Julia Osendarp Relaties & seks Bijgewerkt: 11 nov 2025, 09:06

Leestijd: 10 minuten

Seksmoe? Deze seksuoloog leert je hoe je daarvan herstelt

Seksmoe, of zelfs een seksuele burn-out: volgens seksuoloog Mariëtte Sinninghe Damsté worstelen een hoop koppels hiermee. En ja, de seksuoloog maakte het ook zelf mee in bepaalde fases van haar leven. Ze deed onderzoek naar seksmoeheid en ontdekte dat vooral de manier waarop we seks hebben daarbij een grote rol speelt.

67 procent van de mensen is seksmoe. 70 procent daarvan is vrouw, 55 procent is man. Ook de jonge, verliefde koppels, zonder hypotheek, kinderen of sleur kunnen seksmoe zijn, stelt Sinninghe Damsté. Eerder sprak Metro ook met relatietherapeut Hans ’t Hart, die uitlegde waarom je soms beter bij je huidige partner kunt blijven en psycholoog Matthijs Kruk vertelde Metro wanneer de relatie met seks ongezond kan zijn.

Onderzoek naar seksmoeheid

Haar beroepskeuze en onderzoek komen bij seksuoloog Sinninghe Damsté niet zomaar uit de lucht vallen. „Al in mijn tienertijd ontdekte ik bij mijn eerste liefde, die ik fantastisch vond, dat ik hem na een paar maanden minder aantrekkelijk begon te vinden. Hoe gek ik ook op hem was. Mijn ogen richtten zich dan op andere jongens en daarmee belandde ik in een patroon van behoefte hebben aan een nieuw iemand, vreemdgaan, opnieuw met de nieuwe liefde een relatie nemen om vervolgens na een paar maanden weer mijn pijlen op een ander te richten. Ook de behoefte aan seks met mijn toenmalige partners verdween. Daardoor heb ik tot mijn 19e een spoor van gebroken harten achter me gelaten. Maar ik vroeg me al die tijd ook af: ‘Hoe houd je een lange relatie levendig en intiem?’”

Ook in latere levensfases bleef dit thema zich bij Sinninghe Damsté aandienen. „In de periode tot mijn 36ste ervoer ik op en af seksmoeheid. Dat herkende ik ook bij andere vrouwen. Vrouwen die vertellen dat ze in bed liggen en voelen dat hun partner graag seks met hen wil, maar dat alles in hun lichaam ‘nee’ zegt. Ik ben me steeds meer in de materie gaan verdiepen en kwam erachter dat heel veel koppels dit probleem ervaren.” 

Seksuele burn-out, oftewel sex-out

De seksuoloog onderzocht ruim 1500 koppels en schreef er een boek over met de titel Sex-Out, in 4 stappen uit je seksuele burn-out. Daarin definieert ze onder meer tien kenmerken van seksmoe zijn. „Een paar daarvan zijn bijvoorbeeld: minder lustgevoelens, aantrekkingskracht en nieuwsgierigheid, maar ook spanning rondom het thema seksualiteit, somber of down voelen bij de gedachte aan seks, pijn of machteloosheid. Ik kwam erachter dat veel kenmerken overeenkomen met die van een burn-out.”

Over burn-out gesproken, eerder vertelden stress-expert Carolien Hamming en psycholoog Rebecca Vandenabeele tegenover Metro over hun aanpak bij de ‘reguliere’ burn-out.

Sinninghe Damsté vervolgt: „Ervaar je meer dan drie van deze kenmerken voor een geruime tijd? Dan heb je een sex-out. Een grote groep herkent seksmoeheid, maar de seksuele burn-out is een sluimerend proces. Heb je een sex-out, dat blijkt ook uit mijn onderzoek, dan kom je daar niet zomaar uit. Bij seksmoeheid kan het namelijk makkelijker ook weer veranderen. Daarbij spelen bijvoorbeeld ook een drukke baan of kleine kinderen een rol. Maar mensen blijven in een sex-out hangen als ze geen hulp zoeken. Het is moeilijker om dat om te keren.”

Onderzoek van seksuoloog Mariette Sinninghe Damsté

Als de seksuoloog haar eigen seksmoeheid onder de loep neemt, herkent ze dat ze destijds minder interesse en lustgevoelens kreeg richting haar partners. „Tegelijkertijd kon ik die gevoelens bijvoorbeeld wel voelen bij een collega en dat maakte het juist verwarrend. Het dieptepunt was voor mij de sex-out. Ik lag naast mijn partner, die ik altijd ontzettend aantrekkelijk vond, maar na twee jaar begon zijn hele fysieke lichaam me tegen te staan. Hij wilde wel, ik niet, en dat wakkerde bij mij spanning aan. Ik verzon allerlei redenen om geen seks te hebben en ja, soms was een ‘snelle wip’ eenvoudiger dan alle gedachten in mijn hoofd. Dat is een verdrietige situatie.”

