Hulpvliegtuig Sint-Maarten

Dit moet je weten op vrijdagochtend 8 september

Vrijdag is voor het eerst een testvliegtuig aangekomen op Sint-Maarten. / ANP

Foto van 'Imre Himmelbauer'

8 SEP 2017

Wat moet je weten op vrijdagochtend 8 september? Metro zet het voor je op een rij.

Wat er vannacht gebeurde

Eerste testvliegtuigje op Sint-Maarten

Het eerste testvliegtuigje is op het door orkaan Irma geteisterde Sint-Maarten geland. Een testvliegtuig van de kustwacht van Curaçao kon landen op de zwaar gehavende luchthaven van het Caribische eiland. Daardoor is het duidelijk dat het vliegveld bruikbaar is en zullen er vrijdag meer vliegtuigen volgen, verzekert marinecommandant Peter Jan de Vin tegenover de NOS.

Lees verder na deze advertentieAdd Arrow

Eerste hulpgoederen succesvol afgeleverd

Ook de eerste lading hulpgoederen is succesvol afgeleverd. Het schip Zr. Ms. Pelikaan vaart nu weer terug naar Curaçao om een nieuwe lading op te halen. Daarnaast willen de mariniers van het schip de volgende orkaan José ontlopen, die rond zaterdagmiddag langs Sint-Maarten zou moeten komen.

Mexico zet ambassadeur Noord-Korea uit

Mexico heeft de ambassadeur van Noord-Korea uitgezet. Dat doet het Noord-Amerikaanse land uit protest tegen de nucleaire proeven die Noord-Korea de afgelopen tijd doet. Volgens Mexico schendt de totalitaire staat het internationale recht met het testen van een waterstofbom. Ambassadeur Kim Hyong-gil heeft 72 uur gekregen om Mexico te verlaten

Noord-Korea testte afgelopen zondag naar eigen zeggen een waterstofbom, die op een langeafstandsraket geplaatst kan worden. Daarmee zouden Kim Jong-Un en de zijnen zelfs de Verenigde Staten kunnen raken. De kernproef, Noord-Korea's zwaarste tot nog toe, was in strijd met de resoluties van de VN-Veiligheidsraad.

Kim-Jong Un

Kim Jong-Un daagt de internationale gemeenschap uit met zijn kernproeven. / AFP

Twee debutanten in finale US Open

Bij de US Open hebben de Amerikanen Madison Keys en Sloane Stephens voor een behoorlijke verrassing gezorgd. De twee Amerikaanse tennissters wisten allebei voor het eerst een finale van een grandslamtoernooi te halen. In de halve finale rekende de 22-jarige Keys zonder veel moeite af met haar landgenote Coco Vandeweghe: 6-1, 6-2.

Stephens had het in de andere halve finale duidelijk moeilijker tegen Venus Williams. De partij bleef lang spannend, maar ging uiteindelijk met 6-1, 0-6, 7-5 naar Stephens.

Wat er verder in het nieuws is

Nog 700 mensen nodig voor record EHBO-les

Om het wereldrecord EHBO te kunnen verbreken, zoekt het Nederlandse Rode Kruis nog 673 deelnemers. Het huidige record staat op 1795 mensen. Zaterdag wil de hulporganisatie op de Dam dat record verbreken door in Amsterdam in totaal 2500 mensen eerste hulp laten verlenen.

Het Rode Kruis doet de recordpoging naar aanleiding van een onderzoek. Daaruit bleek dat de hulpvaardigheid ten opzichte van 2010 licht afgenomen is. „Het baart ons grote zorgen dat mensen minder bereid zijn om EHBO toe te passen. Zaterdag vragen we aandacht hiervoor en vertellen we tegelijkertijd zoveel mogelijk mensen wat ze moeten doen bij een aantal veel voorkomende ongevallen", aldus Eline Nijhof van het Rode Kruis.

EHBO eerste hulp

Het Nederlandse Rode Kruis wil nog 700 mensen hebben voor zijn recordpoging EHBO.

Hof fluit Donald Trump terug om inreisverbod

Het hof van beroep in de Verenigde Staten heeft Donald Trump deels teruggefloten om zijn omstreden inreisverbod voor mensen uit zes overwegend islamitische landen. Volgens het hof moeten er meer uitzonderingen toegevoegd worden voordat de regel kan ingaan.

Eind juni oordeelde het hooggerechtshof dat voor mensen die ouders, broers, zussen of kinderen in de VS hebben, een uitzondering moest worden gemaakt. Daar moet volgens het hof van beroep ook gelden voor grootouders, ooms, tantes en neven of nichten.

'Gegevens meer dan 100 miljoen Amerikanen gestolen'

Kredietbureau Equifax is getroffen door een cyberaanval. Daardoor hebben hackers toegang gekregen tot creditcardgegevens, huisadressen, geboortedata en andere informatie van mogelijk 143 miljoen Amerikanen. Het bedrijf ontdekte het lek eind juli bij een intern onderzoek, maar bracht het nieuws pas donderdag naar buiten.

De hackers konden ook persoonlijke gegevens van klanten uit Canada en Groot-Brittannië van Equifax inzien. Daarbij gaat het om veel minder mensen.

