Roos Ravensbergen Health & mind 15 jul 2025, 12:14

Leestijd: 5 minuten

De feiten en wetenschappelijke bevindingen over dementie: risicofactoren, remmers en vroege signalen

Op dit moment zijn er in Nederland zo’n 300.000 mensen met dementie, een verzamelnaam voor verschillende soorten hersenziekten die ervoor zorgen dat de hersenfuncties achteruit gaan. Alzheimer is er daar één van. Voor veel mensen is dementie en geheugenverlies een grote angst, maar gelukkig wordt er veel onderzoek naar gedaan. We zetten op een rij welke bevindingen er zijn gedaan en welke feiten er beschikbaar zijn.

Alle artikelen van Metro over dementie kun je terugvinden op onze ‘alles over dementie‘-pagina.

Feiten en onderzoeken over dementie

Hieronder sommen we een aantal handige artikelen voor je op als het gaat over dementie. Er bestaan nogal wat fabels in de wereld over deze hersenziektes, dus baseren we ons op wetenschappelijke onderzoeken.

Dingen die de kans op dementie verlagen

Het liefst zorgen we ervoor dat wij, en onze dierbaren, geen dementie ontwikkelen. Welke dingen kun je doen, eten, of juist laten, om ervoor te zorgen dat je risico zo laag mogelijk is? Volgens wetenschappelijke bevindingen zijn deze zeven factoren belangrijk:

• Houd je ogen actief;
• Blijf leren;
• Onderhoud sociale contacten;
• Zorg voor ordelijkheid en emotionele stabiliteit;
• Ga luchtvervuiling zoveel mogelijk uit de weg;
• Slaap goed;
• Beweeg voldoende en eet gezond.

Ook is uit ander onderzoek gebleken dat het eten van aardappelen mogelijk de kans op dementie verlaagt. Dat komt door het koper dat in de piepers zit. Weer ander onderzoek laat zien dat fietsen een goede bezigheid is als je je brein gezond wil houden.

Ook handig om te lezen: ‘Medicijn dat Alzheimer geneest? Daar heeft deze neuropsycholoog een hard hoofd in, maar dít kun je wel doen om het risico op dementie te verlagen.’

Oorzaken

Uit recent onderzoek is gebleken dat er niet één ding is dat de ziekte van Alzheimer veroorzaakt, maar dat er meerdere oorzaken zijn. De ziekte dient zich vaak geleidelijk aan, ontdekten wetenschappers van de Universiteit van Californië (UCLA).

De onderzoekers zagen dat het niet zozeer om losse risicofactoren gaat, maar om samenhangende gezondheidsproblemen die elkaar in een bepaalde volgorde opvolgen. Het gaat hierbij om psychische klachten zoals depressie en angst, hersenaandoeningen waarbij de werking van de hersenen geleidelijk achteruitgaat, milde geheugenstoornissen die stap voor stap verergeren en hart- en vaatziekten zoals hoge bloeddruk en diabetes. 

Ook handig om te lezen: ‘Onderzoek: dit voedsel kan het risico op dementie verhogen.‘

Vroege signalen van dementie

Vergeetachtigheid is niet altijd het eerste teken bij iemand die dementerend is. Volgens hoogleraar psychologie Ira Hyman is een beetje vergeetachtig zijn na je 40ste levensjaar normaal. Wat wel een vroegtijdig signaal van dementie kan zijn, is hoe iemand de simpele dagelijkse bezigheden uitvoert, bijvoorbeeld als het over geld gaat.

Betaalt iemand de rekeningen nog op tijd? Volgens de hoogleraar kan het namelijk zo zijn dat iemand met dreigende dementie al jaren vooraf een betalingsachterstand heeft.

Uit een onderzoek blijkt dat mensen waarbij dementie werd vastgesteld, vaak jaren daarvoor al financiële problemen hadden. In de vroege stadia van dementie hebben mensen problemen met het beheren van hun rekeningen en vertonen ze vaak extreme vermogensverliezen.

Ook handig om te lezen: ‘Vrees voor dementie? Deze psychiater legt uit wanneer je je wel en geen zorgen hoeft te maken.’

De levensverwachting bij Alzheimer en dementie

Dementerende mensen komen vaak te overlijden aan hun hersenziekte. Als jij of een geliefde gediagnosticeerd wordt, zal een van de eerste vragen vaak zijn: hoeveel tijd is er nog? De levensverwachting bij dementie kan nogal uiteen lopen. Het hangt namelijk onder meer af van het moment van de diagnose, het geslacht en van hoe agressief de ziekte is.

Vrouwen leven op 65-jarige leeftijd nog gemiddeld acht jaar na de diagnose dementie, op 85-jarige leeftijd nog 4,5 jaar. Bij mannen is dat korter: 5,7 jaar op 65-jarige leeftijd en 2,2 jaar op 85-jarige leeftijd. Patiënten met de ziekte van Alzheimer leven gemiddeld 1,4 jaar langer dan patiënten met andere vormen van dementie.

Persoonlijke verhalen

Naast alle feiten en cijfers, is het soms ook goed om persoonlijke verhalen te lezen van mensen die moeten leven met (een dierbare met) dementie. Bijvoorbeeld het verhaal van Chris, wiens moeder Marieke (57) Alzheimer heeft. Chris: „Meestal weet ze dat het Alzheimer is; en dat zij daarom minder kan doen. Maar er zijn ook dagen dat ze het wat minder doorheeft. Het besef was in het begin sterker. Dat maakte het ook lastiger, omdat je dan de hele tijd met je neus op de feiten wordt gedrukt.”

Ook het verhaal van de jonge Jaap (34) met dementie is aangrijpend. Zijn familie vertelde op tv over hem. Als Jaap pas 32 is, krijgt hij de diagnose frontotemporale dementie (FTD). „Dat iemand er niet meer is, en er toch nog is, dat is zo moeilijk om een plek te geven”, vertelt Jaaps moeder Ingrid.

Ingrid vertelt dat ze iedere keer met lood in haar schoenen naar het verpleeghuis gaat. „Dan word je weer zo geconfronteerd met hoe hij nu is. Je hebt totaal geen contact meer, alleen maar lichamelijk. Dit is het eindstation.” Ex-vriendin Eline: „Hij is er eigenlijk al niet meer. Dat afscheid heb ik al lang geleden moeten nemen.”

Beweging verkleint kans op vroegtijdig overlijden flink

Wat als je niet meer beter wordt? Psycho-oncologisch therapeut leert (kanker)patiënten omgaan met naderende dood

Reacties