Dat soort ervaringen hoort Sinninghe Damsté ook in haar praktijk. „Koppels die expres later naar bed gaan, niet samen willen liggen of bewust geen kaarsen aansteken omdat ze bang zijn dat de ander denkt dat ze in een romantische bui zijn. Vooral vrouwen ervaren dat. Het verdrietige is alleen dat je als koppel verwijderd van elkaar raakt. En allebei op een eigen eiland belandt.”

Haar onderzoek bevestigde veel van de vermoedens van de seksuoloog. Sinninghe Damsté: „Maar sommige bevindingen waren ook opmerkelijk. Zelf dacht ik namelijk dat seksmoeheid of een sex-out te maken had met kleine kinderen en drukke banen. Dat zijn wel risicofactoren, maar seksmoeheid kan al op veel jongere leeftijd al ontstaan. Ook begin twintigers gaven aan dat ze dat ervoeren. Ook dacht ik dat die seksmoeheid pas in latere stadia van een relatie, na zo’n vijf of zeven jaar, ontstond. Maar ik ontdekte dat sommige koppels al in de verliefdheidsfase seksmoe kunnen zijn. Mijn onderzoek richtte zich vooral op hetero-seksuele geliefden in een relatie, maar ik spreek ook met singles en zelfs die kunnen op voorhand al tegen een relatie opzien vanwege het ‘seksuele gebeuren’. Een hoop mensen lopen er dus tegenaan.”

Houtje-touwtje-seks

Sinninghe Damsté: „Wat ook opviel, was dat er bij de top-3 van kenmerken van seksmoeheid of een sex-out, verschillen waren tussen mannen en vrouwen. Vrouwen verliezen namelijk vooral de fysieke kenmerken, zoals minder lustgevoelens, aantrekkingskracht en nieuwsgierigheid. Terwijl mannen juist vooral emotionele spanning, frustratie of machteloosheid ervaren. Maar ook de afwijzing is veelal voor mannen moeilijk. Mannen behouden namelijk meer hun lustgevoelens richting hun partner.” 

Maar er is volgens de seksuoloog iets aan seksmoeheid te doen. „In mijn ogen heeft het alles te maken met de manier van seks hebben. De zogenoemde houtje-touwtje-seks. Dat is goed bedoeld als je verliefd bent en daarmee ontdek je alle knoppen bij elkaar. Hoe maak je jouw partner zo geil of opgewonden mogelijk en werk je naar een orgasme toe? Overigens kunnen lang niet alle vrouwen gemakkelijk klaarkomen, maar toch is seks grotendeels daarop gericht. Uiteindelijk ontdek je samen de toverformule en dat is fijn, maar je wordt ook steeds efficiënter in het bedienen van de knoppen.”

Ze vervolgt: „Ik hoor van genoeg koppels dat ze precies weten wat ze gaan krijgen tijden een vrijpartij. Dat is allemaal goed bedoeld, maar daardoor stap je altijd met een vast patroon in bed. Dat heeft niks te maken met verbinding, voelen of behoeftes, maar gaat over seks met twee ‘hoofden’. Allerlei standjes, speeltjes en fantasieën zijn namelijk vooral gericht op het ‘hoofd’ en dat stompt het lichaam af. Daardoor verlies je verbinding met het lichaam, word je ongevoelig en vooral vrouwen zijn meer met hun hoofd bezig dan met hun lichaam en haken dan af.”

Vertekend beeld van seks

Ze vervolgt: „Hoe ouder we worden, hoe dichter we bij ons gevoel komen en ook beter ‘nee’ kunnen voelen en communiceren. Waar je je er wellicht op jongere leeftijd ‘nog even toe zet’, besluit je op latere leeftijd dat je het echt niet meer hoeft. Het is ook een mythe dat de overgang ervoor zorgt dat vrouwen geen seks meer willen. Ze willen alleen anders kijken naar seks. Vanaf de bevalling van kinderen komen vrouwen steeds dichterbij zichzelf en gaan ze minder pleasen. Maar dat kan er dus ook voor zorgen dat ze besluiten om seks af te zweren. En vaak komen koppels dan in een patstelling terecht. Waarin de vrouwen geen seks willen en de mannen worden afgewezen. Al gebeurt dat ook andersom.” 

Volgens Sinninghe Damsté krijgen we overigens ook veelvuldig een nogal standaard beeld van seks voorgeschoteld. „We hebben het vaak over de negatieve kanten van porno, maar ook Hollywood doet daaraan mee. In films zien we veelal seksscènes met hete seks, opwinding en een piekorgasme. Ook in een veelgeprezen film als Baby Girl, waarin de ene minnaar betere technieken heeft dan de ander. Daarmee leggen we druk op seks en gaat het vooral om prestaties. Maar seks gaat daar niet over. Hoe meer we doen met seks, met speeltjes, parenclubs of standjes, hoe meer we iets van buiten naar binnen halen. Maar we hebben een verschuiving nodig van ‘seks hebben’ naar ‘liefde maken’. Van doen naar zijn. Dat is uiteindelijk wat we allemaal wensen en seks juist zo magisch maakt.” 

