Vijf vragen over de VS en de klimaatakkoord-exit

2 juni 2017 om 14:13 door Sofie Smulders
Vijf vragen over de VS en de klimaatakkoord-exit
Foto: AFP

Donderdag kondigde Donald Trump aan dat de Verenigde Staten uit het klimaatverdrag van Parijs stappen. Wat heeft dit voor gevolgen?

Wat houdt het klimaatakkoord van Parijs in?

Tijdens de klimaatconferentie van Parijs in december 2015 werd een akkoord gesloten, dat inmiddels door 195 landen is ondertekend. De landen hebben onderling afgesproken dat de gemiddelde temperatuur op aarde niet meer dan 2 graden Celsius mag stijgen, waarbij gestreefd wordt om het op 1,5 graden Celsius te houden.

Het gebruik van fossiele brandstoffen moet zo snel mogelijk worden teruggedrongen, vanwege de stijgende uitstoot van CO2. Hiervoor moeten de landen een nationaal klimaatplan van ambitieuze aard opstellen. Rijke landen moeten ontwikkelingslanden financiële steun bieden bij het verminderen van hun uitstoot.

Waarom is Trump eruit gestapt?

Trump vindt het akkoord oneerlijk tegenover Amerikaanse bedrijven en belastingbetalers. De afspraken zouden als gevolg hebben dat bedrijven in bepaalde sectoren hun productie moeten terugschroeven met banenverlies van miljoenen als gevolg.

Tijdens zijn verkiezingscampagne maakte Trump al duidelijk dat hij uit het verdrag wilde stappen en die belofte maakt hij nu waar: „Ik ben gekozen door de inwoners van Pittsburgh, niet die van Parijs”, verklaarde de president van de VS zich nader. Alhoewel Trump opwarming van de aarde eerder niet echt serieus leek te nemen, zei hij tijdens zijn aankondiging donderdag dat hij wel om het klimaat geeft. „We willen opnieuw onderhandelen en kijken of we een betere deal kunnen maken. Als dat lukt, fijn. Zo niet, ook prima”, aldus Trump.

Hoe snel treedt de stap in werking?

In principe kan Trump ervoor kiezen de maatregelen van het akkoord, dat destijds door Barack Obama getekend werd, per direct links te laten liggen. Maar formeel uit het verdrag stappen, is nog best een klus. Dit proces duurt zo’n vier jaar, wat gelijk staat aan de ambtstermijn van de Amerikaanse president. Trump moet eerst drie jaar wachten totdat het akkoord in werking treedt, vervolgens duurt de opzegging nog een jaar. En tegen die tijd zit zijn termijn als president er alweer op.

Wat zijn de gevolgen nu de VS zich terugtrekt?

Daar zijn de meningen over verdeeld. Het kan namelijk meerdere kanten op. In het slechtste geval brengt het een kettingreactie teweeg. Als de VS zich niet meer aan de regels van het akkoord houdt, kunnen andere landen denken: ‘waarom zouden wij dat dan wel doen?’ De VS stoot namelijk een relatief groot deel CO2 uit - zo’n 15 procent van de globale uitstoot - dus wat heb heb je als kleiner land dan nog voor impact?

Dit lijkt tot nog toe niet het geval. Althans, leiders in Europa, China en India (met de VS de vier grootste ‘uitstoters’) reageerden direct dat ze gewoon doorgaan met het klimaatakkoord zoals het er nu ligt. Dat deze grote partijen stelling nemen, is net zo goed van invloed op andere landen. De Australische klimaatexpert Luke Kemp stelt het nog sterker: volgens hem kan het afzeggen van Trump er juist toe leiden dat andere landen dubbel zo hard proberen om hun uitstoot te reduceren. Daarbij willen sommige Amerikaanse staten afstand van het federale beleid, waardoor sommige staten zich alsnog in zullen zetten voor het reduceren van CO2-uitstoot.

Maar wat betekent het nu voor het klimaat?

Het verandert nog niet zoveel. Het terugdringen van de opwarming van de aarde is een erg lang en moeizaam proces, waarin het akkoord van Parijs een eerste stap was. Volgens klimaatexperts zijn de afspraken in het verdrag bij lange na niet streng genoeg om echt effect te hebben op de klimaatverandering. Om die bovengrens van 2 graden Celsius te halen, laat staan het streven van 1,5 graden, zouden landen hun maatregelen nog meer moeten aanscherpen. 

Wat het voor de totale uitstoot zou betekenen als VS zich niet meer aan de regels van Parijs hoeft te houden, is lastig te bepalen. De WMO, de meteorologische dienst van de Verenigde Naties, deed een schatting: aan het eind van de eeuw zou het 0,3 graden Celsius warmer zijn als de VS de gemaakte regels niet toepast.

Wil je op de hoogte blijven van de belangrijkste en leukste nieuwtjes?
Like ons dan even op Facebook. Dat is zo gepiept!

d