Julia Osendarp Gezondheid 20 sep 2025bijgewerkt: 22 sep 2025, 13:22

Leestijd: 12 minuten

Wetenschapper en darmflora-expert benadrukt hoe je je darmen gezond houdt: ‘Dit is een alarmsignaal dat je microbioom niet goed is’

Onze darmgezondheid komt steeds meer onder de aandacht. Want wij mensen functioneren nu eenmaal beter met een biodivers microbioom in onze darmen. De Belgische wetenschapper en darmflora-expert Rosemarie de Weirdt (40) legt je uit hoe je herkent of er iets met jouw darmflora aan de hand is en hoe je preventief de boel gezond houdt.  

De Weirdt is darmflora-expert en bio-ingenieur, een vakgebied waar onder meer biologie, chemie en technologie samenkomen. Bio-ingenieurs houden zich bezig met het ontwikkelen van innovatieve oplossingen voor uiteenlopende maatschappelijke uitdagingen.

Darmgezondheid 

Het klinkt weleens dat de darmen de ‘motor’ of zelfs het tweede brein van ons lichaam zijn. Maar dat nuanceert wetenschapper De Weirdt. „Ieder orgaan is bepalend in ons lichaam. In de eerste tien jaar van de microbioom-onderzoeken ontstond er een soort ‘Wilde Westen’, waar voor cowboys goud te vinden was. Daardoor werd de boodschap rondom darmgezondheid soms kort door de bocht en gericht op een breder publiek. De darmcoaches en gut health-fabrikanten kwamen ineens om de hoek kijken. Dat betekent niet dat ik hen allemaal in twijfel trek, maar er kwam ook veel marketing bij kijken. De wetenschap dat onze darmen met alles verbonden zijn, was in de westerse geneeskunde een primeur.”

De Weirdt: „De link leggen tussen de darmen en bepaalde ziektebeelden was makkelijk. Maar die bevindingen vertalen naar geneesmiddelen of impact op gezondheid, bleek veel lastiger. Het is namelijk niet zo simpel. Wat betreft onze darmen is voorkomen gemakkelijker dan genezen. Het voor zijn, oftewel preventie en weten wat je allemaal doet om je darmen gezond te houden, is makkelijker te hanteren dan achteraf iets te moeten genezen.” 

Signalen van verstoorde darmen 

De darmflora-expert noemt een aantal signalen of klachten op die kunnen wijzen op een verstoord microbioom. „De meest bepalende is de tijd die jouw voedsel doorbrengt in jouw spijsvertering-systeem. Heb je chronische diarree of constipatie? Dan is dat een teken dat er iets niet in de haak is. Bij chronische diarree passeert je voedsel snel door je maag-darmkanaal en hebben de meeste bacteriën onvoldoende tijd om vezels af te breken. Daardoor krijgen bepaalde bacteriën in je darmen, die zo’n omgeving juist prettig vinden, een groeivoordeel. Heel wat van die snelgroeiers zijn opportunistische ziekteverwekkers die snel veel plaats in je microbioom kunnen innemen en soms schade aanrichten ter hoogte van de darmwand. Oftewel: bacteriën die je liever niet in grote aantallen in je darmen wilt hebben.”

De Weirdt vervolgt: „Bij constipatie is er wel genoeg tijd om vezels af te breken, maar dan heb je weer het risico dat de vezels opraken. Het ecosysteem in jouw darmen gaat dan op zoek naar een tweede voedingsbron, vaak eiwitten. Uit de afbraak van eiwitten kunnen stofjes ontstaan die ontstekingen en genetische mutatie (wat je ziet bij kanker-activiteit) kunnen veroorzaken. De vezels worden wel afgebroken, maar tegelijkertijd vindt er een soort rotting en gisting plaats. Ook dat wil je vermijden. Wat spijsverteringsproblemen betekenen voor je darmmicrobioom is eigenlijk eigenlijk te vergelijken mer de rijpheid van een appel. Diarree is de groene appel die niet rijp is en constipatie is de beurse appel met rotte plekken erop. Twee appels die je liever vermijdt.” 

Westerse leefstijl 

Herken je één van die twee klachten bij jezelf? „Dan is dat eigenlijk het eerste alarmsignaal dat er met jouw microbioom iets aan de hand is. Kijk dus in de wc-pot. Is jouw stoelgang het gros van de dagen normaal? Voorheen deden we daar lacherig over, maar het is cruciaal om problemen met de spijsvertering of het microbioom te signaleren.”

