Livia Guldie Health & mind 14 aug 2026, 11:56

Leestijd: 3 minuten

Regelrechte plaknachten: op deze plekken in Nederland zweet je het meest

Een warme zomerdag kan heerlijk zijn, maar slapen wordt een stuk lastiger als het ’s nachts nauwelijks afkoelt. Na een hete dag snakken veel mensen naar verkoeling in huis, maar die blijft soms uit. De ramen openzetten helpt dan maar weinig en voor je het weet lig je te woelen in bed tijdens een echte ‘plaknacht’.

Toch heeft niet iedereen daar evenveel last van. Waar je woont, blijkt namelijk behoorlijk verschil te maken. Op sommige plekken koelt het ’s nachts sneller af, terwijl de warmte in andere gebieden langer blijft hangen. Maar hoe groot zijn die verschillen eigenlijk, en waar heb je de meeste kans op een warme, slapeloze nacht?

Gemiddeld zijn er in Nederland zo’n zes tropische nachten per jaar, waarbij het niet kouder wordt dan 20 graden, maar de regionale verschillen zijn groot, blijkt uit een analyse van cijfers van de Klimaateffectatlas door de regionale omroepen in samenwerking met NRC.

Waar in Nederland zijn de nachten het warmst?

Waar in Nederland zweet je in de nacht het meest? In Zuid-Limburg zijn er plekken met vijftien plaknachten gemiddeld, en ook de Randstad telt er naar verhouding veel. Noord-Nederland ligt dan weer onder het gemiddelde. Ook is er verschil tussen stedelijke en plattelandsgebieden, schrijft NRC.

Binnensteden veranderen op warme dagen in ‘hitte-eilanden’. ’s Nachts is dit fenomeen nog groter dan overdag. „Woningen kunnen daardoor minder effectief gekoeld worden door ventilatie”, zegt Marjolein van Esch, stedelijk microklimaatonderzoeker van de TU Delft tegen NRC. Daarbij komt dat de regionale temperatuurverschillen in Nederland ‘s avonds en ‘s nachts het grootst zijn, volgens Van Esch. „In sommige omgevingen koelt het minder goed af. De warmte van de dag blijft in steden bijvoorbeeld langer hangen dan op het platteland.”

Voor deze analyse werd de buitentemperatuur gemeten. Koeling, ventilatie, isolatie, buitenzonwering, ramen of het type dak beïnvloeden sterk de warmte dan wel koelte binnenshuis, ook al woon je in een hete buurt. Van Esch: „De kans is wel groter dat het daar lastiger is om je gebouw koel te krijgen.”

Plaknachten in grote steden en in het zuiden

Uit de analyse blijkt dat wijken in de grote steden en het zuiden ’s nachts duidelijk het warmst zijn. Limburg heeft relatief bijvoorbeeld de meeste verpleeghuizen in wijken met veel ‘plaknachten’, gevolgd door Zuid-Holland. Qua plaatsen spannen Maastricht, Heerlen, Brunssum en Sittard-Geleen de kroon.

En dat veel verpleeghuizen ‘plaknachten’ ervaren, is zorgelijk. „Voor de gezondheid van kwetsbare mensen is de nachttemperatuur belangrijk, omdat je lichaam ’s nachts de kans moet krijgen om te herstellen van de hitte”, vertelt klimaatonderzoeker Lisette Klok. Vooral 75-plussers overlijden tijdens hittegolven.

De avondtemperatuur beïnvloedt hoe goed je slaapt. „Als het ’s avonds warm blijft, koelt je huis minder goed af en wordt inslapen lastiger”, legt Klok uit. De temperatuurverschillen zijn ’s avonds groter: het warme zuidoosten koelt sneller af dan het noordwesten, waar de warme zee langer invloed heeft.

Hier is het nóg warmer en zijn plaknachten gegarandeerd

Bewoners van azc’s en gevangenissen blijken om andere redenen kwetsbaar voor nachthitte: ze kunnen nergens heen. Daarnaast mogen ze zelf geen airco plaatsen. Het COA tolereert één ventilator per ruimte, maar confisqueert alle draagbare airconditioners wegens beperkte capaciteit van het energienetwerk en brandgevaar. Ook in de gevangenis mogen gedetineerden geen airco plaatsen wegens het stroomnet.

De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) laat aan NRC weten dat het de afgelopen jaren „warmer is dan gebruikelijk” en dat ze meer financiële middelen nodig heeft om aanvullend te kunnen koelen. „Veel panden zijn toe aan groot onderhoud of renovatie.”

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

• De Beleggingsrekening van Aart (58): ‘Ik heb vrijwel alles dat ik heb verdiend, belegd’
• Herfstvakantie start met files: op deze wegen wordt het extra druk
• Christa Pike kan week na mislukte executie weer lopen: ‘Redelijk bij de les’
• 2 op de 3 automobilisten veranderen rijgedrag door dure benzine: vooral deze groep laat auto staan
• Annemarie van Gaal ziet oplossing voor het woningtekort: ‘Zet Nederlanders die kúnnen werken aan het werk’

Geschreven door Livia Guldie

Livia (2002) heeft Journalistiek gestudeerd en is sinds kort gedoken in een studie Geschiedenis, met focus op politiek. Van schrijven gaat haar hart sneller kloppen, maar het begrijpelijk maken van ingewikkelde onderwerpen - van maatschappelijke kwesties tot psychologie - vindt ze het leukst, vooral als ze er zelf wat van opsteekt. En natuurlijk kent ze alle Gen Z-trends.

Reacties