Rotterdam

Lieke Kros. / Beeld: Jaap van Rijn

Lieke laat blauw licht schijnen op epilepsie

Lieke Kros. / Beeld: Jaap van Rijn

Foto van 'Natalie Hansen'

27 NOV 2019

Aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam zijn honderden wetenschappers dagelijks bezig met nadenken. Ze onderzoeken de kleine en grote vraagstukken van het leven. Welke vragen zijn dat eigenlijk? En – wat hebben we daar als gewone mens aan? Ga er even rustig voor zitten en denk even mee met de onderzoeker. Deze aflevering: dr. Lieke Kros, neurowetenschapper.

Wat wil je precies weten?

„Ik wil vooral erg graag weten hoe verschillende hersengebieden met elkaar samenwerken. Veel stoornissen bij mensen zijn namelijk te herleiden tot een verstoorde communicatie tussen verschillende hersengebieden. Zoals epilepsie, maar bijvoorbeeld ook migraine en autisme.”

Hoe onderzoek je hoe hersengebieden samenwerken?

„Bijvoorbeeld door de activiteit van verschillende gebieden tegelijk te meten tijdens gedrag of een ‘event’ zoals een epileptische aanval of sociale interactie. Als je zo’n epileptische aanval meerdere keren meet, kun je kijken of hersengebieden steeds hetzelfde reageren en hoe de responsen zich tot elkaar verhouden. Welk gebied reageert bijvoorbeeld het eerst en wat gebeurt er in andere gebieden als we responsen beïnvloeden?”

Wat levert dat op?

„We zagen dat tijdens een epileptische aanval zowel de grote hersenen, die de aanval veroorzaken, als de kleine hersenen actief waren. Toen vroegen we ons af of de aanval misschien zou stoppen als je de activiteit in de kernen van kleine hersenen tijdelijk laat stoppen door een stofje lokaal in te brengen. Maar dat bleek het aantal epileptische aanvallen juist te verergeren. Daarna zijn we die cellen juist gaan stimuleren om te kijken of we dan een aanval konden stoppen. Dat bleek zo te zijn. Maar nog veel interessanter: we zagen dat beïnvloeding van relatief weinig cellen in de kleine hersenen een enorm effect had op het gedrag van heel veel cellen in de grote hersenen.”

Wat betekende dat?

„Dat betekent dat dit gebied een soort bottleneck is. Stel je een zandloper voor: heel veel cellen in de buitenste schors van het cerebellum (de kleine hersenen) sturen informatie naar relatief weinig cellen in de cerebellaire kernen. Van daaruit zijn er weer verbindingen naar heel veel cellen in de grote hersenen, waar de epileptische activiteit gemeten wordt. Dat was een belangrijke ontdekking, omdat heel weinig cellen dus heel veel impact hebben. Met ingrijpen op een heel klein gebiedje kun je dus veel betekenen voor mensen met epilepsie. En dat zou dan misschien ook voor andere gebieden in de hersenen kunnen gelden.”

Waarom is dat fijn om te weten?

„Omdat het een heel effectieve manier is om epileptische aanvallen te stoppen. Vroeger stimuleerden onderzoekers een heel klein stukje van de buitenste schors van het cerebellum, maar dat had weinig effect. Wij zagen dus: je moet gewoon een ánder stukje van de kleine hersenen stimuleren voor heel véél effect. Niet in de hersenschors, ofwel de buitenkant, maar in de diepe kernen. Het is verrassend dat iedereen dat kerngebied lange tijd grotendeels heeft genegeerd.”

Maar er bestaan toch medicijnen tegen epilepsie?

„Ja, maar ongeveer 15 procent van de epilepsiepatiënten reageert niet op medicatie. Daarvoor moet je iets anders verzinnen. Door onze ontdekking blijkt het mogelijk om elektroden te implanteren, die met de juiste stimulatie een aanval kunnen stoppen. Die methode is nieuw en staat op het punt om te worden toegepast in de praktijk.”

Dat klinkt vast eenvoudiger dan het is. 

„Als je alleen wilt stimuleren als er daadwerkelijk een aanval plaatsvindt, moet je inderdaad een methode hebben om te kunnen meten of er een aanval plaatsvindt. Daarvoor zijn we gaan samenwerken met de TU Delft. Daar ontwikkelen ze het ‘closed-loop systeem’, dat epileptische activiteit leest uit de grote hersenen en bij een aanval meteen de stimulatie aanzet. Dat doen we met een blauw lampje.”

Stimuleren met een blauw lampje?