Onze darmen functioneren overigens niet zo goed op onze westerse leefstijl. De Weirdt: „Dat komt onder andere door ons voedingspatroon. Bijvoorbeeld door onze consumptie van industrieel voedsel dat weinig vezels bevat.” Eerder vertelde ook huisarts Staf Hendrickx tegen Metro over de impact van ultrabewerkte voeding en hoogleraar Martijn Brouwers waarschuwde voor de overvloed aan suiker in onze maatschappij.

„Maar ook daarin mogen we genuanceerd zijn”, benadrukt de wetenschapper. „Daarom moedig ik aan om zelf goed te signaleren hoe jouw lichaam reageert. Heb jij normaal gesproken een normale spijsvertering? Als jij drie dagen vezelarm eet, kun je de impact op je stoelgang zien. En nee, daar ben je niet meteen drie dagen ziek van. Het lichaam is zelfhelend en het microbioom veerkrachtig.”

Chronische ziekten en de darmflora 

Volgens De Weirdt groeit het wetenschappelijke onderzoek naar het microbioom vanwege de toename van chronische ziektes. „We kampen nu eenmaal met ziektes waar we geen geneesmiddelen voor hebben. En inmiddels ziet men de lijnen tussen het microbioom en deze ziekten. Dat is een drijfveer voor investeerders en gezondheidszorg om daar geld in te pompen. Het gaat om ziektes waarvan mensen moeizaam of nooit genezen, maar waarvoor de patiënten medicatie slikken om de symptomen behapbaar te maken. Chronische ziekten nemen toe en daarmee gaat de levenskwaliteit achteruit. Tegelijkertijd worden we gemiddeld ouder, maar wel in minder goede gezondheid.”

Eerder benoemde hoogleraar Filip De Keyser tegen Metro dat er en epidemie gaande is wat betreft chronische ziekten. Ook hadden gezondheidswetenschapper Len de Nys en moleculair bioloog Ellen Crabbe hierover een soortgelijke boodschap tegen Metro.

De Weirdt vervolgt: „Het zijn ziektes die vervelend zijn om mee te leven. Bijvoorbeeld het prikkelbaredarmsyndroom hebben we lange tijd niet begrepen. Maar al die ‘vreemde’ ziekten bleken relatie te hebben met het microbioom.” 

Boek De microbioom boost 

De Weirdt: „Ons microbioom is het stukje natuur in onszelf. Ik vergelijk het met een mini-regenwoud dat we gezond houden door in te zetten op biodiversiteit. Na de pandemie is er sowieso meer aandacht gekomen voor gezondheidspreventie. Als ik de mensen vertel hoe ze het stukje natuur in hun darmen gezond kunnen houden, dan resoneert dat. Een goeie basiskennis over het darmmicrobioom geeft mensen eigenaarschap over hun gezondheid (én de verschillende uitdagingen van deze tijdsgeest).”

Ze vervolgt: „Het is een win-win situatie: want met slechts enkele, behapbare leefstijlaanpassingen die je in naam van je darmmicrobioom doet voor je eigen gezondheid, draag je tegelijkertijd ook bij aan de gezondheid van de natuur rondom jou.” 

De Weirdt schreef het boek De microboom boost, maar benoemt dat het lang duurde voordat ze het uitbracht. „Het gaat over een domein dat nog volop in ontwikkeling is. Een boek voelt definitief en ik wil niet stellen: ‘Dit is de almachtige waarheid’. Toch is er veel wetenschap over het microbioom dat vastligt en niet verandert. Het leek mij handig om een tijdloos document op te stellen met wetenschappelijke materie waarvan ik vind dat iedereen het nu al zou moeten weten. Over het belang van voldoende vezels in je dieet bijvoorbeeld, vooral omdat bij velen de dagelijkse realiteit er haaks op staat. Ook artsen zijn te weinig op de hoogte. In mijn ogen gaat het namelijk om eenvoudige dingen. In mijn boek leg ik dat uit. Zodat het bij mensen blijft hangen en ik daarin een verschil kan maken.” 

Darmflora-expert Rosemarie de Weirdt: ‘Vezels worden niet gehypet’ 

Preventie is key volgens De Weirdt als het over ons microbioom gaat. „Vezels worden door ons microbioom omgezet in korteketenvetzuren. Dat zijn bijzondere stofjes die enerzijds de barrière van onze darmwand kunnen verbeteren, en anderzijds in de bloedsomloop terechtkomen. Korteketenvetzuren zijn een bron van energie voor onze menselijke cellen, die enkel voortkomt uit de afbraak van vezels door het darmmicrobioom. Er is veel aandacht voor suikers, vetten en eiwitten, kijk maar naar de eiwithype, maar ik denk dat het échte tekort in ons voedingspatroon, een tekort aan vezels is. Vezels worden niet gehypet.”

