Sophie Rietmulder
Sophie Rietmulder Opvoeding 4 nov 2026, 
Leestijd: 3 minuten

Wetenschappers ontdekken 2 vaardigheden die kinderen helpen lezen: intelligentie is niet alles

Waarom leert het ene kind moeiteloos lezen, terwijl het andere blijft worstelen? Onderzoekers van Texas A&M University wijzen in nieuw onderzoek op twee belangrijke vaardigheden: klanken verwerken en taal begrijpen. Intelligentie blijkt minder bepalend dan vaak gedacht.

De onderzoekers van onderzochten welke cognitieve vaardigheden het sterkst samenhangen met leesprestaties. Daarbij werkten ze samen met wetenschappers van onder meer de University of Kansas, St. John’s University, Montclair State University en Temple University.

Leesvaardigheid daalt, maar juist deze Nederlanders gaan 22 procent vaker naar de bieb, schreef Metro eerder.

Waarom intelligentie niet alles zegt over leren lezen

Je zou misschien denken dat kinderen die goed kunnen lezen automatisch slimmer zijn. Maar zo eenvoudig ligt het niet.

Voor het onderzoek brachten de wetenschappers maar liefst 50.000 statistische verbanden uit 137 verschillende testbatterijen samen in één groot statistisch model. Daarmee konden ze onderzoeken welke mentale vaardigheden het sterkst samenhangen met leesprestaties.

De resultaten waren opvallend. Algemene intelligentie bleek wel verband te houden met leesvaardigheid, maar minder sterk dan sommige eerdere onderzoeken suggereerden.

Ook het verwerken van visuele informatie bleek in deze analyse geen betekenisvolle samenhang met leesprestaties te hebben.

Dat betekent overigens niet dat je ogen onbelangrijk zijn bij het lezen. Het gaat hier specifiek om de cognitieve vaardigheid om visuele informatie te verwerken, niet om hoe scherp iemand kan zien.

Welke vaardigheden bleken dan wél belangrijk?

Klanken herkennen helpt kinderen woorden lezen

De eerste belangrijke vaardigheid is auditieve verwerking. Dat klinkt ingewikkeld, maar het draait om iets wat kinderen voortdurend doen: luisteren naar geluiden en verschillen daartussen herkennen.

Bij het leren lezen is het bijvoorbeeld belangrijk dat een kind de afzonderlijke klanken in een gesproken woord kan onderscheiden.

Neem het woord kat. Om dat te kunnen lezen, moet een kind leren dat de letters k, a en t bij bepaalde klanken horen en dat die samen een woord vormen.

Deze vaardigheid helpt bij het zogenoemde decoderen: het omzetten van geschreven letters en woorden in gesproken taal. Volgens de onderzoekers speelt auditieve verwerking een belangrijke rol bij hoe gemakkelijk kinderen dat leren.

Woordenschat en kennis helpen bij begrijpend lezen

De tweede belangrijke vaardigheid is wat wetenschappers comprehension-knowledge noemen. Daarbij gaat het om de woorden, begrippen en achtergrondkennis die iemand heeft opgebouwd. Want een tekst kunnen uitspreken is één ding, begrijpen wat er staat is iets anders.

Stel dat een kind een verhaal leest over een vulkaan. Als het al weet wat lava is en hoe een uitbarsting werkt, wordt het gemakkelijker om de tekst te begrijpen. Een uitgebreide woordenschat en voldoende achtergrondkennis helpen kinderen dus om betekenis te geven aan wat ze lezen.

Volgens het onderzoek is deze combinatie van taalbegrip en kennis een van de sterkste voorspellers van goede leesprestaties.

Welke rol spelen geheugen en denksnelheid bij lezen?

Dat betekent niet dat andere mentale vaardigheden er helemaal niet toe doen. Ook geheugen, redeneervermogen en de snelheid waarmee iemand informatie verwerkt, hangen samen met leesvaardigheid. Alleen bleken deze vaardigheden in het onderzoek een minder grote rol te spelen dan auditieve verwerking en taalbegrip.

Lezen is volgens de wetenschappers dan ook geen kwestie van één talent. Verschillende vaardigheden werken samen om ervoor te zorgen dat een kind letters kan herkennen, woorden kan ontcijferen en uiteindelijk begrijpt wat er op papier staat.

Leestip: Wil je je kind een taalvoorsprong geven? Volgens onderzoek werkt dít 

Wat betekenen de 2 vaardigheden voor kinderen met leesproblemen?

De resultaten kunnen helpen om leesproblemen beter te begrijpen. Niet ieder kind dat moeite heeft met lezen, loopt namelijk tegen hetzelfde probleem aan.

Het ene kind kan bijvoorbeeld moeite hebben met het herkennen van klanken, terwijl het andere woorden wel goed kan lezen, maar de betekenis van een tekst lastig vindt.

Volgens de onderzoekers is het daarom belangrijk om te kijken welke specifieke vaardigheden extra ondersteuning nodig hebben, in plaats van alle leesproblemen op dezelfde manier aan te pakken.

Ook ouders kunnen volgens de onderzoekers een rol spelen door thuis aandacht te besteden aan de basisvaardigheden die nodig zijn om te leren lezen.

Wel is er een belangrijke nuance: het onderzoek laat vooral zien welke vaardigheden samenhangen met leesprestaties. Het bewijst niet dat het trainen van één specifieke vaardigheid automatisch tot betere leesresultaten leidt.

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Sophie Rietmulder
Geschreven door Sophie Rietmulder

Sophie (1993) studeerde Pedagogiek en Social Work, maar rolde daarna toch de journalistiek in. Als redacteur bij Metro duikt ze graag in alles wat de mens beweegt. Van liefde en psychologie tot maatschappelijke ontwikkelingen en gezondheid. Met haar laptop en een koffie to go aan haar zijde is de wereld haar kantoor. Inspiratie vindt ze overal: op social media, tijdens gesprekken met vrienden en via toevallig opgevangen flarden van een gesprek in de stad. Haar notitie-app met steeds groter wordende ideeënlijst is dan ook haar trouwe sidekick.

Reacties