„Die techniek heet optogenetica. Daarbij brengen we eiwitten in bepaalde neuronen waardoor ze gevoelig worden voor licht. Die eiwitten komen bijvoorbeeld van lichtgevoelige algen of bacteriën. Dan kun je ze stimuleren met licht in plaats van met stroom. Het nadeel van stroom is dat je niet specifiek bent in wat je stimuleert. De lichtgevoelige eiwitten breng je alleen in bepaalde cellen in. Als het closed-loop systeem epileptische activiteit waarneemt, wordt er een blauw lampje in de cerebellaire kernen aangezet, waarmee die gestimuleerd worden. Dat bleek zo goed te werken, dat we bijna 100% van de aanvallen konden stoppen. Dan heb je dus een nieuwe behandeling tegen epilepsie. Op basis van dit onderzoek wordt er een test met patiënten bij de afdeling Neurochirurgie in het Erasmus MC voorbereid. Dat is de laatste stap in het testen van een nieuwe behandelmethode. Er is al toestemming van de medisch-ethische toetsingscommissie.”

Naast een behandelmethode leerden jullie nog meer.

„We begrepen hoe krachtig de connectie tussen hersengebieden kan zijn. En hoeveel impact het cerebellum heeft op de rest van het brein. Er is steeds meer bewijs dat het cerebellum, van oudsher geassocieerd met motorische functies, ook betrokken is bij cognitieve vaardigheden, die met kennis verwerven en verwerken te maken hebben. En bij stoornissen als autisme.”

Wat hebben autisten daaraan?

„Er is steeds meer bewijs dat vroege schade aan dat cerebellum, dus voor of rond de geboorte, een van de beste voorspellers van autisme is. Je ziet bij mensen met autisme sociale problemen en zich herhalend gedrag. Van die twee vormen van gedrag werd altijd gedacht dat ze door hogere hersengebieden in de grote hersenen bestuurd worden. Maar kennelijk heeft het cerebellum heel veel invloed op de ontwikkeling van de grote hersenen. Dat kan veel consequenties voor behandelmethodes hebben.”

Waarom juist autisme?

„Er wordt steeds systematischer gekeken naar problemen rond de geboorte en het ontwikkelen van stoornissen, zeker nu alles digitaal opgeslagen wordt. Dus ook als het gaat om autisme. Ik vind het zelf ook een fascinerende stoornis: er is geen behandelmethode en er zijn vormen van autisme waarbij mensen hun hele leven afhankelijk zijn van anderen. Dat heeft een enorme impact op de omgeving en op de maatschappij. Bovendien komt het veel voor: een op de 70 mensen heeft een vorm van autisme.”

Wordt dat ook een kwestie van het juiste gebied stimuleren? 

„De stimulatie waar we het eerder over hadden, is ingrijpend: een neurochirurg moet een elektrode implanteren in je brein. Ik denk niet dat we dat zomaar gaan doen. We moeten ook nog verder onderzoeken wat we dan moeten stimuleren. We willen vooral begrijpen wat er gebeurt in de hersenen. Een behandeling vinden, daar gaat nog jaren onderzoek aan vooraf.”

Wat zou een goede behandeling kunnen zijn? 

„Er zijn technische ontwikkelingen die het wellicht mogelijk maken hersencellen elektrisch te stimuleren zonder iets te implanteren. En als we kunnen vaststellen wat er gebeurt als een netwerk in de hersenen zich verkeerd ontwikkelt, kunnen we ook kijken hoe we dat kunnen voorkomen.”

Hoe werkt zo’n netwerk bij autisme?

„Er is een mooie theorie over autisme. Bij mensen zonder autisme is sociale interactie prettig. Er komt dopamine vrij, een stofje dat je een prettig gevoel geeft. Een soort beloning, wat maakt dat mensen sociaal gedrag graag herhalen. Volgens deze theorie is bij mensen met autisme dat netwerk niet goed ontwikkeld: er komt geen dopamine vrij bij sociaal gedrag. Zij krijgen dus geen beloning en hebben daardoor ook geen behoefte om het te herhalen. We gaan dat onderzoeken met autistische muizen.”

Hoe weet je dat een muis autistisch is?

„Je kunt het sociale aspect meten door te kijken hoeveel tijd een muis met een andere muis doorbrengt, als hij de keuze heeft tussen een object – bijvoorbeeld een bakje – of een object én een muis. Een muis zonder autisme vindt de andere muis het interessantst, zo zitten muizen in elkaar. De autistische muis kan het niet zoveel schelen. Het inflexibele aspect kun je ook testen door een bepaalde routine bij muizen te verstoren. Autistische muizen komen niet uit een oude routine, zelfs niet als de nieuwe beter is.”

Je won belangrijke beurzen met verder onderzoek naar autisme.

