Julia Osendarp Health & mind Bijgewerkt: 23 okt 2025, 14:03

Leestijd: 10 minuten

Carina verloor haar dochter aan zelfdoding en maakt zich hard voor betere jeugdzorg: ‘Nomie zag geen uitweg meer’

Alle ouders die hun verhaal deelden in het boek Toen jij de stilte vond hebben met elkaar iets gemeen: ze verloren een kind aan suïcide of euthanasie vanwege ondraaglijk en uitzichtloos psychisch lijden. De dochter van Carina Rasser Driesen (59), Nomie, besloot op 19-jarige leeftijd om uit het leven te stappen. 

De jongere generatie heeft het door allerlei maatschappelijke ontwikkelingen en de gevolgen van de pandemie niet makkelijk. Het aantal jongeren met mentale problemen en suïcidale gedachten stijgt al jaren. En soms worstelen jongeren zo erg dat ze geen andere uitweg zien dan de dood. In Toen jij de stilte vond, lees je twaalf verhalen over die jongeren.

Nomie liep vast in worsteling en jeugdzorg

Nomie, de dochter van Carina, maakt in 2021 de beslissing om uit het leven te stappen. Carina omschrijft wat voor meisje haar dochter was: „Nomie was een heel gevoelig en perfectionistisch meisje. Ze was begaan met andere mensen en vond zichzelf daardoor minder belangrijk. Dat blijkt ook wel uit de afscheidsbrief die ze schreef. Daarin is te lezen dat zij zelf niet meer wilde leven, maar wel hoopte dat zij anderen nog kon helpen. Zo stond ze ook in het leven. Ze hield van gezelligheid, mensen en dieren, maar kon tegelijkertijd behoorlijk streng voor zichzelf zijn.” 

Nomie wordt gediagnostiseerd met Autisme Spectrum Stoornis (ASS) en worstelt in haar tienerjaren met zichzelf, depressie en haar plek in de maatschappij. De worsteling is zo groot dat ze uiteindelijk te maken krijgt met hulpverlening en jeugdzorg. Maar daarmee belandt ze in een molen van opnames, overplaatsingen naar verschillende instellingen en loopt ze vast in het systeem van jeugdzorg. Ze schrijft Kamerlid Lisa Westerveld (GroenLinks-PvdA) uiteindelijk zelfs een brief waarin ze zich uitspreekt over de misstanden binnen jeugdzorg. Tot op de dag van vandaag klinkt Nomie’s verhaal als aanklacht tegen dit systeem.

Moeder Carina: ‘Ik heb daar een dubbel gevoel bij’

„Ze wilde niet dood”, vertelt Carina over haar dochter. „Maar ze wilde uit de situatie waar ze inzat. Daarin zag ze geen uitweg meer. Ze zag geen perspectief en paste er niet. Nomie worstelde continu met de gedachten dat ze er niet toedeed en een last was voor anderen. Daarnaast had ze veel wantrouwen richting hulpverlening en raakte geschaad binnen dat systeem. Doordat ze zich zo naar voelde en geen uitweg zag, dacht ze dat zelfdoding de oplossing was. Ze heeft gestreden als een leeuw, maar het niet gered.” 

Nomie krijgt destijds hulp vanwege haar situatie, maar dezelfde hulpverlening brengt haar ook in een neerwaartse spiraal. Hoe kijkt Carina daarop terug? „Ik heb daar een dubbel gevoel bij. Enerzijds wil je dat je kind geholpen wordt. Maar binnen jeugdzorg kom je ook mensen en ervaringen tegen die niet goed voor je zijn. Als ouders heb je dat niet in de hand. Daarnaast vertelde ze ons ook niet alles. Dan maakte ze zich druk om mij en wilde ze niet dat ik verdriet zou hebben. Er zijn hulpverleners geweest met wie ze een hele goede band had, maar er zijn dingen gebeurd die echt niet door de beugel konden. Thuis konden wij haar veiligheid niet garanderen, zo ervoer zij dat, maar binnen de instellingen lukte dat ook niet. Eigenlijk wilde ze nergens zijn. Als kinderen ouder worden, hoeven hulpverleners ouders ook niet meer in te lichten. Op haar een-na-laatste plek is het toen echt mis gegaan.” 

Wachtlijsten en protocollen jeugdzorg

Nomie wordt namelijk bij deze een-na-laatste plek nogal rigoureus overgeplaatst naar opnieuw een andere instelling. Als ze 18 jaar is, valt ze plots onder de volwassenen GGZ en dat betekent dat je als jongere een jeugdinstelling moet verlaten. „Dat was een hele nare overgang. Ben je dan al zo volwassen? Je bent namelijk nog heel kwetsbaar.” Het systeem van wachtlijsten, protocollen, kaders, overplaatsingen en ‘complexe diagnoses’ wordt Nomie uiteindelijk te veel.