Hotels voller ondanks verhuursites

Men dacht lang dat hotels door verhuursites als Airbnb flink minder zouden gaan verdienen. Dat blijkt echter niet waar. Sterker nog: volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is het aantal hotelovernachtingen opnieuw toegenomen. Het aantal overnachtingen in ‘gewone’ hotels lag de eerste helft van 2017 negen procent hoger dan een jaar eerder.

Vooral Amsterdam is een populaire stad. Met bijna 7,6 miljoen hotelovernachtingen in het eerste halfjaar is de hoofdstad duidelijk de populairste stad van Nederland. Rotterdam en Den Haag nemen plek twee en drie in.

Amsterdam

Amsterdam is onder hotelgangers verreweg de populairste stad in Nederland.

Wat er vandaag staat te gebeuren

Bezoek Zuid-Afrikaanse oppositieleider aan Nederland

De Zuid-Afrikaanse oppositieleider Mmusi Maimane brengt vandaag een bezoek aan Nederland. De leider van oppositiepartij Democratie Alliance (DA) geeft een lezing over de toekomst van Zuid-Afrika.

Het weer

Vandaag is een bewolkte, natte dag met vaak regen. In het noorden en westen van het land wordt regen van minstens 20 tot wel 50 millimeter verwacht. In het zuiden verwacht men ongeveer 15 millimeter. Het wordt 17 graden.


Views

4

Lees verder na deze advertentieAdd Arrow

Deel grachten wellicht dicht om ijs te laten groeien

Foto: ANP

Foto van 'Cerise van Vliet'

2 UUR

Schaatsen over de Amsterdamse grachten. In het buitenland schijnen ze te denken dat het voor ons de normaalste zaak van de wereld is, maar eigenlijk staan we allemaal te springen van blijdschap als het een keer kan.

Het zeldzame moment zou binnenkort zomaar eens werkelijkheid kunnen worden. Aanstaande maandag wordt namelijk bepaald of op de Amsterdamse grachten voorlopig niet meer gevaren mag worden. Als er een kans is dat het ijs dik genoeg wordt om op te schaatsen, hebben de boten pech. Zij moeten dan even stil liggen.

Derde IJsnota

Waternet (een waterbedrijf uit Amsterdam) heeft met een Siberisch koufront in aantocht de 'Derde IJsnota Amsterdam' alvast uit de kast gehaald, schrijft Het Parool. In die nota staat dat als meteorologen voorspellen dat het flink gaat vriezen in ons land, alvast een vaarverbod wordt ingesteld voor een deel van de grachten. In eerste instantie gaat het om een deel van de Prinsen- en Keizersgracht tussen de Brouwers- en Leidsegracht.

Op dit moment staat nog niemand klaar om met zijn schaatsen het dunne laagje ijs op te springen, maar maandag komt de ijsmeester kijken. Na zijn keuring wordt er een besluit genomen over het in werking stellen van de nota. Rondom de stad worden sinds vrijdag al maatregelen genomen om het schaatsen mogelijk te maken. Zo zijn verschillende sluizen dicht gegaan en gemalen stilgezet.

Foutje gezien? Mail ons, we zijn je dankbaar


Views

1

'Juf Ank' overweldigd door succes De Luizenmoeder

Juf Ank. Foto: AvroTros

Foto van 'Metro'

2 UUR

Hallo allemaal, wat fijn dat je dit artikel leest. Hoogstwaarschijnlijk sprak het stemmetje in je hoofd de eerste woorden van dit artikel uit op de toon van Juf Ank. Ank is namelijk een doorslaand succes en kluistert wekelijks nog zo'n vier miljoen Nederlanders aan de buis.

Maar dat enorme succes overweldigt Ilse Warringa, zoals Juf Ank in het dagelijks leven heet, enigszins. „Ik dacht: heel Nederland is gestoord. Iedereen is gek geworden en er wordt in polonaise over me heen gewalst" vertelt Warringa aan De Volkskrant over haar bekende 'Hallo allemaal'-liedje. De teksten voor de serie schrijft Warringa zelf, in samenwerking met 'Anton' oftewel Diederik Ebbinge. Aan het lied kleeft voor Juf Ank dan ook een persoonlijk verhaal.

Persoonlijke herinnering

„Dat stomme liedje is ontstaan uit een heel persoonlijke herinnering: mijn dochter oefende dat ooit op een harp, bij een cursus 'toetsen en tokkels' op de muziekschool. Het is dus niet eens van mij, ik heb het gewoon één keer gehoord en altijd onthouden. Ik zie haar nog voor me, met haar brilletje en die kleine handjes, heel onhandig: 'hal-lo al-le-maal...' Zo lief. En toen kreeg ik laatst, vlak voordat ik Popje (theatervoorstelling, red.) moest spelen in Deventer, ongeveer 26 keer dat fragment van DWDD doorgestuurd, waarin André van Duin, de volkskomiek, hossend op hoempamuziek met olifantenpoten over die herinnering heen banjerde. Dat stond zo volledig haaks op de intentie waaruit het was ontstaan... Toen barstte ik in tranen uit."

Tv vs. theater

Dat iedereen zo met een persoonlijke herinnering aan de haal gaat, viel de actrice in het begin zwaar. Ze kon haar lieve kleine meisje niet rijmen met de intense hysterie rondom het lied. „Ik kan er nu weer om lachen hoor, maar de hele hype is zó overtrokken." Nu Warringa op televisie komt, lijkt ze ineens heel wat te betekenen. Maar eigenlijk doet ze dit werk al meer dan twintig jaar. Alleen dan in het theater.

