Sport

Choken: als je té veel je best doet, gaat het fout

De fans van Feyenoord hunkeren naar de titel. Dit zorgt voor een grote druk bij de spelers. / ANP

Foto van 'Jeroen Haverkort'

18 APR 2017

Ajax voert de druk op bij Feyenoord. Zowel op als buiten het veld. De Ajax-spelers zagen Feyenoord drie punten pakken tegen FC Utrecht, waardoor het moest winnen van sc Heerenveen om niet achterop te raken bij de koploper. De ploeg van Peter Bosz won uiteindelijk makkelijk met 5-1 en spelers en coach legden na afloop de druk weer opzichtig neer bij Feyenoord. „Eind volgende week zitten we nog in de Europa League en staan we bovenaan in de competitie”, zei Lasse Schöne. Ook zijn coach verwacht dat Ajax de aartsrivaal nog inhaalt: „In de uitwedstrijden gaat het over het algemeen moeizamer bij Feyenoord. Ik denk dat Feyenoord nog wel een keer punten laat liggen.”

Slinkende voorsprong

Het zelfvertrouwen bij Ajax op een goede afloop komt niet uit de lucht vallen. Feyenoord zag vorige week immers de voorsprong slinken van zes punten naar een punt. Met nog drie competitieduels te gaan is de vraag dan ook gerechtvaardigd of Feyenoord is bestand tegen de druk. Het zal niet de eerste keer zijn dat een sporter of team met de finish in zicht verstijfd of blokkeert, waardoor de prestaties ineens slechter worden. „De intense spanning wordt dan te veel, angst gaat overheersen”, zegt sportpsychologe Edith Rozendaal van het bedrijf Sportgek over choking.

Het meest bekende voorbeeld van choking is waarschijnlijk de Wimbledonfinale van 1993 tussen Jana Novotna en Steffi Graf. In de beslissende derde set staat Novotna voor met 4-1, 40-15. Ze heeft de winst voor het grijpen, maar opeens begint ze de makkelijkste ballen te missen. Graf wint vijf games op rij en daarmee de titel, Novotna huilt tranen met tuiten bij de prijsuitreiking. De gravin van Kent moet de arme tennisster uit Tsjechië troosten.

Te veel nadenken

„Bij choken hebben sommige sporters het gevoel dat ze een bepaalde beweging of slag die ze dagelijks vele malen zonder moeite doen, op dat moment niet kunnen uitvoeren”, zegt Rozendaal. „Ze gaan vervolgens te veel nadenken over hun handelingen, waardoor hun automatische bewegingsuitvoering verstoord raakt. Choking ontstaat ironisch genoeg dus als je te veel je best doet om goed te presteren.”

Uit onderzoek blijkt dat choking meer voorkomt bij niet-tijdgebonden individuele sporten zoals tennis, dan in interactieve teamsporten zoals voetbal. „Bij choking draait het om het moment”, zegt sportpsycholoog Mitchel Kevenaar. „De prestatie die geleverd moet worden is vaak individueel herleidbaar. Bij voetbal zie je dat bijvoorbeeld vaak bij een strafschop. Als je eenmaal vol in een wedstrijd zit is het anders. Maar er zijn ook gevallen van choking bekend, waarbij de zorg over een negatieve uitkomst erin kan sluipen naarmate het seizoen vordert.”

Angstbeeld

Rozendaal: „In eerste instantie ben je als team bezig om je spel te verbeteren, maar hoe dichter de finish in zicht is, des te meer je met het resultaat bezig bent. De gedachte ‘Als we maar niet verliezen’ sluipt erin. Er wordt als het ware een angstbeeld gecreëerd en externe factoren gaan een rol spelen. In dat opzicht vond ik het interview met Steven Berghuis na het gelijkspel tegen PEC frappant. Hij zei dat de spelers een verplichting hadden tegenover de fans, tegenover heel Rotterdam. Nou, dan voer je de druk wel erg hoog op. Het is maar een klein percentage sporters die daarmee kan omgaan, de rest bezwijkt eronder.”

