Cassandra Oostrom Lifestyle 24 aug 2026, 12:56

Leestijd: 3 minuten

Onderzoekers zien hoe zelfbeeld herstelt na tegenslag: veel mensen komen er sterker uit

Een relatiebreuk, ontslag of mislukt examen kan je zelfbeeld hard raken. Onderzoekers van de Universiteit van Zürich volgden ruim duizend mensen en ontdekten dat bij slechts 11 procent het zelfbeeld langdurig zeer laag bleef.

Hoewel zo’n ervaring er behoorlijk kan inhakken, blijkt een blijvend beschadigd zelfbeeld eerder uitzondering dan regel.

Bij 11 procent blijft het zelfbeeld langdurig zeer laag

Voor het onderzoek werden gegevens gebruikt van ruim duizend Duitse volwassenen die in de zes weken daarvoor iets ingrijpends hadden meegemaakt. Denk aan het overlijden van een dierbare, een relatiebreuk, ontslag, het einde van een vriendschap of het niet halen van een belangrijk examen.

De deelnemers werden vervolgens maandenlang gevolgd. Ze vulden meerdere keren vragenlijsten in over onder meer hun zelfbeeld en persoonlijkheid. De onderzoekers zagen verschillende patronen. Sommige mensen hadden na de gebeurtenis een zeer laag zelfbeeld, anderen een gemiddeld of juist relatief hoog zelfbeeld. Maar bij de meeste groepen gebeurde uiteindelijk hetzelfde: het zelfvertrouwen nam in de maanden daarna weer toe.

Bij 11 procent van de deelnemers bleef het zelfbeeld langdurig zeer laag. Dat betekent tegelijkertijd dat het overgrote deel zich in meer of mindere mate wist te herstellen. Volgens de onderzoekers spelen gewenning en aanpassing daarbij een belangrijke rol. Wat vlak na een ontslag of relatiebreuk nog allesoverheersend kan voelen, hoeft een paar maanden later dus niet meer zo te zijn. Dat betekent overigens niet dat iedereen automatisch volledig herstelt, maar wel dat pijn inderdaad met de tijd vervaagt. En dat het vooral gaat om de manier waarop je naar een gebeurtenis kijkt.

Neuroticisme vergroot kans op langdurig laag zelfbeeld

Wie een tegenslag vooral ziet als bewijs van persoonlijk falen, kan meer moeite hebben om zijn of haar zelfvertrouwen terug te vinden. Ook het gevoel dat je sociale status door de gebeurtenis is aangetast, kan een rol spelen. Dat bleek bijvoorbeeld bij het verlies van een baan of het stuklopen van een vriendschap.

Ook persoonlijkheid telt mee. Mensen die hoog scoren op neuroticisme – en daardoor bijvoorbeeld sneller piekeren en zich zorgen maken – bleken kwetsbaarder voor een langdurig laag zelfbeeld. Zij kunnen een negatieve gebeurtenis eerder interpreteren als bevestiging dat er iets mis is met henzelf. Daardoor kan het lastiger worden om uit die negatieve spiraal te komen.

Oudere deelnemers herstellen beter na tegenslag

Opvallend genoeg bleek leeftijd juist een beschermende factor. Oudere deelnemers herstelden gemiddeld beter wat hun zelfbeeld betreft. Een mogelijke verklaring is dat mensen naarmate ze ouder worden simpelweg meer levenservaring hebben.

Wie al vaker heeft meegemaakt dat het leven onverwachte wendingen neemt, weet ook dat een slechte periode niet noodzakelijk permanent is. Met de jaren leren mensen bovendien vaak beter hun emoties te reguleren.

Hoe je naar ontslag of een relatiebreuk kijkt, maakt verschil

Wat kun je hier zelf mee als het leven tegenzit? Volgens de onderzoekers kan het helpen om kritisch te kijken naar de betekenis die je aan een gebeurtenis geeft. Ontslagen worden betekent bijvoorbeeld niet automatisch dat je slecht bent in je werk. En het einde van een relatie betekent niet dat je als persoon hebt gefaald. Juist zulke conclusies kunnen ervoor zorgen dat één negatieve gebeurtenis verandert in een veel breder negatief oordeel over jezelf. 

Proberen de gebeurtenis anders te bekijken kan daarom helpen. Lukt dat niet alleen, dan kan praten met iemand die je vertrouwt helpen om een ander perspectief te krijgen.

Zelfbeeld herstelt bij de meeste mensen in enkele maanden

Een flinke tegenslag kan dus absoluut pijn doen en tijdelijk een behoorlijke deuk in je zelfvertrouwen slaan. Maar het onderzoek laat tegelijkertijd een geruststellend patroon zien: voor de meeste mensen blijft die deuk niet permanent. Je kunt vlak na een ontslag, relatiebreuk of ander verlies het gevoel hebben dat je jezelf volledig kwijt bent. Een paar maanden later kan de situatie er heel anders uitzien. 

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

• Annemarie van Gaal ziet oplossing voor het woningtekort: ‘Zet Nederlanders die kúnnen werken aan het werk’
• Verkeersboetes 2027 fors hoger: 450 euro voor je telefoon en 330 euro voor rood licht
• Ontstekingen bij overgewicht kunnen gezonde keuzes lastiger maken: ‘Biologische factoren werken je actief tegen’
• Is dure shampoo echt beter? Keuringsdienst komt met verrassend advies over de eerste 5 ingrediënten
• WCRF ziet kanker toenemen bij Nederlanders onder de 50: vooral deze 4 soorten vallen op

Geschreven door Cassandra Oostrom

Cassandra heeft Journalistiek gestudeerd en spendeert graag tijd aan het lezen van andermans schrijfwerk, van fictie tot autobiografieën. Daarnaast is ze altijd al geïnteresseerd geweest in de wereld en maatschappelijke onderwerpen. Die twee passies combineert ze graag met haar liefde voor reizen.

Reacties