Nu ineens staat de actrice volledig in de kijker, terwijl ze eigenlijk niet veel anders doet dan ze al jaren heeft gedaan. Desondanks vindt de actrice het natuurlijk niet minder fantastisch om Juf Ank te spelen. Ze kan in het script de humor verwerken die zij zo heerlijk vindt: schurende, prikkelende humor. Het zijn de rare opmerkingen van de basisschoollerares die de serie zo leuk maken om te kijken. Het zijn geen kant-en-klare grappen die van het beeldscherm spatten, maar kleine opmerkingen die langzaam indalen en waar vervolgens om gegniffeld wordt. „Als ik tijdens het schrijven moet lachen, maar meteen denk: o nee, dit kan écht niet, dan weet ik dat het goed is" zegt Warringa.

Ze houdt ervan om te balanceren op het randje van fout en wat ons betreft mag ze dat nog heel lang blijven doen. Op televisie óf in het theater, want zoals het een echte juf betaamt geeft Ank ons een wijze les mee: „Het zou echt goed zijn als veel meer mensen naar het theater gingen."

Foutje gezien? Mail ons, we zijn je dankbaar


Views

82

Lees verder na deze advertentieAdd Arrow

Waylon kiest Songfestivallied zonder mening publiek

Foto: ANP

Foto van 'Cerise van Vliet'

3 UUR

Het Nederlands publiek heeft niets te zeggen over welk liedje zanger Waylon op het Songfestival ten gehore zal brengen. Bij De Wereld Draait Door vertelde hij: „In eerste instantie was het de bedoeling om hier de keuze te laten vallen, om de mensen een beetje mee te laten werken. Maar toen hadden we het debacle bij The Voice en het stemmen van het Nederlandse publiek. Ik dacht: laat ik dat maar voorkomen."

Waylon doelt hiermee op de keuze van de stemmers thuis om Kimberly uit de titelrace te gooien. Ze leek de gedoodverfde winnaar. Toen Matthijs van Nieuwkerk hiernaar vroeg, liet Waylon weten dat hij het Nederlandse publiek gewoon niet in staat vindt om zoiets te bepalen. „Kimberly werd weggestemd en diezelfde avond, toch pissig, heb ik toch maar besloten dat ik zelf ging kiezen."

De zanger was bij de talkshow te gast om één van de vijf opties voor het Songfestivallied te zingen. De reacties op Back Together waren gemengd:

Andere gast Marc-Marie Huijbregts had nog wel een goed advies voor de 37-jarige zanger. „Contact maken, blijven kijken naar mensen. Dat wilde ik nog even zeggen." Vanaf vrijdagavond is Waylon vijf avonden achter elkaar te zien in het dagelijkse praatprogramma, om de verschillende liedjes te laten horen. Donderdag 10 mei zullen we zien of hij de beste keuze heeft gemaakt.

Foutje gezien? Mail ons, we zijn je dankbaar


Views

85

Camera videoDe Voedselbank is veel meer dan een kratje met eten

Monique Oostlander is een van de vele vrijwilligers bij De Voedselbank. Foto: Vincent van Dordrecht

Foto van 'Johan van Boven'

VANDAAG, 06:05

Talloze grijze kratjes glijden in rap tempo over de lopende band om door vrijwilligers gevuld te worden. Ze staan aan weerszijden om een krop sla, een heel bruinbrood, een zak met witte bolletjes, chocola, wortels, mayonaise, pasta, appelmoes en talloze andere producten in de bak te leggen. Het lijkt alsof het op het ritme van de radioklanken gebeurt.

Binnen een mum van tijd staan er zo’n vijftig gevulde kratten op een pallet. Klaar om vanuit het distributiecentrum van de Voedselbank in Rotterdam vervoerd te worden naar een van de uitdeelpunten in de regio. In Nederland leven maar liefst een miljoen mensen onder de armoedegrens en bij de Voedselbank kunnen ze terecht om in ieder geval geen honger te hoeven lijden.

Voldaan

„Ik vind het mooi om die mensen op deze manier te helpen”, zegt de 50-jarige Monique Oostlander. Ze heeft reuma en via een re-integratietraject is ze bij de Voedselbank terechtgekomen. Daarna is ze blijven plakken. Al zeven jaar staat ze drie keer per week aan de lopende band om pakketten samen te stellen voor armlastigen. „Ik ben blij dat dit bestaat. Zonder de Voedselbank hadden de mensen die er gebruik van maken helemaal niets. Ik ken mensen die voedselpakketten nodig hebben, dus als ik klaar ben met werken ga ik met een heel voldaan gevoel naar huis.”

Oostlander is een van de 11.000 vrijwilligers die bij de 167 voedselbanken in Nederland hun steentje bijdragen aan het draaglijker maken van de armoede. Ook directeur Rob Boswinkel (67) is vrijwilliger. Toen hij op 25-jarige leeftijd zijn eigen bedrijfje in rook op zag gaan, ondervond hij aan den lijve hoe het is om elk dubbeltje te moeten omdraaien. Zo reed hij twaalf kilometer op de fiets naar de bibliotheek omdat hij daar het goedkoopst aan een bakje koffie kon komen.

