Nederlandse jihadisten: terughalen of doodschieten?

18 juli 2017 om 11:34 door Wouter van Loon
Nederlandse jihadisten: terughalen of doodschieten?
Een Nederlandse militair die strijders in Irak traint. Bron: Defensie

Mosul is ingenomen, Raqqa is omsingeld: het kalifaat van IS staat op het punt te vallen. Nederlandse jihadisten kondigen een voor een aan dat ze naar Nederland terug willen keren. Maar wat moeten we dan aan met de in totaal 190 Nederlanders die nog in Syrië en Irak zitten: naar Nederland halen en veroordelen, of doodschieten?

Dat we íets moeten met Nederlandse jihadisten in het kalifaat, daar zijn de meeste experts het wel over eens. Het zijn immers potentiële terroristen, en de nieuwe terugkeerders zijn ook gevaarlijker dan de Syriëgangers die eerder terug naar Nederland kwamen, stelt inlichtingendienst AIVD. De kans is namelijk veel groter dat ze daadwerkelijk op het slagveld hebben rondgelopen. Ze zijn getraumatiseerd en de drempel om geweld te gebruiken ligt veel lager.

Jagen op jihadisten

Verschillende experts vinden dat Nederland deze Syriëgangers moeten helpen om terug naar Nederland te komen, verklaarden zij vorige week in NRC. Op die manier kunnen ze beter in de gaten worden gehouden en weten de inlichtingendiensten wanneer ze in Nederland terug zijn. Ze kunnen dan bovendien worden veroordeeld, stelt onder meer Edwin Bakker, hoogleraar contraterrorisme aan de Universiteit Leiden.

Maar niet iedereen is het daarmee eens. Premier Mark Rutte zei bijvoorbeeld al eens dat hij liever heeft dat de jihadisten op het slagveld omkomen, dan dat ze terugkeren naar Nederland. Andere landen jagen al jarenlang op ‘hun’ jihadisten, om te voorkomen dat ze terugkomen.

Hitlist

De Britten beschoten in 2015 al met een drone een auto in Raqqa. De aanval had geen enkel effect op het slagveld - het doelwit bestond uit twee Britse burgers die volgens de inlichtingendiensten aanslagen in Groot-Brittannië aan het voorbereiden waren. De toenmalige premier David Cameron stelde dat de executie een vorm van zelfverdediging was. De Britten lieten ook Jihadi John, de man die bekend werd door executiefilmpjes, doodschieten door een Amerikaanse drone.

De Britse terrorist Jihadi John in een executivideo. Hij werd gedood bij een drone-aanval

Later blijkt er een hitlist te zijn: in Irak gaat er een lijst van zeker tweehonderd namen rond van Britten die uitgeschakeld moeten worden. Het liefst opgepakt, anders gedood. Ook de Fransen hebben zo'n lijst, daar staan rond de dertig namen op.

Nederland heeft géén hitlist, stellen acht bronnen van NRC die betrokken zijn bij defensie en de inlichtingendiensten. Dat is ook niet zo gek: de Fransen en Britten zijn met flink wat special forces actief in het gebied; terwijl Nederland maar een paar speciale eenheden heeft rondlopen. Die trainen bovendien Koerdische troepen en laten zich niet op het slagveld zien. Verder heeft Nederland zich voornamelijk met bombardementen beziggehouden.

Nederlanders niet belangrijk

Maar ook de inlichtingendiensten spelen een rol in de strijd in Syrië en Irak. De AIVD en MIVD verzamelen allerlei gegevens om doelwitten te selecteren. Het gaat dan om bijvoorbeeld het in kaart brengen van IS-bolwerken en hun omgeving - waar kan een bom de meeste schade aanrichten, zonder burgers te doden? Maar ook de verblijfplaatsen van Nederlandse jihadisten worden nagetrokken. Dergelijke informatie wordt gedeeld met de bondgenoten, blijkt uit een rapport van toezichthouder CTIVD (pdf), die vervolgens overgaan tot actie. Op die manier is Nederland toch betrokken bij het doden van Nederlandse jihadisten.

Van een echte jacht op Nederlandse terroristen is echter geen sprake, zo stellen de bronnen van NRC. Daarvoor zijn de Nederlandse jihadisten niet belangrijk genoeg - ze hebben geen hoge posities binnen IS. En de bijdrage van Nederland is niet groot genoeg om eisen te kunnen stellen. Uiteindelijk bepalen landen die het meeste geschut inbrengen, zoals VS, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk of Australië, op wie er daadwerkelijk gejaagd wordt. En zij kiezen liever hun ‘eigen’ jihadisten.

Wil je op de hoogte blijven van de belangrijkste en leukste nieuwtjes?
Like ons dan even op Facebook. Dat is zo gepiept!

d