Tbs in Nederland: wat is het en wat moet er anders?

Tbs-kliniek De Rooyse Wissel. Foto: ANP

Foto van 'Cerise van Vliet'

Cerise van Vliet

10 JAN 2018

Het huidige tbs-systeem moet worden verbeterd. Dat schrijft de Vereniging van tbs-advocaten in een manifest dat aan de Tweede Kamer en de minister van Justitie en Veiligheid wordt aangeboden. Volgens de vereniging zouden veranderingen in het systeem ervoor zorgen dat minder veroordeelden een tbs-behandeling weigeren.

Tbs is een maatregel die in Nederland regelmatig wordt opgelegd. Maar wat is het eigenlijk precies, kan je dit zomaar weigeren en waarom zouden we dit systeem moeten aanpassen?

Tbs staat voor ‘terbeschikkingstelling’ en is een maatregel die de rechter kan opleggen aan verdachten die zich schuldig zouden hebben gemaakt aan een misdrijf waar minimaal vier jaar gevangenisstraf op staat, of voor specifieke misdrijven zoals bedreiging en stalking. Als je tbs opgelegd krijgt, kom je in een forensisch psychiatrisch centrum terecht.

Maatschappelijk gevaar

Volgens de Rijksoverheid zijn sommige daders door een psychiatrische stoornis een gevaar voor onze maatschappij. Om die maatschappij te beschermen, kan de rechter niet alleen een gevangenisstraf opleggen waarmee de persoon in kwestie achter de tralies verdwijnt, maar kan hij ook gedwongen behandeld worden. De tbs duurt tot de rechter vindt dat er geen gevaar meer is voor de maatschappij; als er dus geen kans meer is dat de dader terugvalt in zijn of haar oude gedrag.

Om tbs op te leggen moet dus worden vastgesteld dat de verdachte een psychische stoornis heeft. Aan dit onderzoek werken sommigen niet mee: een weigering. Nu is het natuurlijk zo dat je niet hoeft mee te werken aan je eigen veroordeling, maar door gedragsdeskundig onderzoek te weigeren moet de rechter ervan uitgaan dat je volledig toerekeningsvatbaar bent en daar hoort een hogere straf bij.

Twee soorten

Binnen de term ‘tbs’ zijn er twee soorten te onderscheiden. Tbs met voorwaarden en tbs met dwangverpleging. Aan de hand van het gepleegde misdrijf en de kans op een terugval, bepaalt de rechter welke van de twee opgelegd wordt. Tbs met voorwaarden is de ‘lichtere’ vorm. Hierbij moet de dader zich meestal regelmatig melden bij de reclassering, mag hij/zij een tijd geen alcohol of drugs gebruiken en moet je je psychisch laten behandelen. Het doel is altijd om gedetineerden terug te laten keren in de maatschappij.

De reclassering houdt in dit eerste geval toezicht. De tbs’er met voorwaarden zit vaak in een verslavingskliniek of in een forensisch psychiatrische kliniek (FPK). De tweede soort tbs is dan automatisch de ‘zwaardere’ soort. Dit is tbs met dwangverpleging. Wie dit opgelegd krijgt, is verplicht verpleegd te worden in een gesloten tbs-kliniek. Deze behandeling duurt in principe twee jaar, maar na deze twee jaar mag de rechter dit met één of twee jaar blijven verlengen. Tot de rechter besluit dat de tbs’er zonder gevaar terug de maatschappij in kan.

Geen maximum

Er is nu iets langer dan een jaar (sinds 1 januari 2017) geen maximum meer aan het aantal verlengingen dat een rechter kan opleggen. Op deze manier kan de rechter een tbs’er dus echt net zo lang onder toezicht houden als hij denkt dat nodig is. De dader heeft wel de mogelijkheid tegen elke verlenging in beroep te gaan.

Tbs is dus overduidelijk een straf voor zware misdrijven waarbij daders psychisch niet in orde zijn. Maar wat als ze niet binnen een aantal jaar te genezen zijn? Is er nog een stapje verder? Ja. In Nederland bestaat ook zoiets als ‘longstay’. Daders die een gevaar blijven voor de maatschappij komen hier terecht.

