoprage. Waar ooit junks de houten vloeren van leegstaande panden verstookten om de kou te verdrijven, zegeviert de neo-historische bouwstijl in een rijtje gezinswoningen van bescheiden formaat. Deze huizen maken de voorbijganger duidelijk dat koopkrachtige bewoners die de drukke stad verkiezen boven de buitenwijk, voor kleinschaligheid gaan.

Spectaculair

De afdalende stad neemt spectaculaire vormen aan in de Spangense Vosmaerstraat. Waar voorheen de anonimiteit van matig gerenoveerde hoge blokken heerste, geven energieneutrale eengezinshuizen Spangen een chique trap onder de derrière. Nu maar hopen dat de stijlvolle metselwerkverbanden en statige torentjes die qua uitstraling passen bij de wijk, een passend vervolg krijgen op het tegenoverliggende, braakliggende terrein. Spangen naar voren, als er maar oog blijft voor de minder draagkrachtigen. Het ‘aftoppen’ van Rotterdam maakt school, de binnensteedse buitenwijk geeft steeds nadrukkelijker de stad mede vorm. En dan moet aan de rand van het Kralingse Bos de wijk Nieuw Kralingen met veel groen en louter laagbouw nog gebouwd worden.


De onmetelijke wildernis van Tiengemeten

Rotterdam.

Foto van 'Metro'

13 JUN 2019

Wildernis, om de hoek van Rotterdam, zo kun je het eiland Tiengemeten omschrijven. Hier mag de natuur sinds 1997 haar eigen gang gaan. En die verovering op de mens is op de voormalige zandplaat in het Haringvliet goed zicht- en hoorbaar.

Eenmaal van boord gestapt valt alvast het vele vogelgekwetter op. Alsof je een volière binnenstapt. En dan te bedenken dat op deze bijzondere plek ooit een vliegveld was bedacht. Voorheen bedreven boeren hier akkerbouw, wat, al ver voordat de natuur de ruimte kreeg, een aflopende zaak was. De boeren werden uitgekocht, in 2007 werd een gat in de dijk gestoken en vervolgens mocht het 10 vierkante kilometer grote Tiengemeten verder uitgroeien tot de grootste natuurontwikkeling van Nederland. Maar niet alle menselijke sporen zijn uitgewist: een deel van het oude cultuurlandschap werd hersteld. En het buurtschap bij het haventje bestaat nog steeds. In de oude boerderijen en schuren vonden het bezoekerscentrum, het Rien Poortvliet Museum (veel kabouters!), het Landbouw Museum en Speelnatuur Tiengemeten een plek. Wie de dijk naast het buurtschap op loopt, krijgt direct een indruk van wat het eiland biedt: een onmetelijke vlakte met natte natuur waarin je ontmoetingen kunt verwachten met onder meer hooglanders, bevers (als het meezit), zeearenden, bijzondere eenden, kluten en lepelaars. Wil je dit allemaal meemaken, dan heb je een flinke struintocht voor de boeg. Voor wie dit net even iets te veel van het goede is, die huurt een fiets. Waar je ook voor kiest, je zult een overweldigende stilte ervaren. Op dit eiland kun je echt je hoofd leegmaken en helemaal uitgerust weer inschepen in het haventje.

Wat kun je van een dagje Tiengemeten met de Spido verwachten?


Likeability of6

Op zoek naar De Nieuwspeper?

Foto van 'Metro'

15 APR 2019

Op zoek naar De Nieuwspeper? Hier vind je de laatste editie van de krant, met pittig en inspirerend nieuws voor en door Rotterdammers. Positief waar het kan, kritisch waar het moet. De Nieuwspeper helpt Rotterdammers door het beste uit hun stad te halen door het brengen van nieuws en achtergrondverhalen. Klik snel door!


like
user_5af32877d2d80c27b0516d4183b0065549bd2dc7_avataruser_338cfda49564b023f573ae21526b7587cfe2066a_avatar

Feyenoorders nemen afscheid van Varkenoord

Feyenoorders nemen afscheid van Varkenoord

Sander de Kramer is ambassadeur van de club van Zuid en ondersteunt onder meer de Feyenoord Foundation: “Mensen hebben vaak maar een klein duwtje in de goede richting nodig. Maar dat duwtje moet wel worden gegeven. Feyenoord geeft die duwtjes.” Foto: Peter Tetteroo