Het team van Giovanni van Bronckhorst vertoont enkele symptomen van choken, erkent het duo. Is het toeval dat Feyenoord in de laatste vier uitwedstrijden al in de beginfase een tegentreffer moest incasseren? Is het toeval dat veel Feyenoorders nu ineens kampen met fysieke ongemakken, terwijl ze – in tegenstelling tot de Ajacieden – geen Europese verplichtingen meer hebben?

Kleine blessures

„Als je zenuwachtig bent en te veel nadenkt over jezelf of het belang van de wedstrijd dan kan je prestatie daaronder lijden”, zegt Rozendaal. „Vervolgens probeer je te veel bewuste controle te krijgen over vaardigheden die je normaal onbewust en automatisch uitvoert. In de sportpsychologie noemen we dat ‘paralysis by analysis’. Door te veel te analyseren ontstaat verlamming. Naast het feit dat je dan de meest simpele dingen niet meer kunt uitvoeren, kan die verlamming ook op je spieren slaan, waardoor er kleine blessures ontstaan.”

Kevenaar haalt daarbij de stressfactor aan: „Iedere sporter ervaart druk, maar een topsporter is iemand die zich juist onderscheidt op dat gebied. Niet doordat die geen druk ervaart, maar doordat die er anders mee omgaat. Als de druk te groot wordt kan dit stress opleveren en dat kan zich uiten in fysiek ongemak. Denk aan verminderd herstelvermogen en vermoeidheid.”

Confrontatie aangaan

Maar is choking – om in sporttermen te blijven – te verslaan? „Ja”, aldus Rozendaal. „Een veel voorkomende fout die er gemaakt wordt is om de druk te ontlopen. Zoek daarom geen afleiding. Een sporter moet juist leren om met die druk om te kunnen gaan. Ga de confrontatie met je angst aan, raak er vertrouwd mee. Probeer het niet goed te praten of te bagatelliseren. Probeer het niet te onderdrukken. Dat lukt je toch niet. Ik probeer de angst bij de sporters die bij mij langskomen op te roepen. Ik vraag ernaar. Ik laat ze de spanning voelen, de knoop in hun maag, de brok in de keel of het gemaal in hun hoofd. Zodra ze dat hebben ondergaan en ze er vertrouwd mee zijn, kunnen ze verder. Ze zijn dan weer in staat om puur naar hun spel te kijken in plaats van zich af te laten leiden door het eindresultaat.”

Kevenaar wil zich niet uitlaten of Feyenoord wel of niet kampioen wordt: „Daarvoor sta ik er te ver vanaf.” Rozendaal waagt zich wel aan een voorspelling: „Ik gun Feyenoord de titel, maar ik denk dat ze het niet redden. Ajax maakt een onbevangen indruk, het is ook makkelijker om te jagen dan dat je het hele seizoen aan kop staat.”


‘Het Nederlands elftal’ in de Champions League

‘Het Nederlands elftal’ in de Champions League

Champions League-winnaars Van Dijk en Wijnaldum. | Foto's: EPA, Getty Images en ANP

Foto van 'Erik Jonk'

VANDAAG, 08:14

Ajax zien we na de dramatische uitschakeling niet meer terug in de Champions League, maar het miljoenenbal gaat dinsdagavond zonder de Amsterdammers gewoon verder.

Er blijven echter genoeg Nederlandse toppers op het hoogste Europese niveau actief. Hier zie je de elf spelers die kans maken op de meeste speelminuten en drie profs op de bank.

Jasper Cillessen, Valencia


Ook Stefan van der Pal gaat de Elfstedentocht zwemmen

Ook Stefan van der Pal gaat de Elfstedentocht zwemmen

Ook Stefan van der Pal gaat de Elfstedentocht zwemmen / Marianne Faber

Foto van 'Amarins de Boer'

GISTEREN

Duursporter Stefan van der Pal gaat van 2 tot 5 juli de Elfstedentocht zwemmen. En nee, hij is geen na-aper van Maarten van der Weijden. Hij zwom de tocht al eens eerder in estafettevorm.