Longstay

Een groot verschil met ‘normale tbs’ is dat het verblijf in de longstay niet meer gericht is op terugkeer in de maatschappij. Je krijgt geen verlof meer om langzaam te wennen aan de wereld buiten de muren en je krijgt geen intensieve behandelingen meer voor de aanwezige psychische stoornis.

Er zijn in totaal elf tbs-klinieken in Nederland. Twee zijn er van de overheid, negen zijn particulier. Bij de particulieren koopt de overheid zorg in. Er is maar één longstay-afdeling in het land. Tbs’ers in de reguliere klinieken hebben recht op verlof zodra de behandelend psychiaters denken dat de patiënt hieraan toe is en dit op een verantwoorde manier kan.

Verlofmarge

Als een tbs’er op verlof wil, moet het Ministerie van Justitie een verlofmarge toestaan. Dat is in het begin een hele kleine marge: denk aan een rondje om de inrichting onder begeleiding. Bij goede resultaten wordt de marge opgerekt en krijgt de dader meer vrijheden. Dit verlof is er om de persoon weer te laten wennen aan het ‘normale’ leven. Elke uitbreiding moet opnieuw worden gekeurd door het ministerie en bij twijfel wordt dit direct ingetrokken.

Dit is precies een van de dingen die de advocaten nu veranderd willen zien. Zij vinden dat de politiek zich minder moet bemoeien met het tbs-systeem. Verlofaanvragen moeten volgens hen door een onafhankelijke rechter bekeken worden, net zoals de verlengingen. Niet door het ministerie.

Achteraf toch tbs

Ook wil de vereniging niet dat er achteraf nog tbs kan worden opgelegd aan verdachten die niet mee willen werken aan een psychiatrisch onderzoek. Tbs-advocaten noemen dat in hun manifest „onuitvoerbaar, onnodig en zelfs gevaarlijk”. Op dit moment is het in Nederland helemaal niet mogelijk om achteraf tbs op te leggen aan verdachten die geen psychiatrisch onderzoek toestaan, maar minister Dekker van Veiligheid onderzoekt deze mogelijkheid wel. De advocaten proberen dit dus voor te zijn.

Ten slotte pleiten ze voor minder wisselingen van werknemers in de tbs-klinieken door vroegtijdig vertrek, ziekte en pensioen en voor betere door- en uitstroming van tbs'ers.

Foutje gezien? Mail ons, we zijn je dankbaar


Log in om een reactie te plaatsen

Views

48

‘Donderdag waarschijnlijk windstoten van 130 km’

Foto van 'Sander Schomaker'

Sander Schomaker

2 UUR

Niets is zo veranderlijk als het weer. Toch fronsten veel mensen hun wenkbrauwen toen deze week de voorspellingen wel heel erg uiteenliepen over het voorspelde weer van donderdag. Op Weerplaza werd een ware horror-storm voorspeld voor de donderdag: windkracht 12 met windsnelheden tot 150 kilometer per uur! Terwijl Teletekst het hield op windkracht 6 met een windsnelheid van nog geen 50 kilometer per uur. Hè? Zijn stormen, die een paar dagen later toeslaan dan zo moeilijk in te schatten of zat hier iemand vreselijk te slapen?

Doordeweekse techno, maar zeker niet alledaags

Elke dinsdag gaat het dak eraf tijdens Techno Tuesday en hoe slechter het weer, hoe beter de sfeer...

Foto van 'Iris Hermans'

Iris Hermans

3 UUR

Dinsdag zou zomaar de nieuwe vrijdag kunnen worden, zeker onder liefhebbers: elke week techno cadeau in de Melkweg tijdens Techno Tuesday, zo ook deze dinsdag.

RTL verantwoordelijk voor de fratsen van Barbie? / ANP
Likeability of 3

Is RTL verantwoordelijk voor de toestand van Barbie?

