Piet Hein Eek presenteert eerste collectie IKEA

12 augustus 2016 om 10:59Alice Boothby
Piet Hein Eek presenteert eerste collectie IKEA
Foto: IKEA

Met Piet Hein Eek heeft IKEA voor de komende jaren een spannende Nederlandse  topontwerper binnengesleept. Wars van tradities. „Ik ga massaproducten ontwerpen die niet als massaproducten aanvoelen.” 

Het is voor het eerst in de geschiedenis dat IKEA een paar jaar met een ontwerper van buitenaf aan de haal gaat. Meestal maakt zo’n ontwerper slechts één collectie. Eek zal verschillende collecties ontwerpen, te beginnen met JASSA en in 2018 zal INDUSTRIELL wereldwijd verkocht worden. Wat we kunnen verwachten? Draadlampen, glazen en bedden van rotan.

Zelf werkt Eek inmiddels ook niet meer op kleine schaal. Eerder ontwierp hij een collectie voor Wehkamp en heeft hij een werkplaats van formaat in een oude Philips-fabriek in Eindhoven met meer dan honderd man in dienst. De ontwerper werd in de jaren negentig plotsklaps beroemd door de inmiddels iconische sloophouten kast, een reactie op de heersende drang naar perfectie. Eek: „Nu besef ik dat ik in mijn eigen voet heb geschoten. Sloophout was toen voor mij als student spotgoedkoop. Nu wil iedereen het hebben en betaal je er een fortuin voor.”

Tegenwoordig staat hij onder contract bij de Zweedse meubelgigant. Of hij voorwaarden heeft gesteld? „IKEA doet altijd heel geheimzinnig over nieuwe collecties en mensen die mij kennen weten dat ik mijn mond niet kan houden. Ik heb gezegd dat ik het contract niet onderteken, tenzij ik wél mag praten over mijn ontwerpen. Nu heb ik een contract met een doorgestreepte paraaf over de geheimhouding.” 

Is het heel anders werken, voor zo’n megaconcern?
„Aan de ene kant wel, aan de andere kant niet. Bij IKEA werk je met teams waar iedereen z’n belang vertegenwoordigt, ik ben gewend om alleen te werken. Daarnaast moet je rekening houden met bizarre veiligheidseisen. ‘Je kunt er mee schommelen’, zei een collega. ‘Dat klopt, het is een schommelstoel’, antwoordde ik. Collega: 'Ja, maar daar kun je met je vinger onder komen en dan gaat je vinger eraf.' Dan krijg je allemaal dilemma’s waar je je hele leven nog nooit over hebt nagedacht.

Natuurlijk heb ik veel kritische vragen gehad over mijn samenwerking met IKEA. Maar besef wel: wij leven bij de gratie van IKEA. Doordat zij in het ene kant van het spectrum werken, kan ik mooi aan de andere kant ook wat doen. Ik heb IKEA best wel nodig om iets bijzonders in de markt te kunnen zetten. Toch hebben IKEA en ik een belangrijke overeenkomst en dat zit 'm in het productieproces. Als bedrijf zijnde nemen we alle twee het hele proces als uitgangspunt. Vanaf de eerste schets, tot het in de kofferbak van de consument ligt. Zonder tachtig schakels ertussen. Dat doet IKEA, dat doe ik ook.” 

We hebben nog nauwelijks iets van je werk van IKEA gezien, wat kunnen we verwachten?
„Handgemaakt en serie geproduceerd. Ik heb altijd producten willen maken waarvan je niet in de gaten hebt dat het massa geproduceerd is, terwijl dat wel zo is. Voor de productie van vazen gebruik ik tien verschillende moeder- en kindermallen, zodat elk product anders lijkt. Voor je het weet zijn mensen uren bezig met uitzoeken welke ‘handgemaakte’ vaas bij IKEA het mooiste is. Er komen nog heel veel andere producten, die ook allemaal dat thema hebben. Wat ik doe is massaproductie verpersoonlijken, zo simpel als dat. De grap is dat de Marcus, hoofd design, zei: jij hebt nu een idee waar ik al jaren naar loop te zoeken.” 

Word je verplicht bepaalde producten te gebruiken?
„We zijn bezig met een houtcollectie van vuren, wat oorspronkelijk in Polen gemaakt wordt en eigenlijk de basis van IKEA is. In de beginjaren werd altijd met grenen en vuren gewerkt, nu veel minder. Ik werd gevraagd of ik niet een product kon bedenken zodat men in de fabrieken in Polen weer werk zou hebben. Daar gaat een verhaal aan vooraf: de baas van IKEA is ooit geholpen door zijn Poolse leveranciers toen zijn eerste fabriek afbrandde. Zij hebben hem toen gratis van een nieuwe voorraad voorzien. Het is voor hem daarom belangrijk dat die fabrieken blijven draaien. Zo zijn er nog meer bijzonder sociale componenten: ik moet ook rotan gebruiken, omdat IKEA zo ongeveer verantwoordelijk voor tachtig procent van de rotanproductie in de wereld en ze die productie graag willen houden.”   

Gaan we sloophout terugzien?
„Nee, dat niet!” 

Hoe zien we je signatuur dan wel terug zien in de collectie?
„Ik neem materialen en vooral omstandigheden als uitgangspunt. Als student gebruikte ik sloophout uit nood, omdat het goedkoop was. In al mijn werk zie je dat ik gebruik maak van wat er is. Dat geldt ook voor IKEA: binnen de mogelijkheden die er zijn en de fabrikanten die ze hebben probeer ik iets te maken waar mensen gelukkig van worden. Dat is mijn signatuur. En dat mag ik nu op grote schaal gaan doen. De bereidheid van IKEA om mij dit soort dingen te laten doen is heel groot, maar soms lachen we ons kapot. Ik kom natuurlijk uit een totaal andere wereld. Ik ben volledig uit de box dingen aan het verzinnen voor ze.”

Hoe komen de namen van de ontwerpen tot stand? Mag je zelf ook wat verzinnen?
„Daar heb ik dus niets over te zeggen. Er is een enorme computergegenereerde poule van namen die geen bijbetekenis heeft en daar mag uit gekozen worden. Voor JASSA heeft creatief leider Karin Gustavsson eindeloos zitten scrollen.”

Heb je zelf IKEA in huis staan?
Eek: „Ja, ik heb wat accessoires. Een paar messen enzo. Maar vroeger stond mijn kinderkamer er vol mee.”  

Zelf een betaalbare Piet Hein Eek in huis? Dan zul je nog even moeten wachten. Vanaf maart 2017 is de JASSA limited designcollectie verkrijgbaar. Vanaf februari 2018 ligt de collectie INDUSTRIELL in de winkels.