De verborgen geschiedenis van Amsterdam Noord

1 februari 2016 om 13:24 door Ellen van Bolderen
De verborgen geschiedenis van Amsterdam Noord
In 1926 werd Asterdorp op het voormalig industrieterrein Buiksloterham gebouwd. / Archief Historisch Centrum Amsterdam Noord

Filmmaakster Saskia van den Heuvel duikt met haar docu in de verborgen geschiedenis van getto Asterdorp.  

Asterdorp tijdens de Tweede Wereldoorlog is altijd een vergeten stuk geschiedenis van Amsterdam-Noord. Er is in de oorlogsdocumentatie dan ook opvallend weinig over te vinden, omdat er simpelweg nauwelijks over geschreven is. Het voormalig heropvoedingskamp was het vierde getto in Amsterdam. 

Schoremstad

In 1926 werd Asterdorp, in de volksmond ook wel Schoremstad, op het voormalig industrieterrein in Buiksloterham tussen de Aster- en Distelweg gebouwd. Het ‘dorp’ ver van de bewoonde wereld bestond uit 132 woningen en diende als woonschool voor gezinnen die ‘asociaal of ontoelaatbaar’ waren. De laatste bewoners van Asterdorp trokken in het voorjaar van 1941 de deur achter zich dicht.

Een jaar later, in het voorjaar van 1942 werden zo’n stateloze Joden uit het Gooi en omgeving door de Duitsers in Asterdorp ondergebracht. De meesten zouden er niet heel lang verblijven, vlak na hun aankomst werden ze richting Auschwitz gedeporteerd. De tragische dood die daar voor het gros te wachten stond is vandaag de dag bij iedereen wel bekend. Toch wisten enkele inwoners in het getto achter te blijven, vermoedelijk door de kostbare contacten de ze gelegd hadden. In het najaar van 1942 druppelen langzaamaan ook Nederlandse Joden het ommuurde dorp binnen, voornamelijk uit de Amsterdamse Rivierenbuurt. In totaal moesten 310 Joden gedwongen naar Asterdorp verhuizen, 225 van hen werden vermoord.

'Het vergeten Getto'

Filmmaakster Saskia van den Heuvel werkt inmiddels al vier jaar aan een project, waar de documentaire Het vergeten Getto onderdeel van is. Ze kwam erachter dat opvallend weinig mensen van dit stukje geschiedenis van Amsterdam-Noord afwisten. „De bewoners uit de woonschoolperiode weten het wel. Maar Asterdorp lag natuurlijk buiten de bewoonde wereld, hoeveel mensen het echt wisten, kan ik niet inschatten. Ik denk ook dat de Noorderlingen vlak na de oorlog vooral rouwden om de honderden slachtoffers van het bombardement op Noord, maar dat is slechts een aanname’’, zegt de documentairemaakster.

Zelfs in de Joodse gemeenschap wisten maar weinig mensen van de geschiedenis van Asterdorp af. Saskia hoopt nu met haar documentaire de geschiedenis wat meer te kunnen duiden. Zeven overlevenden zullen hun persoonlijke verhaal vertellen. Het is de bedoeling dat de documentaire op 4 of 5 mei in première gaat. „Het verhaal van Asterdorp begint zoetjes aan onder de aandacht te komen’’, besluit van den Heuvel.

Erkenning

De Duitse overheid erkent Asterdorp sinds 2015 als getto. Drie andere Amsterdamse wijken – de oude Jodenbuurt, Rivierenbuurt en Transvaalbuurt -  werden het jaar daarvoor al officieel als getto erkend. De Joden die in de oorlog in deze getto’s verbleven kunnen onder een aantal voorwaarden in aanmerking komen voor de zogenoemde ‘Duitse uitkering’. 

 

 

Wil je op de hoogte blijven van de belangrijkste en leukste nieuwtjes?
Like ons dan even op Facebook. Dat is zo gepiept!
d