Het was al langer duidelijk dat Barbie ongelukkig was. / ANP

Foto van 'Sarah Sitanala'

Sarah Sitanala

VANDAAG, 12:14

Samantha de Jong, beter bekend als Barbie, verscheen afgelopen week in het nieuws omdat zij met spoed werd opgenomen in het ziekenhuis. Vriendlief, ex-manager en haar ex-man gaven allemaal een reactie, maar Barbie zelf hield zich muisstil.

Onduidelijk is wat er precies met haar aan de hand is, maar er is genoeg voer om te speculeren. Het was namelijk al langer duidelijk dat het niet helemaal goed ging met Barbie. In een eerder interview had zij te kennen gegeven zich misbruikt te voelen en in de bijstand te zitten.

Vuurtorenwachter eist onderzoek naar pesten op werk
Likeability of 5

Vuurtorenwachter eist onderzoek naar pesten op werk

Vuurtorenwachter eist onderzoek naar pesten op werk. Foto: ANP

Foto van 'Dagblad Metro en ANP'

Dagblad Metro en ANP

VANDAAG, 06:54

Niets vreselijker dan gepest worden op werk. Vuurtorenwachter Nicolette van Berkel heeft het meegemaakt bij haar werkgever Rijkswaterstaat. De wachter van vuurtoren Brandaris op Terschelling zit al meer dan twee jaar thuis nadat zij had gemeld dat ze werd gepest en (seksueel) geïntimideerd door haar collega's en leidinggevenden. Daarom wil vuurtorenwachter Nicolette van Berkel dat er een onafhankelijke commissie onderzoek gaat doen naar de manier waarop haar werkgever Rijkswaterstaat met haar klachten is omgegaan.

Lees verder na deze advertentieAdd Arrow
Openbaar vervoer: nieuwe cao voor 12.000 werknemers

Openbaar vervoer: nieuwe cao voor 12.000 werknemers

In de komende drie jaar krijgen de medewerkers in totaal een loonsverhoging van 8,3 procent. Foto: ANP

Foto van 'Dagblad Metro en ANP'

Dagblad Metro en ANP

VANDAAG, 06:19

Wist je nog dat je afgelopen 4 januari niet met de streekbus kon rijden? De buschauffeurs staakten wegens een hoge werkdruk en lage lonen. Het blijkt dat de staking heeft geholpen, want werknemers in het openbaar vervoer krijgen alsnog een nieuwe cao. Vakbonden FNV en CNV zeggen afspraken te hebben gemaakt met de werkgevers in het OV over de aanpak van de werkdruk, loonsverhoging en een vaste baan voor duizend uitzendkrachten.

Toilet

Likeability of 5

'Kind van vlogger heeft daar altijd last van'

Foto van 'Ingelise de Vries'

Ingelise de Vries

GISTEREN

Het lijkt haast een hype, vlogger na vlogger maakt bekend een kindje te verwachten. Van pretecho’s tot de eerste luiers: wat kunnen we verwachten van vloggers die ouders worden? En is het wel goed voor een kind om nog voor de geboorte al zo in de spotlights te staan?

Een heel leven online

Oud-prof Van der Doelen boegbeeld carnavalspetitie

Foto van 'Jeroen Haverkort'

Jeroen Haverkort

GISTEREN

Met carnaval moet heel Nederland vrij krijgen. De petitie om dat voor elkaar te krijgen heeft nu al 100.000 steunbetuigingen gekregen. We belden even met het boegbeeld van de actie, oud-profvoetballer en nu singer-songwriter Björn van der Doelen.

‘Met Björn. Ik ben er effe niet. Ik ben op pad om voor iedereen vrij te regelen met Carnaval. Ik ga dat effe sjeffen.’ Aldus de voicemail van Van der Doelen. „Mooi hè?”, lacht hij als we hem aan de telefoon krijgen. Van der Doelen is net bij het Radio 538-duo Coen & Sander geweest. „We hebben al 100.000 handtekeningen te pakken en de teller loopt nog steeds. Zo hard had ik het niet verwacht, ik ben kennelijk een goed uithangbord, haha. Het doel is om zoveel mogelijk handtekeningen te verzamelen en om deze dan na het carnaval in Den Haag aan te bieden.”