„Mijn doel was de muis te bekijken terwijl die autistisch gedrag vertoont, dus in actie de verschillende hersengebieden en het beloningssysteem meten. Tot nu toe werd dat gemeten als de muis weer alleen en in rust was. Het is namelijk praktisch gezien heel ingewikkeld om hersenactiviteit te meten terwijl een muis iets doet met een andere muis: je hebt allemaal draadjes die in elkaar verstrikt kunnen raken en waar de muizen ook aan gaan knagen. Nieuw aan ons onderzoek is dat we een draadloze techniek gaan ontwikkelen waarmee we in de kooi of natuurlijke omgeving kunnen meten in meerdere dieren tegelijk. Dat doen we samen met de TU Delft en het Leids Universitair Medisch Centrum. Als je draadloos kunt meten, kun je ook kijken wat langetermijneffecten zijn van een behandeling. En deze methode biedt ook weer mogelijkheden voor mijn onderzoek naar epilepsie.”

Wat is het meest bijzondere aan je onderzoek?

„Wat we echt ontdekt hebben, is dat stimulatie van kerncellen in de kleine hersenen bijna 100% effectief is bij het stoppen van aanvallen. En nu hopen we dat we voor autisme ook betere behandelmogelijkheden kunnen vinden. Ook bijzonder: het geld dat ik voor mijn onderzoek kreeg van een dame van 94, mevrouw Schravendijk. Zij heeft door te beleggen een vermogen opgebouwd, en financiert met dat geld hersen- en schildklieronderzoek. Daar ben ik ontzettend blij mee. Maar ook met de wetenschapsbeurzen, zoals Veni, Erasmus MC Fellowship en Medical Delta grant, anders zou dit onderzoek niet kunnen worden gedaan.”

Zonder geld geen onderzoek?

„Je kunt weinig onafhankelijk onderzoek doen zonder beurs of extra geld. Dan moet je als assistent-professor namelijk veel meer lesgeven, want daarmee verdien je je salaris op een universiteit. Door mijn prijzengeld en beurzen kan ik mijn eigen salaris betalen en hoef ik veel minder onderwijs te geven.”

Slecht nieuws voor de muis?

„De muis heeft het bij ons heel goed. Er is een ethische commissie waaraan we per muis voorleggen wat we ermee willen doen. Dat wordt beoordeeld en ook gecheckt.”

Waar moeten we eens wat vaker over nadenken?

„Misschien over het perspectief in de proefdieren-discussie. De overheid wil ze afschaffen. Maar nieuwe medicijnen kun je niet op mensen testen. En als ouder wil je waarschijnlijk niet dat je kind een niet-getest medicijn krijgt. Plaats het eens in dit perspectief: we gebruiken ongeveer 400.000 proefdieren per jaar, inclusief varkens om te kunnen leren opereren. En we eten jaarlijks ongeveer 50.000.000 kippen. Tja, je kunt niet echt zonder proefdieren, als je mensen veilig wilt helpen. Als er een andere mogelijkheid is, zoals testen op gekweekte cellen, dan doen we dat. Maar in de laatste fase van een medicijn moet je echt een werkend organisme hebben. Maar stel dat we functionerende hersenen konden kweken, hoe ethisch is dat dan? Misschien is het goed het perspectief in de gaten te houden.”

Wat is de ideale uitkomst van je werk? 

„Ik hoop dat we met beter begrip van communicatie in de hersenen veel betere handvatten voor de behandeling van stoornissen krijgen.”

Lieke Kros. / Beeld: Jaap van Rijn

Lieke Kros. / Beeld: Jaap van Rijn

Wie is Lieke Kros?

Lieke Kros is onderzoeker bij Neuroscience aan de Erasmus Universiteit. Ze onderzoekt de interactie tussen verschillende hersengebieden bij autisme, met als doel nieuwe behandelingen te vinden. Ook ontwikkelde ze een nieuwe methode om epilepsie te behandelen. Voor haar werk ontving ze een Veni Fellowship van NWO, een Erasmus MC Fellowship. Ze geeft ook les en begeleidt masterstudenten en promovendi.


De reservebank van Feijenoord in Oost-Berlijn, derde van links Coen Moulijn. Na het zien van het onbespeelbare veld meldde hij zich vrijwillig aan als reserve.

Door het oog van de naald

Foto: Archief FSV de Feijenoorder/Piet Bouts

Foto van 'Metro'

23 MRT 2020

‘Daar kan ik toch niet op voetballen?’, denkt Coen Moulijn als hij in maart 1970 het veld van tegenstander Vorwärts Berlin ziet. De ‘grasmat’ is een ijsbaan waarop Oost-Berlijnse soldaten met man en macht zand hebben gegooid, dit om de stijf bevroren ondergrond nog enigszins bespeelbaar te maken. Scheidsrechter Jones keurt het veld als bespeelbaar. Feijenoord speelt vervolgens misschien wel de lelijkste wedstrijd op weg naar de Europa Cup.

