Externe bijdrage Partner 9 aug 2026bijgewerkt: 12 aug 2026, 09:21

Leestijd: 3 minuten

Eén op de vier Nederlanders heeft slaapproblemen en de telefoon speelt een grotere rol dan gedacht

Ruim een kwart van de Nederlanders van twaalf jaar en ouder heeft regelmatig moeite met slapen, blijkt uit cijfers van de Staat van Volksgezondheid en Zorg. Dat percentage stijgt al jaren gestaag. Waar slaapproblemen voorheen vooral werden gekoppeld aan stress, werkdruk of medische oorzaken, wijst steeds meer onderzoek in de richting van een factor die bijna iedereen dagelijks in de hand heeft: de smartphone.

Wat de cijfers laten zien

Volgens het RIVM gebruikt 58 procent van de volwassenen meerdere keren per week of dagelijks een smartphone, tablet of laptop in het laatste uur voor het slapengaan. Onder jongeren van dertien tot achttien jaar ligt dat percentage op 83 procent. Wie dat doet, slaapt gemiddeld korter, valt later in slaap en wordt vaker wakker gedurende de nacht. De groep die dagelijks of langdurig schermgebruik in de avond heeft, slaapt volgens het RIVM tot veertig minuten korter dan de groep die dat niet of nauwelijks doet.

Een slaappanelonderzoek van Beter Bed, waarbij 180 deelnemers twee weken lang een slaapdagboek bijhielden, liet vergelijkbare resultaten zien. Deelnemers sliepen een week met en een week zonder telefoon in de slaapkamer. Van de deelnemers gaf 31 procent aan merkbaar beter te slapen in de week zonder telefoon. Daarnaast slaapt 72 procent van de Nederlanders structureel met een smartphone naast het bed, wat de drempel om nog even te scrollen bijzonder laag maakt.

Niet alleen het licht is het probleem

Lange tijd werd vooral het blauwe licht van schermen aangewezen als de grote boosdoener. Blauw licht onderdrukt de aanmaak van melatonine, het hormoon dat het lichaam vertelt dat het tijd is om te gaan slapen. Onderzoek gepubliceerd in Brain Communications bevestigde dat lezen op een smartphone zonder blauwlichtfilter de melatonineproductie significant verlaagde, met name bij volwassenen. Bij jongeren herstelde de melatoninespiegel zich na vijftig minuten, maar bij volwassenen was de onderdrukking bij bedtijd nog steeds meetbaar.

Maar het RIVM nuanceerde dat beeld in een vervolgrapport. Het blauwe licht van een telefoonscherm is relatief beperkt in vergelijking met daglicht. Minstens zo belangrijk is de psychofysiologische opwinding die schermgebruik veroorzaakt. Scrollen door sociale media, het lezen van nieuwsberichten of het beantwoorden van berichten houdt de hersenen actief op een moment waarop ze juist zouden moeten afschakelen. Het brein blijft in een staat van alertheid die het inslapen bemoeilijkt, ongeacht of er een nachtmodus is ingeschakeld.

Internationaal bevestigt een systematische review in het tijdschrift Sleep Research, gebaseerd op studies uit de periode 2014 tot 2024, dat er een significante correlatie bestaat tussen overmatig smartphonegebruik en verminderde slaapkwaliteit. Een studie gepubliceerd in Scientific Reports stelde vast dat één uur schermtijd in bed gemiddeld leidt tot 24 minuten minder slaap per nacht.

De zoektocht naar betere nachtrust

De groeiende aandacht voor slaapkwaliteit heeft ertoe geleid dat mensen bewuster naar hun avondroutine kijken. Een vaste bedtijd, ontspanning voor het slapengaan en het beperken van schermgebruik zijn voorbeelden van manieren waarop mensen proberen meer rust in hun avond te brengen. Ook Soft Habit speelt in op de groeiende belangstelling voor wellness en ontwikkelt verschillende voedingssupplementen. Meer informatie over het assortiment is hier te vinden.

Het advies van onderzoekers is helder: leg de telefoon minimaal een uur voor bedtijd weg. Wie dat al doet, slaapt volgens de beschikbare data sneller in en slaapt gemiddeld langer door. Het is een kleine aanpassing in de avondroutine die weinig moeite kost, maar die op basis van de huidige onderzoeksresultaten een meetbaar verschil kan maken voor de slaapkwaliteit.

Reacties