Nadat Stefan van der Pal (39) uit Leeuwarden twee keer heeft meegevaren in de begeleidingsboot van Maarten van der Weijden, is dit jaar zijn beurt. Vrijdag maakte Van der Pal, duursporter en triatleet, bekend dat hij op 2 juli begint aan een zwemtocht van 200 kilometer. En hij is er nú al klaar voor, zegt hij na afloop van de persconferentie in Leeuwarden.

De tocht langs de elf Friese steden zwemmen is hem niet vreemd. Sterker nog: hij is de bedenker van de Elfstedenzwemtocht. In 2011 zwom Van der Pal de tocht namelijk ook al, in estafettevorm met vier andere triatleten. „Het plan ooit individueel de provincie rond te zwemmen, liet mij sindsdien niet meer los.”


Gelukkig was Jutta in Utah

Gelukkig was Jutta in Utah

Foto's: ANP /Soenar Chamid

Foto van 'Erik Jonk'

16 FEB 2020

We zijn het niet gewend, maar het was tot en met dag drie medailles schrapen tijdens de WK afstanden. Gelukkig schaatste Jutta in Utah.

Verbazing op het gezicht, tranen die in haar ooghoeken twijfelden of ze naar buiten zouden rollen of niet. Een hartslag van 200 ('ofzo', zei ze later) en een gevoel dat ze moest overgeven. Zo beleefde groeibriljant Jutta Leerdam (21) de laatste vier races op de 1000 meter WK afstanden.

Nederlands record


Ziyech verruilt Ajax voor Chelsea

Ziyech verruilt Ajax voor Chelsea

In het midden voetballer Hakim Ziyech in het welbekende Ajax-tenue

Foto van 'Julia Osendarp'

13 FEB 2020

Voetballer Hakim Ziyech verlaat zijn Amsterdamse team voor Chelsea. Ajax bereikte donderdag een akkoord met de Engelse club over de transfer van de middenvelder. 

Voor 40 miljoen euro maakt de 26-jarige speler een overstap voor volgens seizoen naar Engeland. En dat bedrag zou door variabelen nog kunnen oplopen tot maximaal 44 miljoen euro. Tot augustus had Ziyech een vertrekclausule van 30 miljoen euro in zijn contract staan, maar verlengde de overeenkomst met een jaar.

Stilte na de bekerwedstrijd


AZ gaat nat tegen stuntend NAC Breda dat met 1-3 wint in Alkmaar

Foto van 'Jelmer Visser'

12 FEB 2020

Dat bekervoetbal vaak geroemd wordt om zijn verrassende wendingen, bleek woensdagavond maar weer eens toen NAC Breda tegen AZ moest aantreden in de kwartfinale van de KNVB-beker in Alkmaar. 

De ploeg uit Breda verraste vriend en vijand door de pittige uitwedstrijd met 1-3 te winnen. En hierdoor bekeren zij door ten koste van de nummer twee in de Eredivisie.


Zo zien we Max in Zandvoort

Zo zien we Max in Zandvoort

De eerste meters van Verstappen, woensdag in zijn nieuwe bolide. | Foto's: Getty Images / Mark Thompson

Foto van 'Erik Jonk'

12 FEB 2020

Wat er veranderd is aan de nieuwe auto van Max Verstappen? Eigenlijk alleen z’n helm.

Het is altijd zo’n momentje in februari: hoe ziet de auto van Max Verstappen – en dus die van het Red Bull-team – er komend Formule 1-seizoen uit? Woensdagmiddag was dat moment daar, op het Silverstone-circuit in Engeland. En waarmee reed ‘onze Max’ naar buiten? Met een Red Bull die er praktisch hetzelfde uit ziet als die van de afgelopen jaren.

Dat geldt voor het oog van het grote publiek uiteraard. Ongetwijfeld is er van alles anders en specialistische websites doken er woensdag gretig op. Motorsport.com meldde op basis van een foto bijvoorbeeld: „ Red Bull lijkt ook afscheid te hebben genomen van de multilink-wishbone voorwielophanging en gekozen voor een conventionele variant.”