Carina: „Ik had dat gevoel al eerder, dat het ook allemaal fout kon gaan. Maar tegelijkertijd wuif je dat soort gedachten weg en houd je hoop dat het goedkomt. Dat zij uit het leven stapte, verbaasde me niet. Dat is eigenlijk heel gek. Nomie’s broer Jitse heeft ook autisme spectrum stoornis (ASS) en hij kreeg veel eerder hulpverlening en thuis ging het veel over hem. Ik kan me nog herinneren dat ik me in die tijd al veel meer zorgen om Nomie maakte. Dat voelde ik toch ergens aan.” 

Afscheidsbrief Nomie

Carina bezoekt haar dochter nog vlak voordat ze haar leven beëindigt. De hulpverleners vinden Nomie uiteindelijk op haar kamer. Ze heeft een afscheidsbrief geschreven, waarin ze haar wensen voor haar uitvaart opschrijft en haar beslissing uitlegt. Daarna belanden Carina en haar gezin in een molen van regelen en doorgaan. Maar hoe moet je als moeder met zoiets omgaan?

Carina: „In het begin deal je er niet mee. Je bent er niet. Ik heb heel veel gemist van die periode. Door haar brief wisten we in ieder geval wat ze wilde en dat voerden we uit. Maar daarna sta je heel anders in het leven. In het begin ben je volledig afgestompt. Maar later kun je dingen vanuit een ander perspectief zien. Ik wilde er zo goed mogelijk zijn voor mijn twee andere kinderen. Iedereen had zoveel verdriet. Je probeert er voor iedereen te zijn en andersom. Ik moest ermee dealen. Maar nog steeds haal ik kracht uit dingen die voor haar betekenis hadden. We hebben het nog heel vaak over haar. Tegelijkertijd blijft het enorm verdrietig dat haar broer en tweelingzus opgroeien en zij voor altijd 19 blijft.” 

Toya is de tweelingzus van Nomie. En een tweelingzus verliezen, is ingrijpend. „Toya is een binnenvetter en praat niet makkelijk. Na de dood van Nomie wilde ze graag studeren in een andere stad waar ze niemand kende en wilde ze niemand iets vertellen. Maar dat ging niet goed. Ze heeft veel steun aan haar vriendinnengroep. Nomie en zij hadden dezelfde groep vriendinnen om zich heen en die kennen elkaar al heel lang. Die meiden vangen Toya op. Maar ook voor haar was het een enorme zoektocht na Nomie’s dood. Ze moest heel anders in het leven gaan staan.” 

Andere ouders

Carina besluit, samen met twaalf andere ouders, haar verhaal op te schrijven. Het boek wordt gerealiseerd vanuit Stichting Nooit Voorbij, een uitgeverij voor ouders en familieleden van een overleden kind. „Nomie wilde dat er, ook na haar dood, aandacht bleef voor dit onderwerp. Haar vader sprak vlak na haar overlijden met Lisa Westerveld en zij deelde Nomie’s verhaal weer in de media. Maar ik kon dat toen niet. Pas later durfde ik daar meer over naar buiten te brengen. En toen zag ik een oproep van Stichting Nooit Voorbij voor dit boek. Hoewel ik zelf niet graag in de belangstelling sta, doe ik het voor haar. Het is namelijk belangrijk dat er meer aandacht komt voor jongeren in jeugdzorg.”

En dat betekent dat Carina voor dit boek twaalf lotgenoten leert kennen. „We kenden elkaar natuurlijk niet, maar met zo’n grote gezamenlijke deler heb je eigenlijk direct een band. Dat was een heel fijn gevoel en tijdens het schrijfproces konden we veel delen. Het voelde echt als thuiskomen.”

Herkende Carina ook dingen uit de verhalen van andere ouders? „Wat ik veel hoorde, is dat het vaak ging om hele creatieve, kwetsbare en mooie kinderen. Daarin zag ik veel overlap in karaktereigenschappen. Nomie hield bijvoorbeeld ook van paarden en ook dat hoorde ik vaker terug. Dat er veel liefde voor dieren was en dat het kinderen waren met een creatief karakter. Het waren sterke kinderen, maar ook heel gevoelig. Onderschat niet hoe moeilijk het is om een beslissing voor suïcide te nemen.” 

