Nederland in 2100: achter de nieuwe dijk en delen van het land opgeven?

Hoe ziet Nederland eruit aan het einde van deze eeuw? Niemand weet het. Maar we kunnen vooruitkijken. Wetenschappers kunnen iets zeggen over het klimaat, de economie en de bevolking. En de menselijke natuur zal waarschijnlijk niet veel veranderen.

Ik vermoed dat onze landkaart tegen die tijd flink veranderd is. Misschien ligt er tussen Zeeuws-Vlaanderen en de Duitse kust bij de Eems een enorme nieuwe zeedijk. Daarachter strekt zich een randmeer uit van 10 tot 15 kilometer breed. Een beetje zoals bij Flevoland, maar dan langs bijna onze hele Noordzeekust.

Dat klinkt nu misschien vreemd. Maar de Deltawerken klonken ooit ook vreemd.

Grote overstromingen

Als de Noordzee blijft stijgen, kunnen onze rivieren hun water steeds moeilijker kwijt. Grote overstromingen kunnen het gevolg zijn. Zonder nieuwe maatregelen zouden we misschien zelfs grote delen van ons land moeten opgeven.

Een groot randmeer kan dan een oplossing zijn. We houden het water daar ongeveer op het niveau van vandaag. De rivieren kunnen er hun water in kwijt. En enorme gemalen pompen het overtollige water vervolgens over de nieuwe zeedijk naar de Noordzee.

En de scheepvaart? Daarvoor bouwen we sluizen. In het Panamakanaal overbruggen schepen hoogteverschillen van tientallen meters. Een paar meter aan onze Noordzeekust hoeft dus technisch geen wonderwerk te zijn.

Maar misschien wordt de grootste verandering van Nederland niet veroorzaakt door water, maar door mensen.

Dit is een mogelijk scenario, geen voorspelling.

Bevolking een minderheid

Demograaf Jan Latten waarschuwt al jaren voor de gevolgen van lage geboortecijfers en migratie. Als zulke ontwikkelingen lang doorgaan, kan de bevolking die afstamt van de naoorlogse Nederlandse generaties sterk krimpen. Misschien wordt deze groep uiteindelijk zelfs een kleine minderheid.

Door immigratie verandert ondertussen de bevolking van steden en wijken. In sommige steden is het Nederlands misschien verdrongen door het Turks, Arabisch of Somalisch. Misschien ontstaan er zelfs wijken waar politie en overheid nauwelijks nog gezag hebben: no-go-gebieden.

Daar kunnen nieuwe spanningen uit ontstaan.

Vermogen wordt vaak van ouders op kinderen doorgegeven. Zo kan een steeds kleinere bevolkingsgroep door geërfd vermogen gemiddeld rijker worden dan de nieuwe meerderheid. Dat is ideale brandstof voor populisten en demagogen.

Videobeelden uit onze tijd kunnen dan opnieuw worden vertoond: woke advocaten die herstelbetalingen eisen, een koning die excuses aanbiedt, ministers die er nog een schepje bovenop doen. Onze koloniale geschiedenis zal opnieuw worden opgerakeld, compleet met eisen voor reparaties, herstelbetalingen en herverdeling. Maar met één belangrijk verschil: zulke eisen kunnen dan worden gesteund door een meerderheid van de bevolking die op dat moment in Nederland woont.

Moderne enclaves

Ook onze veiligheid kan veranderen. Als politie en justitie onvoldoende meegroeien, zullen mensen zelf naar bescherming zoeken. Misschien zal zelfs de roep om wapens toenemen. Misschien krijgen we woonwijken met privébewaking, hekken en centrale toegangen: moderne enclaves voor mensen die zich de luxe van veiligheid kunnen veroorloven.

Is dat somber? Niet noodzakelijk.

Het Nederland van 2100 zal ook problemen hebben opgelost waar vorige generaties mee worstelden. Maar voor ieder probleem dat we denken te hebben opgelost, verschijnt er weer een nieuw probleem. Zo werkt de menselijke natuur: we blijven zoeken, blijven streven, blijven jagen op meer.

Misschien is dát wel de enige betrouwbare voorspelling voor 2100.

Want terwijl we steeds nieuwe problemen creëren en steeds meer materiële welvaart najagen, vergeten we vaak iets eenvoudigs: echte vrijheid hangt daar nauwelijks van af. Voor een leven in vrijheid is verrassend weinig nodig.

Reacties