Foto van 'Metrorotterdam.nl'

13 JUN 2019

Georginio Wijnaldum, Giovanni van Bronckhorst en Tonny Vilhena, zomaar wat topvoetballers die groot groeiden op Varkenoord, onder de slagschaduw van De Kuip. Talkshow Gelül verlaat voor deze gelegenheid zijn stek op Katendrecht om op het Varkenoordse veld met Feyenoorders afscheid te nemen van dit roemruchte trainingscomplex. Emile Roemer en Sander de Kramer zetten de laatste punt achter Varkenoord, met gasten als Gerda Lems: “Bij Pauw zap je weleens weg bij een rotonderwerp. Dat is hier niet nodig, want alles gaat over ons favoriete onderwerp: Feyenoord.”

Tekst: Ellen Mannens
Beeld: Peter Tetteroo

Gelül


Liever een verre vriend dan een slechte buur

Fica Djohani.

Foto van 'Metro'

13 JUN 2019

“7.00 uur is een heel normale tijd om op te staan.” Hij zei het echt, mijn buurman. Elke dag gilt zijn wekker om 7.00 uur, ook naar mij, een uur voordat ik op moet staan. Ik hoor hem boven mijn hoofd rondstampen. Er ligt geen tapijt op de houten vloer, zijn schoenen zijn van hard leer. Op de een of andere manier moet hij veel rondlopen voordat hij eindelijk weggaat om 7.40 uur en ik nog 20 minuten kan slapen. Toen ik hem op een ochtend om 7.42 uur vroeg of hij misschien zijn schoenen pas bij het weggaan aan wilde trekken, kreeg ik te horen dat ik maar om 7.00 uur wakker moest worden. Hij liep verder. Ik gooide de deur iets te hard dicht.

Schrijnende verhalen

Problemen tussen buren heb je in alle soorten en maten. Van kleine ergernissen over een kinderfietsje dat in de weg staat tot ernstige geluidsoverlast en serieuze pesterijen. Ruzie met de buren kan zo hoog oplopen dat je je niet meer op je gemak of zelfs onveilig voelt in je eigen huis.


Massaal protest voor behoud Landtong Rozenburg

Foto van 'Ilja Post'

17 MEI 2019

Inwoners van Rozenburg zijn boos. Een gepland distributiecentrum op de Landtong dreigt dit toch al grotendeels door industrie ingekapselde stukje Rotterdam te beroven van haar laatste restje natuurbeleving. Zaterdag trekken ze massaal ten strijde tegen de, in hun ogen, onzalige plannen. Want: Leve de Landtong!

Waarom wij weer?


Vier Opbouwdag in en op de Laurenskerk

Foto van ''

16 MEI 2019

De Laurenskerk viert op zaterdag 18 mei Opbouwdag, dé feestelijke viering van de wederopbouw.

Legostenen


Open dag bij Vogelklas Karel Schot

Foto van ''

16 MEI 2019

Eens een kijkje nemen bij Vogelklas Karel Schot? Op zondag 19 mei opent het opvangcentrum voor wilde vogels voor één keer zijn deuren voor het publiek en er valt weer veel te zien en te beleven.

Vogels en vleermuizen


Rotterdam sloot vorig jaar 108 drugspanden

Foto van ''

16 MEI 2019

Burgemeester Ahmed Aboutaleb heeft vorig jaar 108 keer een drugspand laten sluiten. Dat waren er 46 meer dan in 2017. Ook zijn in 2018 meer winkels en garages gesloten waar sprake was van heling en illegaal.

Sluiting voor leefbaarheid


Wandelen langs mooiste plekken aan de Maas

Foto van ''

16 MEI 2019

Van de skyline van Kop van Zuid tot het eiland van Brienenoord. In de app Rotterdam Routes is nu het Nieuwe Maasparcours te vinden. Een route langs de mooiste plekken en uitzichten langs de rivier.

De route loopt dicht langs de waterkant en biedt verschillende uitzichten op de Nieuwe Maas. Het laat de skyline zien, maar ook de rauwe randjes van onze stad.


Subsidie voor ‘groenblauwe’ schoolpleinen

Het groenblauwe schoolplein van obs De Fontein. Foto: Gemeente Rotterdam

Foto van ''

16 MEI 2019

Het wordt voor basisscholen in Rotterdam een stuk aantrekkelijker om hun schoolplein groen en klimaatvriendelijk te maken. Daarvoor is vanaf nu een nieuwe subsidie beschikbaar.

