‘Roet en ultrafijnstof zijn het ongezondst’

7 februari 2017 om 11:00Annemerel de Jongh
‘Roet en ultrafijnstof zijn het ongezondst’
Het Longfonds heeft een check ontwikkeld waarmee je gemakkelijk de lucht die je inademt kunt checken. / Longfonds

De luchtkwaliteit in Nederland is niet goed, afgelopen weken gaf het RIVM nog een zogenaamd smogalarm. Maar wat is smog nu eigenlijk precies en wat kun je er zelf aan doen om de luchtkwaliteit te verbeteren?

Metro sprak Pauline van Voorst - woordvoerder van het Longfonds. We vroegen haar alles wat we wilden weten over smog, maar vooral ook: wat kunnen we er zelf aan doen?

Wat is smog?

Luchtvervuiling bestaat uit een mix van stoffen. De belangrijkste stoffen die de lucht vervuilen zijn fijnstof, stikstofdioxiden, roet en ozon. In perioden met veel van deze vervuilde stoffen in de lucht spreken we van smog. Fijnstof is een verzamelnaam voor zwevende deeltjes die kleiner zijn dan 10 micrometer. Ter vergelijking: één hoofdhaar is ruim vijf keer groter.

Fijnstof wordt onderverdeeld in verschillende maten. De meest voorkomende zijn PM10, PM2,5 en PM0,1. Hoe kleiner het getal, hoe kleiner de stofdeeltjes en hoe dieper ze in je longen kunnen doordringen en schade kunnen veroorzaken. Het kleinste fijnstof - ultrafijnstof - komt zelfs in je bloedbaan terecht en kan hart- en vaatziekten veroorzaken. Roet en ultrafijnstof zijn het ongezondst.

Stikstofoxiden bestaan onder meer uit stikstofdioxide. Deze gassen ontstaan bij verbranding, vooral in het verkeer. Als er veel stikstofdioxide is, is dat een aanwijzing dat er ook andere vervuilende stoffen aanwezig zijn in de lucht. De grootste bron van stikstofdioxide zijn dieselauto’s. Ozon is een gas dat onder invloed van zonlicht wordt gevormd uit koolwaterstoffen en stikstofoxiden.

Ozonsmog zien we vooral in de zomer, op warme, windstille dagen. Bij smog is er enkele uren of dagen sprake van hoge concentraties luchtvervuiling door ozon, fijnstof of stikstofdioxide. Smog kan nadelige gevolgen hebben voor de gezondheid. In Nederland geldt bij hoge concentraties een smogalarm.

Wat is de belangrijkste oorzaak van smog in Nederland?

De lucht is op de meeste plekken in Nederland ongezond. We leven in een dichtbevolkt land met veel auto’s, industrie en intensieve veeteelt. Maar ook scheepvaart, luchtvaart en bouwwerkzaamheden stoten veel schadelijke stoffen uit. In je eigen omgeving vervuilen houtkachels, barbecues en openhaarden sterk.

De dieselauto is een vervuilend vervoersmiddel op de weg, maar op het fietspad rijdt ook een groter vervuiler; de tweetaktscooter. Als fietser adem je door de inspanning die je levert vaker en dieper in, als je achter een scooter rijdt adem je maar liefst 30 keer meer vervuilde lucht in.

De intensieve veehouderij en landbouw zorgen voor veel fijnstof door het gebruik van stro en mest. Ook komt er in ammoniak vrij in de lucht dat wordt omgezet.

Is er overal in Nederland evenveel kans op smog of zijn er plekken waar de lucht meer vervuild is dan op andere plekken?

De lucht is het meest vervuild in de randstad, bij de industrie, in de grote steden, bij drukke wegen en bij intensieve veeteelt is de lucht het meest vervuild. In het zuiden van Nederland zit meer fijnstof in de lucht dan in het noorden, dat komt door de veehouderij en de vervuilde industrie uit het buitenland.

Hoe groot is de invloed van onze voedselindustrie op vervuilde lucht?

Samen met verkeer en industrie is intensieve veehouderij een van de grootste bronnen van luchtvervuiling in Nederland.

Hoe weet je of er smog is?

Het Longfonds heeft een check ontwikkeld waarmee je gemakkelijk de lucht die je inademt kunt checken. Op www.longfonds.nl/gezondelucht kun je deze check doen. Het is nuttig om dit vaker te doen, want de luchtkwaliteit verandert en is niet overal hetzelfde.

ANP

Vijf tips

Om met smog om te gaan

1. Let op het weer
Op warme en windstille dagen neemt de vieze lucht sterk toe. Ook bij vriezend, mistig en windstil weer is er meer luchtvervuiling.

2. Vermijd volle tunnels, stoplichten, files en spitsuren.
Kies als je naar je werk of supermarkt fietst een straat die parallel aan een drukke weg loopt. De lucht is daar gezonder, omdat de huizen een deel van de vieze lucht tegenhouden.

3. Let er bij de keuze voor je woning, werk, school of sportclub op dat deze zich niet bevindt langs een drukke (snel)weg.

4. Duinen of bos.
In de frisse lucht sporten is heerlijk, maar minder gezond als je kiest voor een route langs een drukke weg. Kies daarom voor een ommetje door de duinen of door het bos.

5. Lucht regelmatig.
Woon je aan een drukke weg? Lucht dan niet aan de straatzijde van je woning en niet in de spits.

Colourbox

6x schonere lucht

Wat je zelf kunt doen?

1. Stap over op schoon vervoer.
Neem afscheid van je tweetaktscooter en de dieselauto. Pak wat vaker de fiets, het openbaar vervoer of kies voor een hybride of zelfs helemaal elektrische auto.

2. Beperk het aantal autokilometers.
Als je toch met de auto gaat, probeer dan met iemand samen te reizen. Dat is nog gezellig ook. Thuiswerken en op afstand vergaderen zijn ook goede alternatieven.

3. Check je bandenspanning.
Door een goede bandenspanning komt er minder fijnstof in de lucht.

4. Schakel over op groene stroom.
Gebruik elektriciteit uit natuurlijke bronnen als water, wind en zon. Kies bijvoorbeeld voor zonnepanelen. Leuke bijkomstigheid: het scheelt in je portemonnee.

5. Beperk hout stoken.
Rook van houtkachels, open haarden en vuurkorven is erg ongezond. In je buurt zorgt het voor veel luchtvervuiling.

6. Eet minder of geen vlees.
Door te kiezen voor plantaardige vleesvervangers is er minder uitstoot van vervuilende stoffen door (intensieve) veeteelt.