Tekst: Ellen Mannens

Drie maanden eerder gooide het elftal met Willem van Hanegem en Wim Jansen nog hoge ogen door als onbekende Nederlandse club regerend Europees en wereldkampioen AC Milan uit te schakelen. Maar tijdens de ontmoeting met de relatief onbekende club Vorwärts Berlin hangt de Europa Cup-winst ineens aan een zijden draadje. Vorwärts is in niets een standaardclub, waardoor de wedstrijd in geen enkel opzicht een gewone klus zou worden. De inwoners van Oost-Berlijn blijken weinig op te hebben met Vorwärts, want dat is een legerclub die van Leipzig naar Oost-Berlijn was verplaatst en dus geen enkele binding met de stad heeft. De tribune is gevuld met soldaten die hun maatjes komen aanmoedigen.


Likeability of6

Op zoek naar De Nieuwspeper?

Foto van 'Metro'

15 APR 2019

Op zoek naar De Nieuwspeper? Hier vind je de laatste editie van de krant, met pittig en inspirerend nieuws voor en door Rotterdammers. Positief waar het kan, kritisch waar het moet. De Nieuwspeper helpt Rotterdammers door het beste uit hun stad te halen door het brengen van nieuws en achtergrondverhalen. Klik snel door!


like
user_5af32877d2d80c27b0516d4183b0065549bd2dc7_avataruser_338cfda49564b023f573ae21526b7587cfe2066a_avatar

Hamit Karakus had mede invloed op het succes van Katendrecht

Jezelf blijven ontwikkelen

Foto van 'Jaap van Rijn'

23 MRT 2020

Dat Hamit Karakus ooit veel invloed in Rotterdam zou krijgen, was nauwelijks voorstelbaar toen hij in 1965 het levenslicht zag op het platteland van Centraal-Anatolië in Turkije. Hij heeft dan ook een lange weg te gaan voordat hij geïnstalleerd wordt als Rotterdamse wethouder en locoburgemeester in woelige tijden.

Het hobbelige levenspad van Hamit Karakus levert een interessante biografie op. Achter de sombere boekcover gaat een door hem verteld opvallend inspirerend verhaal schuil. Hamit Karakus leert als peuter wat leven is in een diverse samenleving. De inwoners van de van oorsprong nomadendorpen hebben allemaal zo hun eigen kenmerken, denk aan een dorp met lichtgekleurde mensen, blond haar en blauwe ogen, een dorp met voornamelijk lange mensen en een dorp met inwoners die uiterlijk sterke Aziatische trekjes hebben. Gehuwd wordt er vooral in familieverband. In de gemeenschappen speelt geld nauwelijks een rol, ze functioneren als ruileconomietjes. Dat verandert als veel mannen naar Europa trekken voor werk. Ook Hamits vader volgt dit spoor en komt via Duitsland in Steenwijk terecht. De gezinshereniging vindt plaats als Karakus 8 jaar oud is. Deze hereniging is geen succes, zijn ouders zijn uit elkaar gegroeid. Na een paar jaar keert Hamit met zijn moeder terug naar Turkije, om vervolgens in 1978 zonder zijn moeder terug te keren in Steenwijk.


Ook het werk van Jacques Schoufour: de tot op vandaag durende schaalvergroting van de Rotterdamse haven.

Bouwers van Rotterdam

Foto van 'Jaap van Rijn'

23 MRT 2020

De afgelopen maanden verschenen er aardig wat biografieën van Rotterdammers die mede de stad en haven vormgaven. De Nieuwspeper pikt er twee uit die wat minder aandacht kregen, maar meer verdienen: die van havenman Jacques Schoufour en die van ex-wethouder Hamit Karakus. Schoufour bepaalde vanaf de oorlog mede het gezicht van de haven, en Hamit Karakus dat van de stad. Zonder hen zou Rotterdam er waarschijnlijk anders hebben uitgezien. Jacques Schoufour en Hamit Karakus werkten beiden mee aan hun biografie.

Het duurt even voordat Jacques Schoufour (1927-2014) op stoom komt. Zijn schoolcarrière is mede door de Tweede Wereldoorlog geen doorslaand succes. Daarom stuurt zijn vader hem direct na de oorlog naar Londen. Daar mag hij in de haven, naar eigen zeggen onder erbarmelijke omstandigheden, sjouwen, kolen scheppen en stinkende beenderen lossen. Na deze harde leerschool keert hij terug naar Rotterdam, waar hij de spectaculaire schaalvergroting van de haven mede gaat vormgeven. Deze inspanningen maken Rotterdam in 1962 tot de grootste haven ter wereld.


Ondergronds uitwijken

Ondergronds uitwijken

Ondergronds uitwijken | Foto: Gijs de Roy.

