Kamiel Visser Health & mind 5 aug 2026, 13:03

Leestijd: 2 minuten

Groot onderzoek onder tienduizenden mensen: je persoonlijkheid verandert je hele leven meer dan gedacht

Je persoonlijkheid ligt ook na je 30ste nog lang niet vast. Een groot onderzoek in Communications Psychology laat zien dat karaktertrekken gedurende je hele leven blijven veranderen, veel sterker dan jarenlang werd aangenomen.

Lange tijd werd gedacht dat je persoonlijkheid niet meer zoveel zou veranderen als je eenmaal volwassen bent. Dat bleek eerder al niet te kloppen, maar onduidelijk was hoe vaak ons karakter precies verandert. Nu blijkt dat onze eigenschappen continu veranderen en veel beweeglijker zijn dan initieel wellicht gedacht werd.

Waarom blijkt de Big Five veel minder stabiel dan gedacht?

Onderzoekers kwamen tot die conclusie door een grootschalig onderzoek te doen onder tienduizenden deelnemers. Ze keken naar de zogenoemde Big Five-karaktertrekken: extraversie, vriendelijkheid, consciëntieusheid (een vorm van zorgvuldigheid, plichtsgetrouw en verantwoordelijkheid), neuroticisme (een neiging tot emotionele instabiliteit) en openheid. Ook werd er gekeken naar tal van andere karaktereigenschappen en variabelen zoals inkomen, fysieke gezondheid en sociale activiteit.

Uit het onderzoek blijkt dat die Big Five-trekken net zoveel veranderen als andere levensfactoren, zoals je inkomen. Het gaat om veranderingen die zowel van jaar tot jaar kunnen veranderen, als over de span van een heel leven.

Onderzoek: deze 3 karaktertrekken veranderen het meest

Consciëntieusheid kan bijvoorbeeld ongeveer evenveel veranderen als het gevoel van eenzaamheid of levenstevredenheid. Sterker nog: het is een van de meest veranderlijke karaktereigenschappen die er zijn, blijkt uit het onderzoek.

Ook extraversie, openheid en positiviteit blijken onderhevig aan verandering. De drie karaktereigenschappen staan in de top tien van grootste dalingen over een mensenleven, samen met bijvoorbeeld tevredenheid over salaris.

Waarom denken we ten onrechte dat ons karakter vastligt?

Het kan dus goed zijn dat je op je 90ste flink anders bent dan toen je een tiener was. Toch hebben we dat zelf niet door, blijkt uit het onderzoek. We kunnen onze fysieke gezondheid in de loop der jaren goed inschatten, maar bij karakterkenmerken slaan we de plank mis. Alle deelnemers van het onderzoek onderschatten de mate waarin hun persoonlijkheid over een heel leven kan veranderen.

Dat komt volgens het onderzoek door het zogenoemde end-of-history-effect: het idee dat we voor altijd de persoon zullen zijn die we op dit moment zijn. We zien misschien wel in dat we in het verleden zijn veranderd, maar gaan er dus onterecht vanuit dat onze identiteit nu nooit meer zal veranderen.

De gezegdes ‘dit is nu eenmaal wie ik ben’ en ‘blijf dicht bij jezelf’ gaan dus niet helemaal op, blijkt uit het onderzoek. We kunnen wel degelijk van karakter veranderen, al gebeurt dat niet van de ene op de andere dag.

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

• Aart (58) in Geld maakt (niet) gelukkig: ‘Geld verdienen is leuk, maar geld behouden is minstens zo belangrijk’
• Riley (32) woont noodgedwongen op 14 vierkante meter: ‘Ik heb nul inkomen, straks is alles op’
• Tessa (31) heeft borstkanker, maar blijft positief: ‘Toen ik geen uitzaaiingen had, wist ik dat ik dit ga rocken’
• Stelling van de dag: ‘Goed dat de regenboogvlag op coming-outdag aan het Tweede Kamergebouw hangt’
• Supermarkten slaan alarm om biologisch chiazaad: te veel pesticiden in dít merk

Geschreven door Kamiel Visser

Kamiel heeft Journalistiek gestudeerd en houdt zich voor Metro bezig met schrijven in de breedste zin van het woord: van flitsende nieuwsberichten tot diepgravende achtergrondverhalen. Een rode draad in zijn werk zijn digitale cultuur, sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen, geschiedenis en minderheidsgroepen. Het liefst een combinatie van meerdere. Altijd met een vlotte pen, vaak met een serieuze toon, en waar het kan met een tikje humor.

Reacties