‘Elfstedentocht straks alleen nog in geschiedenisboeken’
Likeability of5

‘Elfstedentocht straks alleen nog in geschiedenisboeken’

Elfstedentochtwinnaar Henk Angenent kust, 23 jaar geleden, zijn vrouw Sannah. | Foto: ANP / Paul Vreeker

Foto van 'Erik Jonk'

8 FEB 2020

Een slechte voorspelling voor de schaatsliefhebbers die al jaren smachten naar de Tocht der Tochten. „Naar verwachting zal de Elfstedentocht op een gegeven moment alleen nog in de geschiedenisboeken te zien zijn.”

Dat stelde de organisatie Weeronline zaterdag. „De winter van de toekomst ziet er niet gunstig uit voor de Elfstedentocht. Het aantal ijsdagen met de hele dag vorst neemt geleidelijk af en het zal ook minder hard vriezen.” En daar krijg je dus geen Tocht der Tochten in Friesland meer mee…

8435 dagen geleden


like
user_ea54b30544394f14d8c1bd9b380c7cf0ff182d02_avatar

Scheidsrechters van oordeel dat Ajax in Londen bestolen is

Scheidsrechters van oordeel dat Ajax in Londen bestolen is

oel Veltman van Ajax krijgt rood van scheidsrechter Gianluca Rocchi. / ANP

Foto van 'Metro en ANP'

6 FEB 2020

Eindelijk is bevestigd wat iedere voetbalfan eigenlijk wel wist: Ajax is bestolen in de Champions League.

Het zal niets veranderen, maar wellicht de pijn iets verzachten. Tijdens de ’scheidsrechter winterbijeenkomst’ van de Europese voetbalbond UEFA op Mallorca was het overgrote deel van de aanwezige toparbiters, inclusief scheidsrechterbaas Roberto Rosetti, het erover eens dat arbitrale blunders Ajax de zege bij Chelsea (4-4) én overwintering in het miljoenenbal kostten. Dat schrijft De Telegraaf.

Terugdraaien


Ajax en PSV balen allebei

Ajax en PSV balen allebei

Quincy Promes werd matchwinner met zijn 1-0. | Foto's: ANP / Olaf Kraak

Foto van 'Erik Jonk'

2 FEB 2020

Ajax stuurde PSV zondag (alwéér) met een nederlaag naar huis, maar ook in Amsterdam zijn ze niet blij.

Ajax – PSV wordt steeds meer een ‘topper van weleer’. De Amsterdammers waren zondag op alle fronten sterker en won toch maar met 1-0. Quincy Promes werd voor rust de matchwinner. Toch verloor Ajax met een druk programma op komst ook: drie basisspelers welteverstaan (zie onderaan).

Eindhovense rampweek


Van der Poel oppermachtig in de blubber

Van der Poel oppermachtig in de blubber

Mathieu van der Poel heeft voor de derde keer in zijn loopbaan de wereldtitel veldrijden veroverd. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

2 FEB 2020

Mathieu van der Poel heeft voor de derde keer in zijn loopbaan de wereldtitel veldrijden veroverd. In het Zitserse Dübendorf maakte de 25-jarige titelverdediger op een modderig parcours zijn favorietenrol waar. 

Al in de eerste ronde kwam hij alleen op kop. De concurrentie kon alleen strijden voor zilver. Dat ging naar de Brit Thomas Pidcock. De Belg Toon Aerts werd derde.

Wereldkampioen


Veldrijdster Alvarado pakt voor het eerst wereldtitel

Veldrijdster Alvarado pakt voor het eerst wereldtitel

De Rotterdamse veldrijdster Ceylin del Carmen Alvarado is voor het eerst in haar carrière wereldkampioen geworden. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

1 FEB 2020

De Rotterdamse veldrijdster Ceylin del Carmen Alvarado is voor het eerst in haar carrière wereldkampioen geworden. De 21-jarige versloeg in het Zwitserse Dübendorf in een spannende wedstrijd haar twee landgenotes Annemarie Worst en Lucinda Brand.

Het zilver was voor Worst. Voor Brand was er net als in 2018 brons.

Onbeschrijfelijk gevoel


Bertens verliest vierde ronde Australian Open

Bertens feliciteert haar tegenstander / ANP

Foto van 'Metro en ANP'

27 JAN 2020

Het is Kiki Bertens niet gelukt door te dringen tot de kwartfinales van de Australian Open. De als negende geplaatste Bertens moest in Melbourne in de vierde ronde haar meerdere erkennen in de Spaanse tennisster Garbiñe Muguruza.