Foto van 'Metro'

23 MRT 2020

Onderduiken in een atoombunker? Het kan nog steeds: virtueel of in levende lijve. Verscholen in de Westzeedijk, vlak naast de Kunsthal, zit een stukje geschiedenis verborgen onder de grond. Dankzij Stichting Cultureel Erfgoed Koude Oorlog en de augmented reality-app* van Must See is deze parel uit de vergetelheid gehaald. Een videocrew van RET Uitwijkers neemt polshoogte en wordt teruggeworpen in het tijdperk van de Koude Oorlog.

Tekst: Cindy Mirande

Drie mannen in een uniform van de Bescherming Bevolking (BB) onderwerpen de crew aan een beveiligingsprotocol waar je u tegen zegt. Zelfs de geigerteller komt eraan te pas. Schuilen voor een atoomaanval doe je niet even. Je zit twee dagen opgesloten in een kleine ruimte. Het proviand: droge biscuits. Je doet je behoefte op een emmer. Ook moet je voortdurend aan een ventilatiewiel draaien voor zuurstoftoevoer.


Een pleidooi voor kleur in Nederlandse films

Een pleidooi voor kleur in Nederlandse films

Leyla de Muynck.

Foto van 'Helmut de Hoogh'

19 MRT 2020

Het blauw in De Esch, het rood aan de Binnenrotte en het groen van het Lage Bergse Bos: in Drama Girl vangt filmregisseur Vincent Boy Kars (29) de kleuren van Rotterdam. Tegelijk verwerkt hij het verdriet over de vroegtijdige dood van zijn vader.

„Rotterdam is de eerste plek waar ik me echt thuis voel”, zo trapt filmregisseur Vincent Boy Kars het gesprek af. In 2009, hij is dan 18 jaar, heeft hij zijn vwo-diploma op zak en verhuist hij van het Overijsselse dorp IJsselmuiden naar zijn nieuwe, grootstedelijke thuishaven. „Ik kende Rotterdam vanuit de hiphopcultuur, van videoclips.” Zo’n 10 jaar later vindt hij al fietsend drie Rotterdamse plekken die zijn meest recente film Drama Girl meer kleur geven.

„Rotterdam is nog zo onderbelicht, er zijn zoveel onontdekte plekken die nog nooit in een film voorbij zijn gekomen. Ik hou van kleur en vind het jammer dat die in de Nederlandse film niet echt meer een rol spelen. Ik wilde een film maken met veel primaire kleuren. Het blauw en wit van het voormalige waterfiltergebouw in De Esch vind ik prachtig. Aan de Binnenrotte ontdekte ik een flat met een prachtige rode zijkant. In het knalgroene Bergse Bos zie je een meisje in een knalgeel jurkje huilen bij een rode auto. Misère in een kleurrijke wereld.”


Initiatief Theater Rotterdam maakt Schouwburgplein klimaatneutraal

Initiatief Theater Rotterdam maakt Schouwburgplein klimaatneutraal

Het verduurzaamde Schouwburgplein moet een voorbeeld voor de hele wereld worden. / 7 Square Endeavour

Foto van 'Helmut de Hoogh'

18 MRT 2020

Vijf jaar wordt er nu gewerkt aan 7 Square Endeavour, het initiatief van Theater Rotterdam om het Schouwburgplein klimaatneutraal te maken. Procesmanager Jeroen de Leeuw: “Hier kunnen we een verschil maken.”

“Het begon met de droom om de groenste Schouwburg van Nederland te worden”, zo vertelt procesmanager Jeroen de Leeuw. “Je kunt veel klimaatvriendelijks doen aan het gebouw, maar al snel kom je erachter dat veel maatregelen van daarbuiten moeten komen. Zo is 7 Square Endeavour ontstaan.” Al snel sluiten de Doelen en de Vereniging Verenigd Schouwburgplein zich aan bij het initiatief van Theater Rotterdam. Op 28 april 2015 worden de eerste handtekeningen gezet van de publiek-private alliantie. Het doel is om het Schouwburgplein in 2030 met tal van maatregelen volledig klimaatneutraal te maken. De kans van slagen is groot, “want”, zo vertelt De Leeuw, “we zijn een interessant testgebied. Het werkt omdat we samenwerken en allemaal hetzelfde willen.”

7 internationale cultuurpleinen


De buurt staat achter je!

De buurt staat achter je!

De buurt staat achter je! / Unsplash

Foto van 'Metro'

18 MRT 2020

De impact van het coronavirus op onze samenleving is groot. Er zijn grote zorgen maar het maakt ook veel positieve energie los. Initiatieven om hulp te bieden vinden elkaar. De welzijnsaanbieders in Rotterdam, verenigd in Win010 (Welzijn in Rotterdam), werken intensief samen. Dit doen we met de gemeente en veel actieve mensen en andere organisaties in de stad. We zien dat veel Rotterdammers zich nu extra in willen zetten en iets willen betekenen voor buurtgenoten die hulp nodig hebben.

