Sophie Rietmulder Health & mind Bijgewerkt: 15 apr 2025, 14:41

Leestijd: 3 minuten

Dit is waarom we de eerste jaren van ons leven niet kunnen herinneren

Weet jij nog hoe het was om een baby te zijn? Waarschijnlijk niet. Toch blijkt uit een nieuwe studie van Harvard dat baby’s al vanaf drie maanden oud actief bezig zijn met het opslaan van informatie. Ze herkennen gezichten, objecten en plekken lang voordat ze kunnen praten. Alleen: we herinneren ons er later niets van. Hoe zit dat?

Onderzoekers slaagden erin om met hersenscans het geheugen van baby’s en dreumessen te bekijken. Dat is bijzonder, want baby’s stil laten liggen in een MRI-scanner is geen makkelijke opgave. Door slim gebruik te maken van bewegende beelden en kleurrijke achtergronden, wisten ze de aandacht van de kleintjes lang genoeg vast te houden.

Wat bleek? Wanneer baby’s bekende plaatjes zagen, zoals eerder getoonde voorwerpen of natuurbeelden, lichtte hun hippocampus, het deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor het geheugen, duidelijk op. Vooral bij kleine kinderen tussen de 1 en 2 jaar oud was die activiteit sterk zichtbaar. De onderzoekers zagen zelfs verschillen in hersenactiviteit tussen bekende en onbekende beelden, ook al keken de baby’s er even lang naar.

Waarom herinneren we het ons dan niet?

Onze hersenen slaan dus al vanaf dag één informatie op. Ergens is dat natuurlijk logisch, want hoe leren we anders praten, lopen, onze ouders herkennen? Maar waarom weten we dan niks meer van die eerste jaren van ons leven?

Dat fenomeen staat bekend als infantiele amnesie. Een veelgehoorde verklaring is dat ons brein in die periode simpelweg nog niet klaar is voor het opslaan van langdurige, bewuste herinneringen. De hippocampus is dan nog volop in ontwikkeling en onze hersenen zijn vooral bezig met wat we op dát moment nodig hebben. 

Herinnering en taal

Ook taal speelt een rol. Herinneringen worden makkelijker opgeslagen als je er woorden aan kunt geven. Baby’s hebben die taal nog niet, dus hun ervaringen blijven ongeorganiseerd. Later valt er weinig terug te halen, omdat er geen verhaal bij hoort. 

Bovendien verandert het jonge brein razendsnel. Terwijl er miljoenen nieuwe verbindingen ontstaan, worden ongebruikte verbindingen later ook weer opgeruimd. Zie het als een soort grote schoonmaak. En daarbij verdwijnen mogelijk ook herinneringen die niet vaak genoeg zijn geoefend. Alles altijd blijven herinneren is dus fysiek onmogelijk.

Eerste indrukken vormen de basis

Hoewel we onze babytijd dus vergeten, betekent dat niet dat die jaren geen invloed hebben. Alles wijst erop dat de ervaringen in die vroege fase de basis leggen voor hoe we de wereld leren begrijpen. In deze periode worden de fundamenten gelegd voor hoe we emoties herkennen, informatie verwerken en relaties aangaan. Zelfs zonder bewuste herinnering vormen die vroege indrukken ons gedrag, ons stresssysteem en hoe we de wereld leren begrijpen. 

Wat we meemaken als baby, blijft dus op een dieper niveau in ons doorwerken. Denk aan het gevoel van veiligheid dat je als kind kreeg wanneer je werd getroost: je herinnert dat moment niet letterlijk, maar je brein heeft toen al geleerd wat het betekent om op iemand te kunnen vertrouwen. Ook al kun je het niet meer navertellen, onthoud je dus meer van je eerste jaren dan je denkt.

Steeds meer mensen krijgen Parkinson: waarom is dat zo en hoe merk je dat je het hebt?

Online criminaliteit in de lift: vooral jongeren de dupe

Reacties