Sophie Rietmulder Health & mind 5 aug 2026, 17:09

Leestijd: 2 minuten

Onderzoekers ontdekken waarom afvallen zo moeilijk kan zijn: je hersenen onthouden je oude gewicht

Nieuw onderzoek laat zien dat onze hersenen een eerder, hoger lichaamsgewicht als het ware kunnen ‘onthouden’. Daardoor zetten ze na gewichtsverlies allerlei processen in gang om het lichaam terug te brengen naar dat oude gewicht.

Veel mensen die afvallen, herkennen het frustrerende patroon: de kilo’s vliegen eraf, maar na verloop van tijd komen ze langzaam weer terug. Dat heeft lang de reputatie gehad een kwestie van doorzettingsvermogen te zijn, maar volgens wetenschappers ligt het een stuk ingewikkelder.

Je lichaam ziet afvallen als een bedreiging

Die reactie vindt zijn oorsprong duizenden jaren geleden. Voor onze voorouders was lichaamsvet essentieel om periodes van voedselschaarste te overleven. Het lichaam ontwikkelde daarom slimme mechanismen om vetreserves te beschermen.

Hoewel voedsel tegenwoordig voor veel mensen altijd beschikbaar is, werkt dat systeem nog steeds. Zodra je minder eet en afvalt, interpreteert je lichaam dat als een mogelijk gevaar. Hongergevoelens nemen toe, de trek in calorierijk eten wordt sterker en je lichaam gaat zuiniger om met energie. Daardoor verbrand je minder calorieën dan voorheen.

Je brein ‘onthoudt’ een hoger gewicht

Volgens de onderzoekers gaat het nog een stap verder. De hersenen lijken een soort geheugen te hebben voor het hoogste gewicht dat iemand langere tijd heeft gehad. Dat gewicht wordt als het ware de nieuwe standaard waar het lichaam naar probeert terug te keren.

Dat verklaart volgens de wetenschappers waarom veel mensen na een dieet weer aankomen. Dus niet omdat het hen aan discipline ontbreekt, maar omdat het lichaam actief probeert het verloren gewicht terug te winnen.

Waarom Ozempic en andere GLP-1-medicijnen de eetlust remmen

Die biologische reactie helpt ook verklaren waarom medicijnen als Ozempic voor veel mensen effectief zijn. Deze middelen bootsen darmhormonen na die het brein het signaal geven dat je verzadigd bent. Daardoor neemt de eetlust af en wordt afvallen makkelijker.

Toch is dat niet voor iedereen de oplossing. Sommige mensen ervaren bijwerkingen of vallen nauwelijks af. Bovendien kan het gewicht na het stoppen met de medicatie weer toenemen, omdat de natuurlijke signalen van het lichaam terugkeren.

Gezond zijn is meer dan het cijfer op de weegschaal

De onderzoekers benadrukken dat gezondheid niet uitsluitend afhangt van je gewicht. Voldoende bewegen, goed slapen, gevarieerd eten en aandacht voor mentale gezondheid kunnen allemaal bijdragen aan een gezonder hart en een betere stofwisseling, ook als de weegschaal weinig verandert.

Daarnaast pleiten zij voor een bredere aanpak van overgewicht. Denk aan gezondere schoolmaaltijden, minder marketing van ongezonde voeding richting kinderen en een leefomgeving die wandelen en fietsen stimuleert.

De conclusie van de onderzoekers? Overgewicht is niet alleen een kwestie van wilskracht. Onze hersenen, genen en leefomgeving spelen allemaal een belangrijke rol. Juist daarom is duurzaam afvallen voor veel mensen veel ingewikkelder dan vaak wordt gedacht.

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

• Belastingdienst waarschuwt: veel Nederlanders lopen tot 800 euro aan belastinggeld mis
• Stroopwafels voor 32 cent bij Jumbo en Dirk: achter deze opvallend lage prijs zit een slimme truc
• De Spaarrekening van Petra (43): ‘Voor de wintergarderobe van mijn zoons breek ik mijn spaargeld aan’
• Paus eert priester Antoine Bodar met benoeming tot zijn kapelaan
• Veiligheidsexpert over hack Albert Heijn: ‘Dan slaan we elkaar binnen 2 dagen de hersens in voor een fles water’

Geschreven door Sophie Rietmulder

Sophie (1993) studeerde Pedagogiek en Social Work, maar rolde daarna toch de journalistiek in. Als redacteur bij Metro duikt ze graag in alles wat de mens beweegt. Van liefde en psychologie tot maatschappelijke ontwikkelingen en gezondheid. Met haar laptop en een koffie to go aan haar zijde is de wereld haar kantoor. Inspiratie vindt ze overal: op social media, tijdens gesprekken met vrienden en via toevallig opgevangen flarden van een gesprek in de stad. Haar notitie-app met steeds groter wordende ideeënlijst is dan ook haar trouwe sidekick.

Reacties