In alle Rotterdamse gebieden hebben de welzijnsorganisaties een belteam. Daar kan iedereen terecht die praktisch hulp nodig heeft of gewoon een praatje wil maken en een luisterend oor nodig heeft. Rotterdammers die iets willen doen voor een buurtgenoot kunnen zich bij het belteam in hun gebied melden. Onder aan dit bericht staan voor alle gebieden de nummers die hiervoor bereikbaar zijn. De belteams zoeken ook actief contact met buurtbewoners die de weg naar ons minder makkelijk weten te vinden. De gemeente biedt informatie en hulp via het nummer 14010. Met hen hebben we een directe verbinding gerealiseerd met de bellijnen.

We kennen in de gebieden en in de stad veel grote en kleine ondernemers die klaar staan om te helpen bij personenvervoer zoals Trevvel en bedrijven die willen helpen door dagelijkse levensbehoeften, zoals levensmiddelen en hygiëne-artikelen ter beschikking te stellen. Met hen zijn we volop in gesprek om zo snel mogelijk iets te regelen voor elke buurt.


'Eigenlijk vind ik Rotterdammers vriendelijk, maar dat hoor je zelden'

'Eigenlijk vind ik Rotterdammers vriendelijk, maar dat hoor je zelden'

Art Collart.

Foto van 'Metro'

3 MRT 2020

644.618 Rotterdammers maken Rotterdam tot een gemeenschap met een Rotterdamse identiteit. Art Collart (37), Rotterdammer 580.761, woont sinds 2005 in de stad. Hij ontwikkelde de educatie voor Villa Zebra en doet dit sinds kort bij het Chabot Museum. Art werkt daarnaast als grafisch ontwerper van boeken voor kunstenaars en kunstinstellingen. En hij is vader van twee kleuters.

Hoe kom je in Rotterdam terecht? 

Ik kom uit Eindhoven, en hoewel ik naar de Rotterdamse kunstacademie ging, wilde ik gewoon in Eindhoven blijven wonen. Ik had niks met Rotterdam. Maar na een halfjaar wist ik: Rotterdam gaat het worden. Waarom is lastig te zeggen. Ik voelde me er thuis. Op mijn gemak.


De scherpe blik van Theo verjaart niet

De scherpe blik van Theo verjaart niet

Theo Gootjes. / Foto: Jaap van Rijn

Foto van 'Jaap van Rijn'

3 MRT 2020

Het was nog nooit zo druk geweest in de sfeervolle kapel, zo trapte directeur Deirdre Carasso van Stedelijk Museum Schiedam de zaterdagmiddag af. De aanleiding: de opening van de exposities Realisme nu en Zwart-Wit met werk van de in Rotterdam geboren en getogen Schiedammer Theo Gootjes. 

Zo populair is dus tekenaar Theo Gootjes: na afloop van de officiële opening wilde de halve zaal hem feliciteren. Of was het de fantastische realistische kunst van jonge kunstenaars die zoveel mensen op de been bracht? Wellicht. Maar, gezien de ontvangst en de reacties op zijn toespraak, had ook gastspreker Maarten van Rossem de hand in de hoge opkomst. Zijn fans werden op maat bediend, want Van Rossem hield een eigenzinnig, hilarisch betoog.

Terwijl een zaal verderop de wachttijd om werk van de modernist Mark Rothko te kunnen zien opliep tot vijftig minuten, maakte de historicus de Amerikaanse schilder uit voor oplichter en gaf vervolgens de naar Amerika uitgeweken schilder Willem de Kooning onderuit de zak. Van Rossem is dan ook geen liefhebber van abstracte kunst dat volgens hem “het schilderij reduceert tot niet meer dan een verfhuid op het doek”. De kunst raakte door deze stroming in de greep van een avantgardistische obsessie. Van Rossem kun je meer een plezier doen met de realistische weergaven van 19e eeuwse schilders die naam maakten onder de noemer ‘Haagse School’.


Erwin Mahroug wil van Rotterdam het wereldcentrum breakdance maken

Erwin Mahroug wil van Rotterdam het wereldcentrum breakdance maken

Erwin Mahroug. / Foto: Jaap van Rijn

Foto van 'Helmut de Hoogh'

3 MRT 2020

Sterren als Beyoncé, Justin Bieber en Madonna maakten dankbaar gebruik van zijn All Stars Team. Met zijn website BBoy World zet Erwin Mahroug (39) de wereldstandaard voor breakdance. Van zijn eigen stad Rotterdam wil hij nu een internationaal podium voor b-boys maken. Zeker nu de dans olympisch wordt.

