Zo hadden de IJ-oevers er ook uit kunnen zien

9 juni 2017 om 07:02 door Anne-Fleur Pel
Zo hadden de IJ-oevers er ook uit kunnen zien
De Olympische brug. Beelden: Architectuurbureau Amsterdam

Voor de beide oevers van het IJ zijn in de afgelopen decennia heel wat plannen gemaakt. Heel veel van deze plannen gingen vervolgens de prullenbak in. De huidige ontwikkelingen gaan zo hard dat Architectuurcentrum Amsterdam graag terugblikt op de ’wilde’ plannen van weleer in de expositie Dromen aan het IJ - vijf visies uit het verleden. Zo had de IJ-oever er ook uit kunnen zien.

Brug over het IJ

Brug over het IJ

In 1865 presenteert de Amsterdamse aannemer Jan Galman zijn ontwerp voor een brug over het IJ. Deze bestaat uit een combinatie van een ijzeren traliekokerbrug, een draaibrug en een overdekte galerij met aan weerszijden woon- en winkelpanden. De gemeente keurt het plan af omdat de voordelen niet opwegen tegen de overlast voor de scheepvaart. Galman volhardt echter in zijn visie en werkt tot zijn dood nog eens 36 uitgesproken brugontwerpen uit. Ook deze bleven vruchteloos.

Stad op Pampus

Stad op Pampus

In de jaren 60 wordt volop geanticipeerd op een forse bevolkingsgroei. Alles staat in het teken van stadsuitbreiding die gemeentelijke grenzen overschrijdt. Zo ontstond het idee voor een Stad op Pampus; vier aaneengesloten eilanden in het IJ voor de huisvesting van 350.000 stedelingen. De centrale verkeersader dient in het plan als ruggengraat voor een piramide woonvorm met afnemende bouwhoogten richting de oevers. Er worden echter vraagtekens gezet bij de planologische haalbaarheid. De verbinding met Amsterdam is te zwak. Er wordt verder gekeken naar onder meer de Bijlmermeer.

Plan Koningsdok

Plan Koningsdok

Begin jaren negentig neemt de druk op onbebouwde locaties in de Noord toe en wordt de potentie van de Noordelijke IJ-oever ingezien. Er wordt een plan bedacht voor woningbouwmogelijkheden van de oostelijk NDSM-werf. Om het terrein meer kracht bij te zetten wordt een baai tot aan de Oergeul van het IJ ontworpen met een hoge sculpturale wand met een krachtige skyline. Het plan wordt vernoemd naar een voormalig dok op het Shellterrein, het Koningsdok. De ontwikkeling stagneert echter door milieuregels rondom het havengebied. Het plan verdwijnt in het archief.

The Floating Games

De Olympische brug

In 2011 wordt het masterplan 'The Floating Games' gepresenteerd in een poging om de Olympische Zomerspelen naar de stad te halen. Hierin vormen drijvende en verplaatsbare stadions op en rondom het IJ de basis. Het Olympisch dorp aan de noordoever moet een nieuw en blijvend stadscentrum vormen. Twee bruggen vormen de verbinding tussen de beide IJ-oevers: een hooggelegen Olympische brug en een lagergelegen fiets-voetgangersbrug. Torenhoge kosten en gebrek aan maatschappelijk draagvlak maken hier een einde aan.

Balkon over het IJ

Balkon over het IJ

Rem Koolhaas had in 1991 grootse plannen met de zuidelijke IJ-oever. Een 'Manhattan aan het IJ'. Veel hoogbouw, groots vormgegeven, met het centraal station als middelpunt. Hoewel Koolhaas zijn plan met verve presenteert, stuit het ontwerp op verzet bij de stadsbewoners. Zij willen een kleinschalige aanpak die aansluit op bestaande bouwvolumes in de binnenstad. Omdat aan verschillende kanten de geldkraan wordt dichtgedraaid voor het miljardenproject, valt deze letterlijk in het water.

Wil je op de hoogte blijven van de belangrijkste en leukste nieuwtjes?
Like ons dan even op Facebook. Dat is zo gepiept!