Ze vervolgt: „Uit de laatste voedingspeilingen weten we dat Belgen en Nederlanders tegenwoordig 15 tot 20 gram vezels eten per dag. Dat is amper de helft van de bewezen minimale hoeveelheid vezels die we dagelijks nodig hebben om gezond te blijven. Wetenschappers leggen de link tussen mensen met minder korteketenvetzuren, een verstoord microbioom en allerlei ziektebeelden. En weer een beetje nuance: nee, je geneest niet allerlei ziekten simpelweg met korteketenvetzuren. Zoals ik al zei, ziekten keer je niet zomaar om.

Ook je vezel-inname van de één op de andere dag verdubbelen is niet altijd zo’n goed idee. Als je al een hele poos te weinig vezels eet, ben je heel wat biodiversiteit in je darmen verloren. Dat verlaagt de capaciteit van je darmmicrobioom om vezels af te breken tot korteketenvetzuren. Onverteerde vezels kunnen dan vocht vasthouden en je een opgeblazen gevoel bezorgen, en in sommige gevallen zelfs tot kleine ontstekingen lijden. Wil je je darmmicrobioom en zo ook je gezondheid boosten, dan ga je best stap voor stap te werk, met een blik op de lange termijn. Daarom moedig ik juist aan tot die preventie.” 

7 stappen voor veerkrachtiger microbioom 

De Weirdt vertelt over het „beklimmen van de biodiversiteitsladder” van het microbioom en hoe je dat als mens kunt doen. „Met zeven stappen kun je meer omhoog klimmen op die ladder en jouw microbioom veerkrachtiger en weerbaarder maken.”

Ze somt de stappen op:

1. Eet meer vezels

„Uit recente peilingen blijkt dat 90 procent van de bevolking niet genoeg vezels eet. Overigens zijn er ook mensen die te veel vezels eten (met als gevolg chronische diarree). Zorg in de eerste plaats voor voldoende calorieën uit koolhydraten, eiwitten en vetten, en denk bij elke maaltijd ook aan vezels voor je darmmicrobioom. Voeg bijvoorbeeld eens een blikje kikkererwten of linzen toe aan de pastasaus. Het zijn voedzame én duurzame bronnen van vezels. Pure chocolade en popcorn zijn lekkere, vezelrijke tussendoortjes.”

2. Zoek naar ontspanning

„Onze nervus vagus, een hersenzenuw die vertakt naar allerlei plekken in ons lichaam, heeft bijzonder veel takken naar onze spijsvertering. De nervus vagus werkt enkel en alleen bij ontspanning, oftewel in ruststand. Eet je snel in de auto? Tussen de bedrijven door? Kauw je slecht? Dan zul je de voordelen van je voeding onvoldoende ervaren. Daarnaast is ontspanning belangrijk om goed te kunnen verteren. Kies er dus voor om aan tafel te zitten en te genieten van een maaltijd. Maar ook mindfulness, natuur en muziek dragen bij aan de werking van onze nervus vagus. Het eten van een maaltijd doe je idealiter dus bewust en rustig.” 

3. Antibiotica combineren met probiotica

„De dokter beslist of jij een antibioticakuur nodig hebt. Maar als het noodzakelijk is, combineer antibiotica dan met probiotica. Probiotica voorkomt namelijk veel leed en schaadt niet. Ook de internationale wetenschappelijke gemeenschap raadt aan om antibiotica te combineren met probiotica. De snelgroeiers, oftewel de opportunistische ziekteverwekkers waar ik het eerder over had, hebben voordeel bij antibiotica. Soms hebben we pech en groeien de verkeerde bacteriën uit.”

De Weirdt vervolgt: „Het is bijna een morele plicht om bij een antibioticakuur vaker probiotica te nemen. We weten namelijk dat mensen met chronische diarree deze snelgroeiers verspreiden via het toilet, de samenleving in. Het is dus niet noodzakelijk jouw antibiotica die bij jou schade kan aanrichten, maar jouw antibioticakuur kan ook voor een ander schadelijk zijn, vooral de meest kwetsbare personen rondom jou.” 