„Kijk”, zegt Erwin Mahroug. „Veel mensen geloven het niet als ik over mijn werk vertel. Het is te groot om te bevatten.” Hij laat de nieuwste moves van een breakdancer op zijn iPad zien. „Vier dagen geleden gepost en nu al 15 miljoen views.” Het slungelige jochie van Zuid dat zich in de jaren 90 breakdancer Erwin123 noemde, is in twee decennia uitgegroeid tot een influencer met wereldwijde invloed.

Tv-monteur van Zuid


Tijd voor een ode aan 50 jaar pop- en rockmuziek

Tijd voor een ode aan 50 jaar pop- en rockmuziek

Spectaculaire Pink Floyd-show tijdens Pink Project 2019. / Pink Project

Foto van 'Jaap van Rijn'

27 FEB 2020

Precies 50 jaar na het Holland Festival in Rotterdam een ode aan pop en rock organiseren is een goed idee. Popfestival ODE presenteert een indrukwekkend programma, dat zich uiteraard in Ahoy gaat afspelen. Immers, hier gaven talloze grootse artiesten legendarische concerten.

Veel jongeren, jongere ouderen en oudere jongeren voelen zich anno 2020 aangesproken door classic rock & pop. De presentator van het festival en muziekliefhebber Eric Corton stelt dat “Popfestival ODE een bijzonder popfestival moet worden met bekende nummers van de crème de la crème uit de recente muziekgeschiedenis. Muziek van grote legendes die niet of nauwelijks meer live te zien zijn.”

Geslaagde cover- en tributebands kunnen met hun show en spelniveau de bezoekers veel bieden. Ze komen dicht bij het origineel. Wie de festivallijst doorneemt en de bands op YouTube checkt, kan niet anders dan concluderen dat ODE een sterk en goed gevarieerd programma biedt van onder meer hardrock, new wave, disco, funk, reggae, pop en coun-tryrock. Neem bijvoorbeeld de Britse Ultimate Eagles en The Cavern Beatles. Deze bands laten met muzikaal vakmanschap vergeten dat je niet naar de originele acts kijkt. Dj Chris Evans van BBC 2 beoordeelde een optreden van de Ultimate Eagles dan ook als “the best Eagles show in the world”. Ook Nederlandse acts spelen op hoog niveau het repertoire van hun helden. Zoals Pink Project, dat een spectaculaire Pink Floyd-show brengt. Daarnaast maken de Vipers met Queen indruk met hun optredens. Bekende Nederlandse artiesten als Charly Luske en Bo Saris brengen een smaakvol eerbetoon aan respectievelijk George Michael en Michael Jackson. Met zulke bands en artiesten is een muziekfeest gegarandeerd.


Het ambacht: met de handen én het hoofd werken

Het ambacht: met de handen én het hoofd werken

Elrie Bakker-Derks besloot de Ambachtsacademie op te richten. /Jaap van Rijn

Foto van 'Jaap van Rijn'

22 FEB 2020

Door de vergrijzing en een groeiend tekort aan rechterhanden verdwijnt vakmanschap. Omdat de samenleving de komende jaren in toenemende mate een beroep op ambachtslieden zal doen, besloot Elrie Bakker-Derks de Ambachtsacademie op te richten.

Zij wist waar zij aan begon, want ze was eerder voorzitter van het Hoofdbedrijfschap Ambachten. Dat had als taak de sociaaleconomische ontwikkelingen in de aangesloten branches te bevorderen. In 2015 hief de overheid alle bedrijfschappen op, de markt moest zijn werk doen.

Instroom van ambachtsmensen


Leermeester bij de Ambachtsacademie: Het moet dus wel klikken

Ondernemen in Rotterdam: 'Het moet dus wel klikken'

Ronald Schaeffer en zijn vader Johan hebben met De KlusBij een goedlopend klusbedrijf in Rotterdam Noord. /Jaap van Rijn

Foto van 'Jaap van Rijn'

22 FEB 2020

Het viel vakman Ronald Schaeffer van De KlusBij bij een bijeenkomst weer eens op: veel van zijn collega’s vergrijzen. Die vergrijzing zet ook door in andere gespecialiseerde beroepen.

Al deze grijze koppies beschikken echter over een schat aan vakkennis. Het zou eeuwig zonde zijn als deze kennis na hun pensionering niet meer beschikbaar is. Dat vind Ronald Schaeffer ook. Daarom meldde hij zich aan als leermeester bij de Ambachtsacademie.

De KlusBij


Wandtapijt vat Rotterdam krachtig samen

Wandtapijt vat Rotterdam krachtig samen

De ontwerpers Rens Muis en Pieter Vos van het grafisch atelier 75B.