Minder plassen


Rotterdam even spoken word hoofdstad van Nederland

Foto van ''

16 MEI 2019

Spoken word-, poëzie- en muziekliefhebbers kunnen dit jaar voor de derde keer op rij hun lol op bij festival 010 SAYS IT ALL. Van vrijdag 31 mei tot en met zondag 2 juni verandert Rotterdam even in dé spoken word hoofdstad van Nederland. Oftewel: drie dagen genieten van podiumkunsten, workshops en pop-ups op verschillende plekken in de stad.

Say it


NRC steunt Free a Girl tegen kinderprostitutie

Foto van ''

14 MEI 2019

Duizenden meisjes worden wereldwijd gedwongen tot prostitutie. Metropole Café NRC draagt bij aan de bevrijding, opvang en rehabilitatie van deze meisjes en neemt voor het tweede jaar op rij deel aan de landelijke Lock me Up – Free a Girl actie.

Sluit je op


Weekend vol gin en jenever

Foto van ''

6 MEI 2019

Jeneverhoofdstad en gin city Schiedam doet eind deze maand haar naam eer aan. Op 25 en 26 mei zorgen onder andere Proef! De Plantage, GinFever, SWAN. Schiedam en een unieke Loungeboot tour voor volop ontspanning en vermaak in de historische binnenstad.

Cocktail


Rotterdam viert maand lang de architectuur

Foto van ''

6 MEI 2019

Wie de hoogte in wil, verdieping zoekt of een kijkje achter de schermen wil nemen: het kan bij de Rotterdam Architectuur Maand, van 24 mei tot en met 16 juni. Leer meer over architectuur en ga mee op ontdekkingstocht.

Bruisend programma


Onbeperkt vega en vegan eten bij Rozey

Foto van ''

6 MEI 2019

Een hele avond onbeperkt vega of vegan tafelen voor een vaste prijs. Het kan bij Rozey aan de Rotterdamse Wijnhaven dat een all inclusive-concept lanceert om zoveel mogelijk mensen kennis te laten maken met de vleesloze keuken.

All inclusive veggie en vegan

Samen met foodstylist Roos Rutjes, die jarenlange ervaring heeft met veggie en vegan producten en recepten, slaat horecareus Roland Hogenelst, medeoprichter van de La Cubanita-franchiseformule en van Proeflokaal Bregje, met restaurant Rozey een nieuwe weg in. Met hun bijzondere all inclusive-concept spelen Roos en Roland in op de toenemende vraag naar eerlijke en mooie gerechten zonder vlees of dierlijke producten.


Weelde opent officieel de deuren

Foto van ''

29 APR 2019

Het was al wat langer bekend: voormalige stadsboerderij Uit Je Eigen Stad gaat voortaan verder als creatieve vrijstaat Weelde. Vrijdag 24 mei start het officiële openingsweekend, met drie dagen muziek, theater, performance, kunst, eten en drinken.


Maassilo even hotspot voor wetenschap

Foto van ''

29 APR 2019

Onderzoekers van hogescholen, wetenschapsmusea en alle Nederlandse universiteiten komen donderdag 2 mei bij elkaar om hun onderzoek te delen met de rest van Nederland. Tijdens het tien uur durende festival Expeditie NEXT laten zij zien dat wetenschap een belangrijke rol speelt in ons dagelijks leven en onze toekomst vormgeeft.

MDMA als medicijn


Gigantische trappen voor Depot Boijmans

Foto: Rob Glastra

Foto van ''

29 APR 2019

Afgelopen week is de eerste ongeveer 18 meter lange bezoekerstrap van Depot Boijmans Van Beuningen in Rotterdam naar binnen gehesen. Ruim 18500 kilo staal werd via de torenkraan omhoog getakeld.

Vijf trappen


Drie dagen Rotterdams Open Doek Filmfestival

Foto: Lawrence Lee Kalkman

Foto van ''

29 APR 2019

In LantarenVenster vindt op 24, 25 en 26 mei de vierde editie plaats van het Rotterdams Open Doek Filmfestival, dé springplank voor de filmmakers van morgen.

Veertig premières

Met ruim veertig premières van nationale en internationale korte films, delen deze makers hun frisse en vaak persoonlijke verhalen op het grote doek en presenteren zich aan de top van de filmindustrie.