Druk gewoon op die knop: ‘Daar heeft de politiek opvallend veel moeite mee’

Nederland heeft geen tekort aan politici, ambtenaren, commissies, onderzoeken, evaluaties en deskundigen die haarfijn kunnen uitleggen waarom iets ingewikkeld is.

We hebben vooral een tekort aan mensen die op een gegeven moment zeggen: genoeg. We gaan het doen.

Neem de toeslagenaffaire. De overheid heeft gezinnen financieel en sociaal verwoest. Mensen raakten hun bestaanszekerheid kwijt, relaties liepen stuk en kinderen werden meegesleurd in problemen die door diezelfde overheid waren veroorzaakt.

Daarna kwam de belofte: we gaan het herstellen. En wat gebeurde er? Van het herstel van bureaucratisch onrecht werd opnieuw een bureaucratisch project gemaakt. Vaststellen. Beoordelen. Herbeoordelen. Berekenen. Bezwaar maken. Nieuwe routes ontwerpen omdat de vorige routes te langzaam waren.

Alternatief kan erger zijn

Ondertussen wachten de mensen om wie het gaat. Betaal ze. Ruimhartig. Liever vandaag dan morgen. Ja, dan krijgt misschien iemand 20.000 euro meer dan strikt genomen nodig was. Dat is niet ideaal. Maar het alternatief kan veel erger zijn. Want hoeveel geld, tijd en menskracht verbranden we om te voorkomen dat iemand een euro te veel krijgt?

Natuurlijk is belastinggeld niet gratis. Een overheid mag het niet willekeurig uitdelen. Maar bereken dan ook eerlijk wat die perfectie kost!

Als het miljarden en jaren kost om tot op de laatste euro vast te stellen wie precies welke schade heeft geleden, kan een grovere regeling niet alleen menselijker zijn, maar uiteindelijk ook goedkoper.

Daarvoor is vooral iets nodig waar de politiek opvallend veel moeite mee heeft: verantwoordelijkheid nemen. Want degene die beslist, kan worden aangevallen. De oppositie zal zeggen dat er geld wordt weggegooid. De Rekenkamer kan kritiek hebben. Journalisten zullen uitzonderingen vinden en over een paar jaar zit misschien een oud-minister tegenover een parlementaire enquêtecommissie die vraagt waarom destijds voor deze aanpak is gekozen.

Geen garantie op perfect

Ja en? Politiek bedrijven betekent beslissen zonder de garantie dat iedere uitkomst perfect is. Regeren is kiezen. Natuurlijk moet er controle zijn. Natuurlijk moeten politici zich verantwoorden. Maar verantwoording mag geen excuus worden om verantwoordelijkheid te vermijden, maar in onze bestuurscultuur lijkt een verkeerd besluit soms gevaarlijker dan geen besluit. Dus schuift het probleem door. Naar een commissie. Naar een advies. En uiteindelijk gewoon naar de volgende minister.

Het resultaat is dan dat iedereen de procedure heeft gevolgd, maar dat het probleem nog steeds bestaat.

We verwarren zorgvuldigheid met uitstel en we verwarren risicobeheersing met goed bestuur.

Op een gegeven moment is er genoeg onderzocht, genoeg gewikt en genoeg gewogen. Dan neem je verantwoordelijkheid. En dan druk je op die knop!

Reacties