Rob Boswinkel, directeur van De Voedselbank in Rotterdam. Foto: Vincent van Dordrecht

Boswinkel kreeg zijn carrière later weer op de rit en nadat hij zijn andere succesvolle bedrijf had verkocht, wilde hij iets terug doen voor de maatschappij. „Op tv zie je altijd een paar mensen kratjes inpakken en blije mensen die de pakketten in ontvangst nemen. Daardoor had ook ik het idee dat het er heel kleinschalig aan toegaat bij de Voedselbank. Maar door een advertentie met uitleg over de omvang van de Voedselbank kwam ik erachter dat dat absoluut niet het geval is. Er zit veel meer achter, het is een groot bedrijf. Wij verzorgen niet alleen voor tweeduizend Rotterdamse gezinnen een wekelijks voedselpakket, maar wij zijn het ook distributiecentrum voor 27 andere voedselbanken in de regio. Het gaat om zo’n 60.000 kilo eten per week en daar heb je een heleboel mensen voor nodig.”

Het is dan ook niet altijd eenvoudig om voor elke vacature een vrijwilliger te vinden. Inpakkers zijn er vaak genoeg. Zo staan er mensen aan de lopende band die zelf ook voedselpakketten nodig hebben of hadden, om op die manier hun dank uit te spreken richting de Voedselbank. „Maar een leidinggevende vinden, die een stuk of zes vrijwilligers onder zich heeft, is iets lastiger. Dat is jammer, want we kunnen ze goed gebruiken.”

Rot

Intussen worden aan de lopende band van het distributiecentrum pasteibakjes in de vorm van een kerstboom ingepakt, terwijl de feestdagen toch al enige tijd achter ons liggen. Maar van ‘over de datum’ is geen sprake. Op de verpakking staat 28-09-2018 als uiterste houdbaarheidsdatum. Dergelijke producten worden in de winkel niet meer verkocht, maar de mensen die wekelijks een voedselpakket ophalen zijn er maar al te blij mee. „Er wordt heel goed op de houdbaarheid van producten gelet”, zegt vrijwilliger Oostlander. „Je denkt toch niet dat wij mensen iets voorschotel dat rot is?”

De directeur vult aan: „Het gaat in veel gevallen om voorraden waarbij iets mis is gegaan. Stel dat Albert Heijn enorme hoeveelheden vlees heeft ingeslagen, omdat er barbecueweer is voorspeld, maar het uiteindelijk pijpenstelen regent, dan hebben ze duizenden kilo’s vlees over. Die krijgen wij dan. Dat geldt ook voor Jumbo, Lidl, Plus, noem maar op. Zo voorkomen we voedsel wordt vernietigd. Al krijgen wij slechts 2 procent van het overtollige voedsel in Nederland, dus 98 wordt helaas weggegooid. Gelukkig letten bedrijven daar wel steeds beter op.”

Gezondheid

De Voedselbank is volledig afhankelijk van wat andere partijen aanleveren. Dus is het niet altijd mogelijk om een volledig uitgebalanceerd voedselpakket samen te stellen. De Vrije Universiteit van Amsterdam stelde in een onderzoek zelfs dat mensen die voor een groot deel afhankelijk zijn van de voedselbank hun gezondheid op het spel zetten.

„We zijn afhankelijk van welke producten we binnenkrijgen, daardoor is het lastig om een perfect afgewogen pakket volgens de schijf van vijf samen te stellen”, aldus Boswinkel. „Er zit altijd brood in en pasta of rijst en verse groenten, maar verder hangt het volledig af van wat we van onze leveranciers krijgen. De mensen die via de Voedselbank hun eten krijgen, eten dus vaak ongezonder dan de gemiddelde Nederlander. Maar ze zouden nog véél ongezonder eten als ze geen voedselpakket zouden krijgen. We hebben niet altijd volkorenbrood tot onze beschikking. Maar de mensen krijgen liever witbrood dan helemaal geen brood. Er zitten soms koekjes of snoepjes in onze pakketten, waarom niet? Je wilt niet weten hoeveel kinderen uit arme gezinnen niet naar school willen op hun verjaardag, omdat er geen geld is voor een traktatie.”

Helpen

Inmiddels is even verderop de lopende band leeg. Alle aangeleverde producten zijn verdeeld over de kratten. Tijd voor wat andere klusjes, zoals schoonmaken en brood snijden. Vrijwilliger Monique dolt met de fotograaf en vraagt of ze op posterformaat in de krant verschijnt. Daarna serieus: „Ik hoop uiteindelijk een betaalde baan te vinden, maar ik weet niet of dat mogelijk is. Ik vind het niet erg als ik hier vrijwilligers werk blijf doen. Ik wil hier best nog een paar jaar werken. Wat is er nu mooier dan mensen helpen?”

Daarbij draait niet alleen om de voedselvoorziening. Het doel van de Voedselbank is dat cliënten zichzelf uiteindelijk uit de armoede kunnen onttrekken. Boswinkel: „Als je geen eten hebt is het lastig om ergens anders aan te denken en te werken. Met een volle koelkast is het eenvoudiger om andere zaken op te pakken. Mensen kunnen hier maximaal drie jaar terecht voor voedselpakketten. Vrijwel niemand maakt die periode helemaal vol. Dat betekent dat ze hun leven weer voor een deel op de rit hebben. Een groter succes kunnen wij niet boeken.”

