Hendriëlle de Groot Gezondheid 17 sep 2025, 12:01

Leestijd: 3 minuten

Kunnen vrouwen beter tegen pijn dan mannen? Deze studie zegt van niet

Vrouwen moeten heel wat pijn verdragen in hun leven. Denk maar aan de menstruatie of een bevalling. En mannen? Die zijn niks gewend, is de algemene teneur. Klopt het inderdaad dat vrouwen beter bestand zijn tegen pijn dan mannen? Dat lijkt vanzelfsprekend, maar een nieuwe Canadese studie laat zien dat dat niet helemaal waar is.

Regelmatig wordt er onderzoek gedaan naar pijn. Steeds vaker gebruiken Nederlanders (zware) pijnstillers. Uit een recente studie blijkt dat pijn erger voelt, als je niet weet dat het eraan komt. Uit dit nieuwe onderzoek naar pijn is de pijnverwerking van mannen en vrouwen vergeleken. En daar is een opzienbarende conclusie uit voortgekomen. Mannen en vrouwen ervaren pijn niet alleen verschillend, hun lichaam verwerkt het ook via totaal andere biologische mechanismen. De onderzoeksresultaten zijn gepubliceerd in National Library of Medicine.

Experiment met ijswater

Onderzoekers van de McGill-universiteit lieten 18 mannen en vrouwen van 20 tot 33 jaar hun hand zes minuten lang in ijskoud water onderdompelen. Terwijl de deelnemers hun pijn een score gaven van 0 tot 10, werden hun hartslag, bloeddruk en spierzenuwactiviteit gemeten.

In de eerste halve minuut stegen pijn, hartslag en bloeddruk bij iedereen. Daarna ontstonden duidelijke verschillen: bij mannen hing pijn vooral samen met een hogere hartslag, bij vrouwen nam juist de spierzenuwactiviteit sterker toe. Dat wijst erop dat het zenuwstelsel van mannen en vrouwen pijn op verschillende manieren reguleert.

Wel moet vermeld worden dat dit een tamelijk kleine studie is, dus een keiharde conclusie niet getrokken kan worden. Daarvoor is meer onderzoek nodig.

Hardnekkig mythe

Het idee dat vrouwen sterker zijn in het verdragen van pijn is volgens Jeffrey Mogil, hoogleraar pijnonderzoek aan McGill, een hardnekkige mythe. „Het klopt voor geen meter”, zegt hij tegenover de Washington Post, dat in een artikel aandacht besteedde aan het onderzoek. „Dit is honderden en honderden keren onderzocht, en toch blijft het maar terugkomen. In mijn ogen is de vraag wie gevoeliger is voor pijn al even duidelijk beantwoord als welk biologisch vraagstuk dan ook.”

Verschillen in de hersenen

Ook de hersenen laten duidelijke sekseverschillen zien, vooral in de subgenuale anterieure cingulate cortex (sgACC), een gebied dat betrokken is bij pijnverwerking. Karen Davis, senior wetenschapper aan het Krembil Brain Institute in Toronto, benadrukt:

„Welke manier we ook gebruiken om het pijnsysteem in de hersenen te bekijken – activiteit, verbindingen met andere hersengebieden of oscillaties – telkens weer blijkt dit hersengebied verschillend te werken bij mannen en vrouwen.”

Bij vrouwen met spondylitis ankylosans (een vorm van rug-artritis) zagen Davis en haar collega’s dat dit hersengebied sterker verbonden is met zones die sensorische informatie verwerken. Daardoor ervaren vrouwen met dezelfde aandoening vaak meer beperkingen en een zwaardere ziektelast dan mannen.

Genen, cellen en hormonen

Volgens Mogil lijkt alles in het lichaam mannen en vrouwen te onderscheiden als het gaat om pijn: van hersencircuits tot immuuncellen. Zijn laboratorium liet al in 1996 zien dat er geslachtsspecifieke genen bestaan die de pijnervaring beïnvloeden. Later ontdekte hij dat ook immuuncellen en pijnsensoren (nociceptoren) verschillend functioneren bij mannen en vrouwen.

Daarnaast spelen hormonen een cruciale rol. Voor de puberteit komt migraine even vaak voor bij jongens als bij meisjes. Na de puberteit verdubbelt de prevalentie bij vrouwen. Ook kan de intensiteit van chronische pijn sterk variëren tijdens de menstruatiecyclus.

Totaal andere bedrading

Kortom: mannen en vrouwen ervaren pijn op een heel andere manier, omdat het anders wordt verwerkt in het lichaam. De verschillen zijn fundamenteel, zegt Sean Mackey, hoofd van de pijnkliniek van Stanford University. „Deze studies geven ons een heldere boodschap: de verschillen tussen mannen en vrouwen zijn niet simpelweg sterker of zwakker. Het gaat vaak om totaal verschillende bedradingen.”

Hij pleit ervoor dat artsen en onderzoekers deze biologische verschillen serieus nemen. „Als we mannen en vrouwen behandelen alsof ze hetzelfde zijn, missen we cruciale kansen om de zorg te verbeteren.”

Reacties