In 68 minuten werd het 6-3 6-3 voor de mondiale nummer 32. In de Rod Laver Arena had Bertens geen antwoord op het agressieve spel van de voormalig nummer 1 van de wereld en winnares van twee grand slams: Roland Garros in 2016 en Wimbledon in 2017. Bertens brak Muguruza nog wel in de openingsgame, maar kwam geen moment echt lekker in de wedstrijd.

Voor het eerst grandslamtoernooi


Ajacied in Spakenburg gaat keihard genieten

Ajacied in Spakenburg gaat keihard genieten

Nathaniel Will in het witblauw van Spakenburg. / Foto's: Sv Spakenburg

Foto van 'Erik Jonk'

22 JAN 2020

Ajax voetbalt woensdagavond tegen amateurs. Daar komen 55.000 mensen naar kijken. Nathaniel Will over de wedstrijd van z’n leven.

Nuchtere Nathaniel Will maak je niet zo snel gek, maar met heel veel zin uitkijken naar de wedstrijd van woensdagavond doet ie wel. De verdediger speelt met zijn topamateurclub Spakenburg in de achtste finales van de KNVB Beker tegen Ajax. 2200 Spakenburgers zullen in een lange rij bussen richting Amsterdam afreizen (hoeveel dorpsgenoten via een omweg een ticket kochten is niet bekend). Echter, de Johan Cruijff ArenA blijft niet half leeg, zoals je bij zo’n ‘potje’ zou verwachten. Duizenden zagen – met aantrekkelijke toegangsprijzen - kans om Ajax eindelijk eens aan het werk te zien. Het stadion is vanavond met 55.000 toeschouwers uitverkocht. De thuisblijvers kunnen inschakelen op een live-uitzending door Fox Sports.

Fins avontuur


Grand Prix Zandvoort: alles mag, nee moet anders zijn
Likeability of3

Grand Prix Zandvoort: alles mag, nee moet anders zijn

Jan Lammers, trots op ‘zijn’ circuit. / Foto’s: Remko de Waal | ANP

Foto van 'Erik Jonk'

19 JAN 2020

De tweede media-update over de Grand Prix in Zandvoort is achter de rug. Wat staat er allemaal te gebeuren?

Het is ‘vies nat’, winderig en modderig op het autocircuit in Zandvoort. Voor mensen die op deze vrijdag een slipcursus volgen, is er in elk geval water genoeg. Wat ook opvalt zijn bergen zand, shovels, graafmachines, zand, vrachtwagens en nog meer zand. Het is duidelijk: hier wordt gewerkt voor de Grand Prix die na 35 jaar in Nederland terugkeert. Mét Max Verstappen uiteraard. Duidelijk is ook dat er voor het raceweekend van 1, 2 en 3 mei en voor die ‘Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix’ geen half werk wordt afgeleverd.

Grand Prix Zandvoort: alles mag, nee moet anders zijn

Overal op circuit Zandvoort wordt hard gewerkt.


dislike
user_ea54b30544394f14d8c1bd9b380c7cf0ff182d02_avatar

McGregor slaat Cerrone in 40 seconden tegen de grond

Videostill van McGregor na de overwinning op Cerrone. / YouTube UFC

Foto van 'Metro en ANP'

19 JAN 2020

De Ierse kooivechter Conor McGregor heeft zijn rentree, na een korte afwezigheid, ingeluid met een explosieve overwinning. In de T-Mobile Arena in Las Vegas sloeg hij de Amerikaan Donald 'Cowboy' Cerrone tegen de vlakte voor hij zo'n beetje met zijn ogen kon kipperen. 

De wedstrijd duurde namelijk wél (schrik niet): 40 seconden. In het begin deelde McGregor een aantal tikken uit met zijn schouder tegen het hoofd van de Amerikaan. Daarna raakte hij hem nog met een hoge trap. Een klap met McGregors linkervuist bracht Cowboy naar de grond. Vanaf dat moment kon de Ier erop los slaan, waarop de scheidsrechter Cerrone uit zijn lijden verloste.