Elke zaterdag vind je bij Metro verhalen over spraakmakende zaken. We kennen het, doordeweeks moet alles vlug, maar gelukkig is er in het weekend tijd om lekker lang te lezen over opzienbarende onderwerpen. Boeiend? Absoluut! Schokkend? Soms. Confronterend? Misschien. Interessant, met een knipoog en vanuit meerdere perspectieven belicht? Altijd!

Ditmaal: Rijk en arm. Hoe is deze kloof ooit ontstaan en hoe gaan we er vandaag de dag mee om?


Views

55

Hoe is de kloof tussen arm en rijk ooit ontstaan?

Illustratie: Eefje Savelkoul.

Foto van 'Johan van Boven'

VANDAAG, 06:02

Het bericht komt elk jaar wel een keer voorbij: Kloof tussen rijk en arm gegroeid. Of: Kloof tussen rijk en arm groter dan gedacht. Vervolgens worden we met duizelingwekkende cijfers om de oren geslagen. Vorige maand nog kwam Oxfam Novib met een onderzoek naar buiten waaruit blijkt dat de wereldwijde rijkdom met 10 biljoen dollar is toegenomen tot 281 biljoen dollar. Slechts 1 procent van de wereldbevolking was verantwoordelijk voor maar liefst 82 procent van die groei. Met andere woorden: de rijken worden alsmaar rijker.

Volgens Amerikaanse wetenschappers was daar in de prehistorie ook al sprake van. Zo’n 16.000 jaar geleden begon – na het eind van de laatste ijstijd – de wereldbevolking behoorlijk te groeien. Toen het ongeveer 10.000 jaar geleden weer droger en kouder werd, bedacht men manieren waarop ze gewassen ondanks de weersomstandigheden toch konden laten groeien.

Landbouw

Zo werd niet al het graan gebruikt voor maaltijden, maar werd een deel ervan opgeslagen om later te zaaien. Deze eerste manier van landbouw ontstond op vrijwel hetzelfde moment op verschillende plekken in de wereld. Een groep van achttien wetenschappers uit de Verenigde Staten schreef eind vorig jaar in het gerenommeerde tijdschrift Nature dat de overstap van jagen naar landbouw de ongelijkheid vergrootte.

Bas van Bavel, hoogleraar Economische en Sociale Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht, onderschrijft die uitkomst. Voordat hij daar dieper op ingaat, wil hij de definitie van rijkdom helder schetsen. „Veel mensen denken dat het om een hoog inkomen gaat, maar dat is slechts een tijdelijke stroom die je niet kunt doorgeven op een volgende generatie. Bij rijk en arm gaat het om bezit, om dingen die je wél kunt doorgeven.”

Neanderthalers hadden geen last van verschillen tussen arm en rijk. Foto: ANP

Voor de jagers uit de prehistorie was het heel moeilijk om bezit op te bouwen. Als iemand een beest had gevangen, moest het vlees gelijk worden verdeeld en opgegeten, anders zou het bederven. Mensen hadden dus weinig bezit, waardoor er nauwelijks verschil was tussen arm en rijk.

Toen de jagers steeds vaker op een plek bleven en daar gewassen begonnen te verbouwen, werden grond en grondstoffen de belangrijkste vorm van bezit. De bevolkingsgroei nam toe, dus moesten de mensen zich nog meer op landbouw toeleggen om elke mond te kunnen voeden. Historicus Van Bavel: „Een akker kun je omheinen en zeggen: zo, dit stuk grond is van mij.”

Toeval

Maar waarom had de een groter stuk land dan de ander? Waarom kreeg niet iedereen een kavel met dezelfde afmetingen? Simpelweg omdat het recht van de sterkste gold. Dit stuk vruchtbare grond is van mij, wie doet mij wat?! „Een stamhoofd stond nu eenmaal hoger aangeschreven en had dus ook meer eigendom”, zegt Van Bavel, die zegt dat ook toeval een grote rol speelt in het verschil tussen arm en rijk. „Stel dat er een sprinkhanenplaag was of een keiharde hagelbui; dan hadden sommigen geluk dat hun oogst er beter van af kwam dan dat van iemand anders uit het dorp. Daardoor werden anderen afhankelijker van de mensen die nog wel genoeg voedsel konden verbouwen. Op die manier konden ze andere bezittingen vragen voor het eten en nog meer grond kopen. Ook ontstond het erfrecht. Kinderen van rijke ouders hadden dankzij de familiebezittingen een voorsprong, zodat het makkelijker was om hun eigendommen uit te breiden. Zo nam het verschil tussen rijk en arm toe.”

Binnen een dorp werd dat proces op een gegeven moment vanzelf een halt toegeroepen, omdat het simpelweg te klein was om de rijkdom verder te laten groeien. Maar toen er alsmaar grotere leefgemeenschappen en staten ontstonden, kreeg de kloof tussen arm en rijk de kans om steeds breder te worden. Van Bavel noemt het Romeinse Rijk in de eerste eeuwen van onze jaartelling als beste voorbeeld. Bestuurders hadden alles wat hun hartje begeerde, terwijl de gewone mensen soms letterlijk om het leven kwamen van de honger.

