Sophie Rietmulder Gezondheid 21 okt 2025, 18:14

Leestijd: 2 minuten

Doorbraak in DNA-onderzoek: wetenschappers kunnen straks eerder ziektes voorspellen

Onderzoekers van het European Molecular Biology Laboratory (EMBL) hebben een nieuwe techniek ontwikkeld waarmee ze eindelijk ook het onzichtbare deel van ons DNA kunnen ontcijferen. 

Met deze methode, SDR-seq genoemd, kunnen wetenschappers DNA én RNA tegelijk uitlezen in één enkele cel. Dat helpt om beter te begrijpen hoe ziekten ontstaan, zoals kanker en hartafwijkingen, maar ook classificaties als autisme.

Meer geïnteresseerd in wat je zélf kunt doen om jezelf en je hersenen gezond te houden? Dat zie je in de video hierboven.

Ziekten zien in ons DNA

Ons DNA bestaat uit twee soorten stukken: coderende en niet-coderende delen. De coderende delen zijn als bouwinstructies voor het lichaam. Ze vertellen cellen welke eiwitten ze moeten maken. De niet-coderende delen regelen juist wanneer en hoeveel van die eiwitten worden aangemaakt.

Juist in die niet-coderende stukken zitten de meeste DNA-veranderingen die te maken hebben met ziekten. Tot nu toe konden wetenschappers die delen nauwelijks onderzoeken, omdat bestaande technieken daar niet precies genoeg voor waren. SDR-seq maakt dat nu wel mogelijk.

Ons DNA is verantwoordelijk voor meer dan we realiseren. Zo bepaalt het ook of koffie je wakker houdt of niet, schreef Metro eerder.

Hoe werkt dat DNA-onderzoek precies?

Met de nieuwe techniek stoppen onderzoekers elke cel in een klein druppeltje vloeistof. Zo kunnen ze het DNA en RNA van die ene cel tegelijk uitlezen. Op die manier zien ze direct hoe een DNA-verandering invloed heeft op wat de cel doet.

De methode werd getest op cellen van patiënten met een vorm van bloedkanker, B-cellymfoom. Daarbij zagen de onderzoekers dat kankercellen met meer DNA-veranderingen ook actiever waren in genen die tumorgroei stimuleren. Dat helpt om beter te begrijpen hoe kanker zich ontwikkelt.

Aan de ontwikkeling van SDR-seq werkten wetenschappers uit verschillende landen samen, onder meer van EMBL, Stanford University en het Universiteitsziekenhuis van Heidelberg. Sommige teams richtten zich op het veiligstellen van kwetsbaar RNA, terwijl anderen slimme software bouwden om de enorme hoeveelheid genetische data te kunnen lezen en ordenen.

Dit is niet de enige doorbraak op het gebied van ziektes. Zo schreef Metro eerder over een AI-tool die ziektes zou kunnen voorspellen.

Wat kun je hiermee in de toekomst?

Volgens de onderzoekers kan SDR-seq veel betekenen voor de geneeskunde. De techniek helpt om beter te begrijpen welke DNA-veranderingen echt iets doen, en welke onschuldig zijn. Daarmee kunnen artsen in de toekomst misschien eerder vaststellen of iemand een verhoogd risico heeft op een ziekte, of behandelingen beter afstemmen op iemands genetische profiel.

Reacties