Nikki Veerbeek Gezondheid Bijgewerkt: 24 okt 2025, 15:25

Leestijd: 3 minuten

Dit is waarom vrouwen veel vaker alzheimer of MS krijgen dan mannen

Vrouwen krijgen twee tot drie keer vaker alzheimer of MS dan mannen. Hoe komt dat eigenlijk?

Metro schreef eerder over dit vroegtijdige signaal van dementie en wat de vroege symptomen kunnen zijn van Multiple Sclerose (MS).

Gen verantwoordelijk voor meer alzheimer en MS bij vrouwen

Uit onderzoek blijkt dat Kdm6a de boosdoener is, een gen op het X-chromosoom dat ontstekingsprocessen in de hersenen aanjaagt. Het gen speelt een centrale rol in de activiteit van de zogenoemde ‘microglia’, de immuuncellen van het centrale zenuwstelsel. Omdat vrouwen twee X-chromosomen hebben en mannen maar één, is er ook twee keer zoveel ‘ontstekingsactiviteit’. 

Dat kan dus bijdragen aan hersenveroudering en neurodegeneratieve ziekten als alzheimer en MS. Ook zorgt het bijvoorbeeld voor brain fog tijdens de overgang. Twee derde van de gezonde vrouwen heeft hier last van. 

Hoofdonderzoeker dr. Rhonda Voskuhl van UCLA en haar collega’s testten op muizen met MS. Als ze het Kdm6a-gen remden door het genetisch uit te schakelen, verbeterde het ziektebeeld sterk bij vrouwtjes, maar nauwelijks bij mannetjes. „Dat past bij het idee dat er bij vrouwen meer te blokkeren is, omdat ze twee kopieën van het X-gebonden gen hebben”, zegt Voskuhl tegen wetenschapstijdschrift Scientias. 

Biologische verklaring

Er is volgens Voskuhl een biologische verklaring voor het verschil in het aantal ziektegevallen: het is een samenspel tussen het X-chromosoom en en hormonen. „Deze chromosomen en hormonen hebben via de evolutie een evenwicht bereikt. Bij vrouwen zorgt het X-chromosoom voor een actieve ontstekingsreactie, nuttig tijdens de vruchtbare leeftijd om infecties te bestrijden. Oestrogeen houdt die ontsteking in toom, want dat hormoon is juist ontstekingsremmend en zenuwbeschermend. Maar tijdens de overgang daalt het oestrogeen en dan komt de ontstekingsverergerende werking van het X-chromosoom vrij in de hersenen.

Je moet dit zien als een ‘compromis’: „Een actief immuunsysteem in de hersenen is gunstig bij jonge vrouwen om infecties te overleven en de zorg voor nakomelingen te garanderen. Maar diezelfde overactiviteit maakt oudere vrouwen kwetsbaarder zodra het beschermende oestrogeen wegvalt.”

Mogelijke behandeling

Voskuhl denkt dat een behandeling met metformine (een medicijn tegen diabetes) ook bij mensen met MS of andere hersenaandoeningen kansrijk kan zijn. Maar, zo stelt ze, zulke studies moeten specifiek bij vrouwen worden uitgevoerd en niet bij zowel mannen als vrouwen. Daarnaast moet zo’n behandeling gebeuren onder toezicht van een arts.

Naast het blokkeren van het ontstekingsgen, gelooft Voskuhl in een aanpak met hormoontherapie, waardoor ook de beschermende werking van oestrogeen wordt behouden. Een oestrogeenpleister wordt nu vaak gebruikt, maar die is niet ontworpen om de hersenen te beschermen en er kleven veiligheidsrisico’s aan. 

Maar volgens Voskuhl is er een alternatief: „Estriol is getest bij vrouwen met MS en bleek na twaalf maanden beschermend te werken. Het wordt nu hergebruikt voor gezonde vrouwen met menopauzale brain fog met mogelijk ook implicaties voor de preventie van alzheimer.”

Reacties