Eerlijk delen

Na de val van het Romeinse Rijk verdween die enorme ongelijkheid. De bevolkingsdichtheid nam flink af, waardoor men weer in kleinere gemeenschappen ging leven. In Nederland kwam daar in de 11e en 12e eeuw verandering in toen er grotere steden ontstonden. Toch had dat weinig invloed op het verschil tussen arm en rijk, omdat de rijkdom redelijk eerlijk werd verdeeld. Er werd zelfs een maximum aan rijkdom gesteld door onafhankelijke staatsgemeenschappen

„In de 16e eeuw was het daarmee gedaan”, zegt Van Bavel. „De onafhankelijkheid van kleinere gemeenschappen werd gebroken door de opkomst van grotere staten. Daarnaast kwamen er markten op, zoals de kapitaal- en de arbeidsmarkt. Daardoor ontstond er concurrentie en dus ook grotere verschillen.”

Gouden Eeuw

Dat kwam in de 17e en 18e eeuw tot een hoogtepunt. Die periode werd de Gouden Eeuw genoemd, maar dat gold maar voor een heel klein groepje rijken, die veel geld verdienden met handel, de winst uit hun rijkdom en rentenieren. Het merendeel van de bevolking leefde echter in armoede.

Vanaf de late 19e eeuw werden daar oplossingen voor bedacht. De grote verschillen moesten worden teruggedrongen. Zo werd de Boerenbond opgericht die opkwam voor armlastige boerengezinnen en het hoofd moest bieden tegen de opkomende industrieën. Er kwamen coöperaties, vakbonden en onderlinge verzekeringen. Ook werd onder druk van gewone mensen de belasting ingevoerd en voor sociale zekerheid gezorgd.

Wereldeconomie

Een eeuw later groeide het verschil tussen arm en rijk echter weer razendsnel. „En weer was schaalvergroting een belangrijke oorzaak”, aldus hoogleraar Van Bavel. „Er ontstond een wereldeconomie waardoor kapitaal de hele wereld over kon vliegen, dus was het moeilijker om daar belasting over te heffen. Nu dreigen de verschillen nog groter te worden dan in de 17e en 18e eeuw omdat het nu op veel grotere schaal gebeurt.”

Dus zijn de rijken rijker dan ooit en de armen armer dan arm. En zal de kloof alleen nog maar groter worden. Volgens econoom Wiemer Salverda is het gevolg dat de rijkeren steeds meer macht verkrijgen, ook in de politiek. Neem Donald Trump, die zonder al zijn miljarden het waarschijnlijk nooit tot president van de Verenigde Staten had geschopt.

Belastingparadijs

Kan de kloof tussen arm en rijk ooit weer worden gedicht, of in ieder geval worden versmald? Zowel Salverda als Van Bavel heeft er een hard hoofd in. „Al is de aanpak van belastingparadijzen een stap in de goede richting”, zegt Salverda. Van Bavel vult aan: „Zolang rijkdom onbelast de wereld overvliegt zullen de verschillen groot blijven. En voorlopig zie ik niet in wie of wat daar iets tegen kan doen.”

Dus lezen we volgend jaar ongetwijfeld weer dat de kloof tussen arm en rijk is toegenomen. En dat allemaal omdat prehistorische jagers bedachten dat landbouw een betere manier was om hun kinderen eten te kunnen geven.

OVER METRO DOSSIER

Elke zaterdag vind je bij Metro verhalen over spraakmakende zaken. We kennen het, doordeweeks moet alles vlug, maar gelukkig is er in het weekend tijd om lekker lang te lezen over opzienbarende onderwerpen. Boeiend? Absoluut! Schokkend? Soms. Confronterend? Misschien. Interessant, met een knipoog en vanuit meerdere perspectieven belicht? Altijd!

Ditmaal: Arm en Rijk. Hoe is dat verschil ontstaan en hoe gaan we er vandaag de dag mee om?


Views

49

Lees verder na deze advertentieAdd Arrow

De Moeder Teresa van plotselinge miljonairs

Winnaars van de Postcode Loterij kunnen gebruikmaken van de hulp van Bea Post. Foto: ANP

Foto van 'Johan van Boven'

VANDAAG, 06:01

Bea Post helpt al 28 jaar winnaars van de Postcode Loterij de eerste hobbels op de nieuwe weg van de rijkdom te nemen. „Sommige mensen hebben moeite om ineens over heel veel geld te beschikken.”

Daar sta je dan, met een enorme cheque in je handen. Heel Nederland kijkt mee hoe de champagne wordt ontkurkt omdat jij de PostcodeKanjer hebt gewonnen. Een kersverse miljonair, gepresenteerd voor de ogen van talloze tv-kijkers. Ook het hele dorp of de wijk is direct op de hoogte van het bedrag dat op je rekening wordt gestort. Confetti, polonaise en een microfoon onder je neus. En natuurlijk felicitaties. Want als je wint, heb je vrienden.

Het is niet eenvoudig om vanuit het niets stappen te zetten in die nieuwe wereld. Een wereld waarin je je plots geen zorgen meer hoeft te maken om geld. Of in ieder geval niet over het gebrek daaraan. Want wie ineens barst van de centen, krijgt een hoop andere vraagstukken op zijn bord. Bij de Postcode Loterij ontfermt Bea Post (63 jaar) zich over de prijswinnaars. Aan de hand van kernwoorden legt ze uit hoe ze te werk gaat.

