Neuroses en onbewust gedrag: ‘Diepere reden bepaalt’

Menselijke interactiepatronen blijven leed veroorzaken. Dit is wat mij onlangs is overkomen.

Ik plaatste een oproepje om samen muziek te maken. Ene Maartje reageerde daarop. Ze speelt gitaar en zingt. Leuk! Ik speel gitaar en drums. Daar komen we wel uit. Een enthousiaste berichtenuitwisseling volgt, we spreken een tweetal nummers af om te oefenen en maken snel een afspraak.

Ik voeg eraan toe dat mijn vrouw ook wil meedoen op piano. Dan hebben we al bijna een band. Hoe meer zielen…

Daarop ontvouwt zich de volgende interactie. Maartje lijkt aanvankelijk akkoord te zijn. Maar dan plotseling: „Ik heb slechte ervaringen met stellen en daar heb ik nog stress van. Ik zie er vanaf.” Daarop stelt mijn vrouw Maartje gerust door te zeggen dat ze zich wel terugtrekt en niet meer meedoet. Maartjes antwoord: „Nee, ik blijf bij mijn besluit. Ik zie er vanaf.”

Een vergelijking. Ik heb een hond en Maartje is ooit gebeten door een hond en is nu bang voor alle honden. Ze wil niet meer komen. Ik antwoord: „Geen probleem, de hond kan die dag naar de buren, die zorgen er graag voor.” Maartje antwoordt: „Nee, ik kom toch niet.”

Diepere reden

Er heeft zich een overtuiging gevormd: ‘alle stellen zijn bedreigend of risicovol’ of ‘alle honden zijn vals’. Maar als die vermeende dreiging wordt weggenomen is het nog steeds niet goed? Dan zit er ongetwijfeld een diepere, onbewuste reden achter Maartjes afzegging.

Dit kan er in Maartjes onderbewuste omgaan: misschien voelt ze zich onzeker of ze wel goed genoeg speelt en zingt, of ze überhaupt wel goed genoeg is. Zomaar spelen en zingen met een nog onbekend iemand is spannend, een beetje eng zelfs. Er dreigt altijd de mogelijkheid van een afwijzing. O jee, eigenlijk durft ze het bij nader inzien toch niet aan! Maar ze moet wel een reden hebben om af te zeggen. En als die reden uit de weg wordt genomen, dan is er nog altijd die diepere, onbewuste reden, die in feite het gedrag bepaalt.

Juist omdat het zich op een onbewust niveau afspeelt, heeft een mens daar geen toegang toe, of sterker nog: wil hij daar geen toegang toe hebben.

De pijnlijkste confrontatie is altijd die met jezelf. Ik heb daar zelfs een boek over geschreven.

Reacties