4. Polyfenolen

„Voeg een scheutje polyfenolen toe aan elke maaltijd. Dat zijn chemische stoffen van plantendelen die, net zoals vezels, in onze dikke darm bij ons darmmicrobioom terechtkomen. Het zijn stoffen die planten kleur en smaak geven. Polyfenolen worden niet afgebroken en omgezet in korteketenvetzuren, maar zijn heel krachtig in het bevorderen van de biodiversiteit in jouw darmen. Je hebt er maar weinig van nodig en dat is fijn.

Het is moeilijk om wetenschappelijk te bewijzen hoe polyfenolen het microbioom beïnvloeden en wat hun gezondheidsimpact is. Maar er is een studie over rode wijn (dat het polyfenol resveratrol bevat), die schets hoe krachtig het effect kant zijn. Daaruit bleek dat mensen die meer rode wijn dronken, een hogere biodiversiteit in hun stoelgang hadden. Opvallend was dat het effect werd gemerkt bij één glas rode wijn per week. Dat is een krachtig effect van een bijzonder kleine dosis.”

Maar voor iedereen die nu in het belang van hun darmgezondheid de rode wijnvoorraad vaker overweegt aan te breken, oppert De Weirdt liever een alternatief. „Zwarte framboos is ongeveer vier keer zo geconcentreerd in polyfenolen dan rode wijn. Bessen, kappertjes of kruiden zijn stuk voor stuk polyfenolenbommetjes. Dus ook met een lepeltje kappertjes of een handjevol bessen kun je volgens mij de biodiversiteit in je microbioom bijsturen. Gooi jij iedere keer kruiden in je maaltijd? Dan ben je dus al heel goed bezig.” 

5. Fermenteren

„Vooral gefermenteerde groenten, zoals zuurkool, vind ik interessante smaakmakers om in huis te halen. Daarmee heb je namelijk de vezel én het ‘beestje’ (de bacterie) tegelijkertijd. Een soeplepel zuurkool per dag is al goed.” De ‘alternatieve gefermenteerde frisdrank’ kombucha wordt ook steeds vaker genoemd als ‘goed voor de darmen’. „Maar vergeet niet dat daar ook veel suiker in kan zitten”, benadrukt De Weirdt. 

6. Maak tijd voor ontbijt

„Een goed ontbijt is voldoende voedzaam om zonder honger het grootste deel van de voormiddag, liefst tot aan de lunchpauze, door te brengen. Het zorgt ervoor dat je gedurende de dag minder behoefte hebt om te snacken. Terwijl frequent snacken en snelle suikers de biodiversiteit in het microbioom aantasten. Mensen die ontbijten, hebben dan ook een hogere biodiversiteit in hun stoelgang. Maar er zijn helaas nog te veel mensen die niet ontbijten en onmiddellijk starten met de dag. Maar daar is ons microbioom dus helemaal niet blij mee.” 

7. Vetten

„Onze omega 3-consumptie is de afgelopen eeuw gekelderd, terwijl onze omega 6-consumptie (soja of zonnebloemolie) fors is gestegen. Dat omega-3 vetzuren bescherming kunnen bieden tegen hart- en vaatziekten, wordt sinds kort gelinkt aan het darmmicrobioom. Vrouwen met hogere omega-3 bloedwaarden hebben een diverser en gezonde darmmicrobioom, zelfs als ze verder niet zoveel vezels eten. Duurzame vissoorten (met een MSC- of ASC-label) met een hoog omega-3 gehalte zijn: haring, makreel, sprot, zalm, ansjovis, garnalen, roodbaars, sardientjes, met de lijn gevangen tonijn, mosselen, forel.” 

Slimmer en gelukkiger 

En als die darmflora dan floreert, wat levert dat een mens op? „Als jouw spijsvertering in orde is, ga je gelukkiger en slimmer door het leven. Dat begrijpen we steeds beter. Cognitieve vaardigheden, nieuwe materie verwerken en begrijpen, gaat bijvoorbeeld een stuk makkelijker als je spijsvertering beter is. Heb je last van diarree of constipatie? Dan ben je minder in staat om informatie te verwerken, dan mensen met een normale spijsvertering.”

De Weirdt: „Ik merk bijvoorbeeld dat kinderen die last hebben van constipatie, vaker chagrijnig zijn. Maar ouders weten niet altijd dat dit ook een onderliggende reden kan zijn voor hun gedrag. Bij mensen met chronische diarree zie je meer uitputting. Dat mensen onvoldoende energie hebben om goed te functioneren. Dat onderschatten we echt. We zouden er meer bij stil moeten staan hoeveel spijsverteringsklachten van een mens kunnen vragen.” 

Reacties