Signalen van suicidale gedachten

Het boek is ook bedoeld om het pad naar zelfdoding te kunnen herkennen. „Hoe verder iemand komt, hoe gevaarlijker het wordt, maar op elk moment is het ook omkeerbaar”, schrijft psycholoog Manu Keirse. Welke signalen zijn volgens Carina belangrijk om te weten? „Minder open worden, terugtrekken, somberte en andere gedragingen. Nomie ging ook zichzelf pijn doen om de geestelijke pijn niet te hoeven voelen. De puberteit is zo’n leeftijd die sowieso moeilijk is, maar deze kinderen herkennen zichzelf niet meer en krijgen het steeds moeilijker. Daarom is het belangrijk om te blijven praten. Met omgeving of met een hulpverlener, maar deze kinderen moeten het uiten. En zeg niet dat het ‘allemaal wel meevalt’ of ‘niet waar is’. Erken de gevoelens en praat over wat je daaraan kunt doen. Blijf daar open over en bagatelliseer die gevoelens niet. Maar het is niet makkelijk om van een kind te horen dat het dood wil.” 

Ook binnen jeugdzorg en hulpverlening valt volgens Carina een hoop te verbeteren. „Vooral het feit dat kinderen als ‘te complex’ worden bestempeld, heeft Nomie enorm geraakt. Ze kon nergens terecht, omdat ze als ‘moeilijk’ werd beschouwd. Dat gevoel van afgewezen voelen en er niet mogen zijn, gaat onder je huid zitten. Deze jongeren moeten met nabijheid geholpen worden en iemand moet er voor hen zijn, in plaats van dat ze in een houdgreep of isoleer vastgehouden worden. Ze zijn namelijk niet agressief, maar heel erg wanhopig. Dat moeten we veel meer zien.”

Overigens klinkt al langere tijd dat het rammelt binnen jeugdzorg. Dat bleek ook uit documentaires van Kim Feenstra en Jojanneke van den Berge.

Aandacht voor jongeren

Carina: „Maar ook wat betreft begeleiding en tijd is het niet goed geregeld. De afgelopen jaren is er amper geld vrijgemaakt voor jeugdzorg. Dat moet echt meer onder de aandacht komen. Nomie, en ook zoveel andere kinderen, maken mee dat er geen plek voor hen is en ze belanden op lange wachtlijsten. Daarnaast zijn deze kinderen geen nummer, maar mensen die ertoe doen. En ja, ook binnen jeugdzorg zijn er hele goede mensen die goede dingen doen. Maar als je daar weer wegmoet, ‘afgerond’ bent of ‘niet binnen de kaders’ valt, dan werkt het systeem niet. En helaas heeft dat allemaal met geld te maken.” 

Jongeren hebben het vandaag de dag niet makkelijk. Dat ziet ook Carina. „De wereld wordt moeilijker en ook social media heeft een prominente, en soms gevaarlijke, rol. Ook daar belanden jongeren in allerlei algoritmes waarin ze zich niet moeten begeven. Zelfs over zelfdoding zijn dat soort algoritmes toegankelijk. De wereld is sneller en je moet aan allerlei maatstaven voldoen. Voorheen functioneerde iemand met autisme bijvoorbeeld gewoon in het dorp, maar tegenwoordig val je overal buiten en loop je vast door zo’n diagnose.” 

Begrip

Carina pleit ervoor dat er meer begrip komt voor suïcide „Nog steeds kan daar heel vervelend op gereageerd worden. Maar iemand die suïcide pleegt, is ziek. Het gebeurt, en laten we daar niet van weglopen. Worstelt iemand in jouw omgeving of jijzelf? Probeer er dan over te praten. En het kan best eng klinken als iemand zegt dat hij of zij er niet meer wil zijn, maar ook dat moeten we toelaten. We moeten uit dat taboe stappen. Daar dacht ik vroeger anders over. En vergeet ook niet de mensen die om iemand met suïcidale gedachten heen staan. Als één iemand kiest voor zelfdoding, dan raakt dat heel veel mensen. Laten we daarin een beetje lief zijn voor elkaar. En weet je niet wat je op zo’n moment moet zeggen? Spreek dat maar simpelweg uit, dat je niet weet wat je moet zeggen. Doorbreek de stilte.” 

Carina sluit af met: „Nomie was echt een gezelligheidsdier, ze kletste heel graag. Ze vroeg en vertelde heel veel en kon ook vreselijk hard lachen. Dat mis ik heel erg.” 

Denk jij aan zelfdoding? Je bent niet alleen. Neem contact op met 113 Zelfmoordpreventie via www.113.nl of bel 113 (lokaal tarief) of 0800-0113 (gratis).

Herken je jezelf in deze eigenschappen of dit artikel en wil je hier met een professionele hulpverlener over praten? Praat dan gratis en anoniem met de MIND Hulplijn. 

Reacties