Foto van 'Metro'

22 FEB 2020

Hoezeer Rotterdam de laatste 20 jaar veranderde, kun je niet alleen op straat zien. Want genoeg typisch Rotterdamse zaken onttrekken zich aan het oog.

De ontwerpers Rens Muis en Pieter Vos van het grafisch atelier 75B, inderdaad vernoemd naar het huisnummer, maakten in opdracht voor Rotterdam Culturele hoofdstad 2001 een poster en een wapen vol Rotterdamse symbolen. Die actie is een herhaling waard.

Logo's ontwerpen


De onstuitbare opmars van de tattoo

Henri Beunders.

Foto van 'Metro'

22 FEB 2020

Steeds meer mensen in het Westen laten een tattoo zetten. Waar komt die behoefte vandaan? En wat zegt deze rage over onze samenleving? Het fenomeen tattoo kreeg Henri Beunders in zijn greep. Met als uiteindelijk resultaat het boek Optocht der tattoos.

De vaderlandse oppertatoeëerder Henk Schiffmacher zal in het volgelopen debatcentrum Arminius het eerste boek van Henri Beunders in ontvangst nemen. Maar voor het zover is, vertelt Beunders waarom hij de tattoo wilde onderzoeken. Hij was tot eind 2019 hoogleraar Maatschappij, Media en Cultuur aan de Erasmus Universiteit en beschreef vele culturele verschijnselen, zoals onder meer Big Brother. Voor de tattoo blijkt hij een blinde vlek te hebben. Zijn ogen gaan pas open als familieleden hem met hun tattoos confronteren. Dat hij de opmars van de tattoo door alle rangen en standen negeerde, motiveert hem om de schade in te halen door zo’n beetje elk aspect van dit fenomeen vanaf de jaren 60 in het boek te bespreken.

De tattoo van prins Bernhard


Pleasen en schuren volgens Flip Noorman

Foto: Lindy Balduk

Foto van 'Helmut de Hoogh'

4 FEB 2020

Hij trekt dit seizoen volle zalen, vooral als hij zijn Leonard Cohen-liedjes vertolkt. Met eigenzinnige arrangementen en Nederlandstalige teksten geeft Flip Noorman (31) aan dat oeuvre zijn eigen draai. Tussendoor werkt de Rotterdamse zanger met zijn band De Noormannen aan twee gloednieuwe shows.

Voor relaxte loungebanken is in zijn bovenwoning in de wijk Blijdorp geen plaats. En een tv-toestel wil hij niet. Maar muziek geeft Flip Noorman alle ruimte. Een keyboard staat klaar om te bespelen en aan de muur hangen zes gitaren voor het grijpen. Het toilet is voorzien van een ukelele, want je weet maar nooit wanneer je wordt overvallen door muzikale invallen.

Hanenkam


Bieren met de Burgemeester

Bieren met de Burgemeester

Foto van 'Metro'

4 FEB 2020

Kwaliteit bieden in een informele sfeer: het is een trend in de luxe horeca. Dat laat ook de nieuwe Michelin-gids zien. Deze horeca kiest vaker voor een meer ongedwongen sfeer. En menig café dat sowieso laagdrempelig is, maakt met kwaliteit steeds vaker het verschil. Dat is ook de ambitie van Anne Satter en Merijn Roon van De Burgemeester.

Inmiddels draait hun proeflokaal De Burgemeester op de hoek van de Burgemeester Meineszlaan en de Vierambachtsstraat alweer een jaar. De loop zit er zichtbaar in, het uitzicht op de Heemraadssingel mag er zijn. Wonen er in deze buurt voldoende mensen die mooie bieren, wijnen en de sfeer van een proeflokaal waarderen? Blijkbaar wel. Een indicatie is de titel Favoriete Nieuwkomer 2019 die De Buik organiseert. De Burgemeester pakte de vijfde plaats. Weet: de stemmers zijn mensen die fan zijn van een bepaald adres. Dat is best een prestatie, want er is keuze zat: verleden jaar openden meer dan 50 zaken de deuren, het kan niet op in Rotterdam. Hoe verklaren Anne Satter en Merijn Roon de aanloop?

Avondcafé


De tumor ontmaskerd en opgeruimd door het immuunsysteem

De tumor ontmaskerd en opgeruimd door het immuunsysteem

Dora Hammerl, biomedicus. / Jaap van Rijn

Foto van 'Natalie Hansen'

4 FEB 2020

Aan de Erasmus Universiteit zijn honderden wetenschappers dagelijks bezig met nadenken. Ze onderzoeken de kleine en grote vraagstukken van het leven. Welke vragen zijn dat eigenlijk? En, wat hebben we daar als gewone mensen aan? Ga er even rustig voor zitten en denk mee met de onderzoeker. Deze aflevering: Dora Hammerl, biomedicus.

Wat wilde je worden toen je klein was?

Kapster.