Het begin

Deze functie heb ik zelf gecreëerd. De Postcode Loterij bestaat 28 jaar en ik werk hier sinds het begin, toen de prijzen nog niet zo achterlijk hoog waren. De maandelijkse hoofdprijs was 100.000 gulden. Ik kwam bij Greenpeace vandaan, waar ik het ledenbestand had gedigitaliseerd. De Postcode Loterij vroeg mij in 1989 of ik de automatisering op me wilde nemen. Dat 60 procent van het geld naar goede doelen ging, sprak me heel erg aan. Bij Greenpeace was ik eigenlijk alleen maar bezig geld op te halen, zodat we actie konden voeren. Toen de Postcode Loterij belde, leek het me leuk om juist geld weg te mogen geven.

Bea Post. Foto: Postcode Loterij

Op een gegeven moment kwamen we met de loterij op televisie en de prijzen werden alsmaar groter. In 1992 reikten we voor het eerst 1 miljoen gulden uit. Het was heel heftig, want dat was in Nederland nog nooit eerder gebeurd. Het verliep dan ook heel anders dan ik van tevoren dacht: we bellen aan, vieren feest, klaar! Want het is toch heel leuk om zo veel geld te winnen? Maar toen ik daar stond, zag ik de verschillende emoties door de ruimte vliegen. De dame die het geld won was eigenlijk meer onder de indruk van de cameraploeg en dat onze ambassadeur Henny Huisman bij haar op de bank zat. Ze had geen idee meer waarom Henny Huisman daar eigenlijk was. Toen ik buiten stond voelde het niet lekker. Ik ben terug naar binnen gegaan en heb een tijdje bij de winnares gezeten. Uiteindelijk gaf ik mijn visitekaartje met de mededeling dat ze me altijd mocht bellen. Dat was duidelijk niet aan dovemansoren gericht, want ze heeft me heel vaak gebeld. Ook de volgende winnaars deden dat. Toen ben ik naar de directie gestapt om te zeggen dat we onze deelnemers in de kou laten staan. Stort je maar lekker op die mensen, zeiden ze. Ik had geen zin om me in allerlei financiële zaken te verdiepen, maar ik was geïnteresseerd in de menselijke zijde van het verhaal. De psychische kant. Ik mocht de hulp inschakelen van accountantsbedrijf PWC voor het financiële verhaal en ik mocht me met de emotionele kant bezighouden.

Luisterend oor

Ze hebben niemand om écht mee te kunnen praten. Als ze ergens mee zitten, vinden ze al heel snel dat ze niet zo moeten zeiken. Je hebt toch geld gewonnen? Als je er niets mee kunt, geef je het maar aan mij. Dat zijn standaard antwoorden die winnaars krijgen. Die mensen voelen zich niet serieus genomen. En het is natuurlijk ook geweldig om veel geld te winnen. Maar je moet wel sterk in je schoenen staan en weten wat je ermee doet. Hoe ga je met je familie en vrienden om? De een doet dat zonder twijfels, maar de ander heeft daar best moeite mee. Vroeger kwam je één keer op de buis en dan was het klaar. Nu blijven overal foto’s en video’s online staan. We vragen altijd netjes toestemming om met een cameraploeg op bezoek te komen. Willen mensen dat niet, dan gebeurt het ook niet. Dat komt vaak genoeg voor. Maar door de opkomst van social media weet iedereen binnen een mum van tijd dat iemand miljonair is geworden. Voor je het weet duiken er oude vrienden op die geld nodig hebben.

Voordat de prijs wordt uitgereikt, spreekt Bea Post al uitgebreid met de winnaars. Foto: ANP

Veel geld betekent niet dat je zorgen voorbij zijn. Ik sprak laatst een winnaar van wie de partner was overleden. Zij had uiteraard liever de periode van vóór het winnende lot terug dan dat ze het geld hield. Maar rijkdom geeft je natuurlijk wel veel vrijheid. Je hoeft je bijvoorbeeld geen zorgen meer te maken over je pensioen. Of over de eindafrekening van gas, water en licht. Of over de huur van het huis.

Ik ben er altijd bij als de cheque wordt uitgereikt. Dat is heel belangrijk om een vertrouwensband op te bouwen. Ik heb het een keer niet gedaan en toen merkte ik gelijk dat er een afstand was tussen mij en de winnaar. Toen de laatste PostcodeKanjer viel zat ik anderhalf uur voordat de cameraploeg arriveerde al bij die mensen in de woonkamer. Ik heb heel goed uitgelegd wat er ging gebeuren en ik kwam veel over hen te weten. Dan ben ik direct een vertrouwenspersoon. Ik bleef daar in een hotel slapen, zodat ze de volgende dag ook weer een beroep op mij konden doen. Op dat soort momenten probeer ik het gekkenhuis dat ontstaat altijd zo veel mogelijk te beperken. Er zijn ontelbaar veel mensen die de winnaars willen feliciteren, maar ze moeten ook goed hun nachtrust pakken. En ze hebben totaal geen idee wat ze hebben gewonnen. Er staan wel wat getallen op zo’n cheque, maar dat zegt nog niet veel. Het begint pas te dagen als ze bijvoorbeeld de hypotheek op het huis hebben afgelost en er dan nog heel veel geld op de rekening staat. Het duurt soms maanden voordat winnaars beseffen om hoe veel geld het gaat.