Dag van de Elfstedentocht voor als ie nooit meer komt

Dag van de Elfstedentocht voor als-ie nooit meer komt

De doortocht in Harlingen tijdens de laatste Elfstedentocht. In tweede positie latere winnaar Henk Angenent. / Foto's: ANP

Foto van 'Erik Jonk'

14 JAN 2020

Als we de tocht niet op het ijs kunnen beleven, dan doen we een Dag van de Elfstedentocht. Zo dacht historicus Jurryt van de Vooren.

Het is woensdag 8411 dagen geleden dat in 1997 de laatste Elfstedentocht werd gereden. De Koninklijke Vereniging Friesche Elf Steden is exact 111 jaar oud. Tijdens de 110e verjaardag presenteerde sporthistoricus Jurryt van de Vooren zijn boek 8070 Dagen, want kort daarna – op 8 februari – was het de langste tijd waarin heel Nederland op de Tocht der Tochten in Friesland had moeten wachten. Omdat dat wachten nog wel even kan voortduren, dacht Van de Vooren toen: ‘Geen Elfstedentocht op het ijs, dan maar in woord en beeld’.

Dag van de Elfstedentocht voor als ie nooit meer komt

Geweldig om hier te rijden met zoveel Oranjepubliek

EK schaatsen: wedstrijdje Nederland - Rusland

Jutta Leerdam, winnares 1000 meter. /Foto's: Vincent Jannink en Sem van der Wal | ANP

Foto van 'Erik Jonk'

12 JAN 2020

Het Europees kampioenschap schaatsen is tegenwoordig een wedstrijdje Nederland - Rusland. Nederland won.

Het tweede EK Afstanden is door de Nederlandse schaatsers het afgelopen weekend voor de eerste keer serieus genomen. Naar de primeur in 2018 in het Russische Kolomna werd, met het oog op de veel belangrijker geachte Olympische Spelen, een veredelde B-ploeg gestuurd. Maar de afgelopen dagen, in een kolkend Thialf in Heerenveen, stonden de snelste schaatsers van de NK Afstanden aan de start. Dus met Wüst, met Kramer en met al die andere toppers.

Geweldig om hier te rijden met zoveel Oranjepubliek

Ireen Wüst, winnares 1500 meter. /Foto's: Vincent Jannink en Sem van der Wal | ANP


Van Gerwen verliest wereldtitel: 'Ik heb mezelf tekort gedaan'

Van Gerwen verliest wereldtitel: 'Ik heb mezelf tekort gedaan'

Micheal van Gerwen is tijdens de finale van het WK op de tweede plaats geëindigd. /Gettyimages

Foto van 'Metro en ANP'

2 JAN 2020

Darter Michael van Gerwen baalde na de verloren WK-finale tegen Peter Wright (3-7) in Londen vooral van zichzelf. „Ik heb mezelf tekort gedaan”, liet de onttroonde titelhouder bij RTL 7 een tikje aangeslagen weten.

„Ik gooide mijn dubbels niet. Daardoor kon ik hem niet onder druk zetten. Na 0-2 kwam ik nog wel op 2-2 en daarna had ik moeten doorzetten. Toen miste ik echter zes pijlen op een break, ja, en dan weet je dat je het tegen Wright in deze vorm moeilijk krijgt. Hij gooide wel de juiste dubbels op de juiste momenten. Maar deze nederlaag heb ik voornamelijk aan mezelf te wijten.”

'Voelde me prima'


Van Gerwen weer een stap dichterbij bij het behouden van wereldtitel

Van Gerwen weer stap dichter bij het behouden van wereldtitel

Zondag wist Michael van Gerwen zich in Londen te plaatsen voor de halve finale. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

29 DEC 2019

Darter Michael van Gerwen is weer een stap dichter bij het behouden van zijn wereldtitel. Zondag wist hij zich in Londen te plaatsen voor de halve finale van het WK darts.

De regerend wereldkampioen bereikte de laatste vier van het WK darts in Londen door Darius Labanauskas uit Litouwen te verslaan met 5-2. In de halve finale wacht een duel met Nathan Aspinall uit Engeland.

Dubbels