Seksmoeheid herstellen

Stel, je wilt jouw seksmoeheid veranderen, waar begin je dan? Sinninghe Damsté: „Allereerst is het belangrijk om samen met je partner tijd vrij te maken voor intimiteit. Ik noem dat intimitijd, met een lange ij. Vaak is er altijd wel een van de twee die dat suf vindt en ervan overtuigd is dat seks spontaan moet zijn. Maar het praktische neemt ons uiteindelijk over, door werk, kinderen of andere zaken. Als dat praktische ons overneemt, vergeten we te verbinden. Momenten dat je aan elkaar vraagt: ‘Hoe voel je je?’, ‘Wat gaat er in je om?’. Daarvoor zouden we tijd vrij moeten maken. Niet plannen dat je seks gaat hebben, maar tijd om intiem te zijn.”

Ze vervolgt: „Dat doe je door vragen aan elkaar te stellen, een massage, contact maken, aanraken en lichamen samen te laten praten. Uit het hoofd en in het lijf. Dat moet niet gaan over een opbouw naar seks, maar over intiem zijn met elkaar. Daarmee haal je namelijk de lading van seks af. Dat soort momenten moet je in de agenda zetten, anders keer je het patroon niet om. We maken met alles en iedereen afspraken, maar met onze geliefde moet het allemaal spontaan en vanzelf gaan. Zo werkt het niet. 

Nog een belangrijk onderdeel is dat je de intimiteit meer op jezelf richt. We zijn geneigd om ons helemaal op de ander te richten. Maar ga bij jezelf te rade wat je wenst te ontvangen en wenst te geven. Laat je lijf daarop antwoorden. Vooral vrouwen zitten continu in hun hoofd. Sommigen leren daar beter mee omgaan, door dans, yoga of een massage, maar anderen kunnen moeilijk uit dat hoofd komen. Daarom is het belangrijk om intimiteit naar jezelf toe te richten. Leer geven en ontvangen, communiceer dat naar elkaar en stem af wat je wel en niet doet. Dan ontstaan er weer twee lichamen die met elkaar vrijen. Dat is namelijk wat je wilt, maar ons hoofd zit er soms te veel tussen.” 

Continu seksualiteit

Voor de seksuoloog veranderde deze aanpak en mindset namelijk een hoop. „Ik ontwikkelde allerlei ideeën en theorieën over hoe seks anders kon, maar mijn eerdere partners stonden daar niet voor open. Toen ik mijn huidige partner ontmoette, bleek hij daar wel voor open te staan. We zijn inmiddels zestien jaar samen. Ik moedig aan om te vrijen zonder met het woord seks of orgasme bezig te zijn. Daardoor wordt iedere vrijpartij anders. Mijn partner en ik herhalen geen patroon in bed en ook de seksuele handelingen zijn veel minder belangrijk. Het gaat niet om het richten op een piek. Daardoor kun je ook langer en vaker vrijen. En nee, dat betekent niet dat je het ineens vier keer per week met elkaar moet doen. Seksualiteit wordt iets anders, een soort dans van intimiteit die er continu is. Dat je partner achter je komt staan tijdens het afwassen of een knuffel die meer betekenis krijgt. Dat alles geeft zoveel meer energie en aantrekkingskracht tot elkaar.”

Sinninghe Damsté vervolgt: „Waar ik vroeger afkeer richting mijn partners ontwikkelde, voel ik bij mijn huidige partner een constante fysieke aantrekkingskracht die blijft. Intimiteit wordt dan de voedingsbodem van een relatie. Veel mensen zullen herkennen dat je na een fijne vrijpartij meer begrip en liefde voor elkaar voelt. Laat die prestatiedruk, technieken en fratsen wegvallen. Deze manier van intimiteit zorgt voor meer nieuwsgierigheid, aantrekkingskracht en brengt je in een flow die constant doorstroomt. Seksualiteit die blijft golven, in plaats van dat het er plots moet zijn op vrijdagavond of in een hotel tijdens een weekendje weg.” 

Wil je weten of jij seksmoe bent? Je kunt deze test doen, die seksuoloog Mariëtte Sinninghe Damsté speciaal ontwikkelde.

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

• Dit wordt allemaal duurder in 2026
• Oproep Expeditie Robinson voor respect, maar kijkers gaan los over Churandy Martina
• Chaos bij vuurwerkverkopers door aankomend afsteekverbod
• Ex-treem gênant: ‘Ze wilde me volledig isoleren van mijn vrienden en familie’
• Geld maakt (niet) gelukkig: ‘Blij met ons koophuis, maar torenhoge lasten’

Reacties