Ze kunnen mij blijven bellen zolang ze willen. Het komt vaak voor dat winnaars bedelbrieven krijgen, die handel ik dan af. Of ik help als vrienden om geld vragen, maar ze dat liever niet doen maar wel graag vrienden willen blijven. Dan bel ik even om te zeggen waarom het niet gaat gebeuren.

Verbazing

Het valt mij op dat er heel veel mensen zijn die niet durven te genieten van hun geld. Ik moet ze bijna leren dat ze zonder schaamte het geld mogen uitgeven. Ze spelen mee met een loterij die goede doelen steunt, dus ze hebben een hart van goud. Dan mogen ze toch ook wel van hun prijs genieten? Maar vaak zeggen ze: misschien dat ik ooit nog eens dit of dat ga doen, want dat staat op mijn bucketlist. Dan zeg ik: misschien? Niets daarvan, dat ga je nú doen! Geniet ervan, want het leven is zo betrekkelijk. Misschien ben je er morgen niet meer. Een van de winnaars werd ziek en die heeft al het geld er gelijk doorheen gejaagd. Heerlijk toch? Wie zijn wij om dat tegen te houden?

Foto: ANP

Ik heb nog nooit mensen zien afglijden, omdat ze ineens heel veel geld hadden. Gelukkig niet, zeg. Ik hoop dat dit voor een deel door mijn begeleiding komt, al kan ik dat niet bewijzen. Maar ik ben er trots op dat wij als Postcode Loterij onze verantwoordelijkheid nemen. De eerste periode betalen wij de financiële begeleiding. Bij ons gaat PWC met de winnaars om de tafel om een gedegen plan te maken. Hoe oud ben je? Wil je een eigen bedrijf beginnen? Wil je het geld met je kinderen delen?

Jackpot

Persoonlijk vind ik het heel jammer als één iemand 90 miljoen euro wint. Wat moet je in godsnaam met zo’n bedrag? Daarom ben ik blij dat het bij ons altijd over de hele postcode wordt verdeeld. Zelf heb ik twee loten en natuurlijk zou ik best een prijs willen winnen, maar dan niet zo’n hoog bedrag. Dat meen ik echt. Een goed pensioenpotje zou ik al blij mee zijn. Mócht ik miljonair worden dan hoef ik in ieder geval geen hulp in te schakelen. Ik heb genoeg opgestoken van alle winnaars die mij voor zijn gegaan. Ik ben blij dat het met de meeste winnaars heel goed gaat. Met de dame die in 1992 een miljoen gulden won gaat het heel goed. Ze is nog steeds ontzettend blij dat ze dat bedrag heeft gewonnen. Dat geeft mij de meeste voldoening.

Elke zaterdag vind je bij Metro verhalen over spraakmakende zaken. We kennen het, doordeweeks moet alles vlug, maar gelukkig is er in het weekend tijd om lekker lang te lezen over opzienbarende onderwerpen. Boeiend? Absoluut! Schokkend? Soms. Confronterend? Misschien. Interessant, met een knipoog en vanuit meerdere perspectieven belicht? Altijd!

Ditmaal: Rijk en arm. Hoe is deze kloof ooit ontstaan en hoe gaan we er vandaag de dag mee om?


Views

200+

Nieuwsuur stelt publicatie uit om staatsgeheim

Nieuwsuur stelt reportage Kroon uit om staatsgeheim

Nieuwsuur stelt publicatie uit om staatsgeheim

Foto van 'Bregje Simons'

VANDAAG, 22:50

Het ministerie van Defensie heeft Nieuwsuur gevraagd een reportage over oorlogsveteraan Marco Kroon niet uit te zenden. Volgens het ministerie zou de reportage staatsgeheimen bevatten en mensenlevens in gevaar kunnen brengen. Nieuwsuur heeft besloten om de publicatie van het verhaal uit te stellen. De actualiteitenrubriek legde het verhaal voor aan het ministerie voor wederhoor, waarna hoofdredacteur Joost Oranje uitdrukkelijk werd verzocht niet over te gaan tot publicatie.

Onrust

Nieuwsuur deed onderzoek naar aanleiding van recente uitspraken van militair Marco Kroon over het doden van een Afghaan in 2007. De reportage gaat onder meer over onrust die is ontstaan onder de Nederlandse commando's, het Korps Commandotroepen (KCT). Minister Ank Bijleveld schrijft in een mail aan de hoofdredacteur: ,,Naar aanleiding van de door Nieuwsuur verstrekte informatie, zoals geschreven in mailverkeer tussen uw redactie en een van mijn medewerkers, meld ik u dat deze mail (Staats)geheime operationele informatie bevat. Bij publicatie brengt u mensenlevens in gevaar. Om die reden verzoek ik u met klem de informatie niet te publiceren.''

Hoofdredacteur Oranje reageert: ,,Wij kunnen niet inschatten of dit inderdaad zo is, maar kunnen niet anders dan dit verzoek inwilligen.''

Foutje gezien? Mail ons, we zijn je dankbaar


Views

100+