Van de zwangere maagd tot 100 kamelen: 5 verhalen die laten zien dat AI helemaal niet zo nieuw is

Steeds meer mensen kunnen nauwelijks nog onderscheid maken tussen echt en fake. A.I. maakt beelden van gebeurtenissen die nooit hebben plaatsgevonden. Ook legt A.I. mensen woorden in de mond die zij nooit hebben uitgesproken. Gevaarlijk, zeker. Maar misschien zijn we gewoon terug bij af. Ook vroeger liepen feiten en fantasie moeiteloos door elkaar.

Wanneer ik oude religieuze verhalen lees, ontdek ik dat de mens nooit veel anders heeft gedaan. Een verhaal werd doorverteld, aangedikt en steeds wonderlijker gemaakt. Neem de verhalen rond de geboorte van Jezus en Mohammed.

In de Koran en latere islamitische verhalen leest het leven van Maria als een poëtische soap. Zij groeit op onder de hoede van Zacharias. Wanneer hij haar kamer binnenkomt, vindt hij daar voedsel dat op wonderlijke wijze is verschenen. Volgens latere uitleggers lag er zomerfruit in de winter en winterfruit in de zomer.

Dan verschijnt de engel Gabriël als een aantrekkelijke jongeman. Maria schrikt en vraagt God om bescherming. Gabriël raakt haar niet aan, maar blaast de levensgeest in haar richting. Die bereikt haar baarmoeder. Zo wordt Maria zwanger zonder lichamelijk contact.

Tijdens de weeën bevindt Maria zich moederziel alleen op een afgelegen plek. Aan haar voeten ontstaat een stroompje en rijpe dadels vallen naar beneden. Wanneer zij met haar kind terugkeert, wordt ze beschuldigd van ontucht. Ze wijst naar de baby. Daarop houdt Jezus vanuit zijn wiegje zijn eerste preek. Hij spreekt over zijn opdracht van God en de onschuld van zijn moeder.

Critici wijzen op één vreemd detail. De Koran noemt Maria de „zuster van Aäron”. Heeft Mohammed haar verward met Mirjam, de zus van Mozes en Aäron? Die Mirjam leefde ruim duizend jaar eerder. Volgens moslims verwees zo’n naam naar een profeet of een vroom persoon uit het verleden. Maar het laat wel zien hoe gemakkelijk namen door de eeuwen heen gaan rondzwerven.

Hetzelfde gebeurde met Abdullah, de vader van Mohammed. Ik las in een boekje uit Pakistan dat hij in Mekka een briefje kreeg. Daarop stond een adres en de opdracht om daar een onbekende vrouw zwanger te maken. Een geheime opdracht van God. Maar in de oude geschriften kan ik dat briefje nergens terugvinden.

Een ander verhaal vertelt dat een vrouw hem honderd kamelen aanbood voor één nacht. Zij zag een licht op zijn voorhoofd en wilde de moeder van de toekomstige profeet worden. Abdullah bedankte vriendelijk voor het aanbod. Hij trouwde zoals afgesproken met Amina en verwekte Mohammed. Kort daarna raken we hem uit het zicht.

Zo werkt ons geheugen. We nemen een knappe engel, een zwangere maagd, een prekende baby, twee Mirjams, een wonderlijk licht en honderd kamelen. Daarna voegen we er een geheimzinnig briefje aan toe. Vervolgens vertellen we het verhaal alsof het altijd zo in de boeken heeft gestaan.

Nu laten we hetzelfde werk over aan kunstmatige intelligentie. A.I. mengt feiten, geloofwaardige details en verzinsels tot een verhaal dat overtuigender klinkt dan het origineel. De techniek is nieuw, maar onze behoefte aan sterke verhalen is eeuwenoud. We zijn technisch steeds slimmer geworden. Wijzer zijn we kennelijk nooit geworden.

Reacties