Boeren leveren wel wat op

Annemiek Wassenburg 16 aug 2026, 

Ontbijt op bed. Dat doen we weleens in het weekend, als eten lekker lang mag duren. Bovendien bloeien mijn beste ideeën op in bed. Gelukkig maar dat een ontbijt niet koud kan worden.

Net als deze zondag. Ik heb het blad op mijn knieën met daarop een gekookt eitje, vers van een plaatselijke kip, een volkoren boterham met filet Americain; zelfgeperst sap van sinaasappel, kiwi, limoen en grapefruit. Magere yoghurt met blauwe bessen als antioxidant. Ik mocht eens wegroesten. Serviesgoed: bord, kom, beker, eierdop; bestek: mes, lepel en eierlepeltje. Op een houten dienblad.

1,2,3,4

De hele primaire economie op mijn knie. Zo van de aarde in mijn bed. Grondstoffen, afkomstig van land- en tuinbouw, veeteelt, delfstoffenwinning en bosbouw. Daar begint het mee. Industriële en ambachtelijke bedrijfstakken gebruiken al die grondstoffen en materialen om hun producten te maken. Serviesgoed, auto’s, bakstenen, nietjes, tandartsboren, wegen, brood, boterhamworst, schoenen. Computers en smartphones vreten zeldzame delfstoffen. En kunststoffen zijn gewoon aardolie.

Dienstverlening en overheid komen pas aan het einde van het proces opdraven en zijn allesbehalve de economische motor. Want pas als je computers hebt, glasvezel, papier en pen, kun je gaan besturen, verhandelen en administreren. Deze categorieën produceren zelf niets, het zijn toonbankschuivers of verladers. Beleidsmakers. Banken. Adviseurs en verzekeraars. Reclamebureaus en marketeers. Er komt weinig uit maar er gaat wel een heleboel in. Geld. En ook dat komt van de primaire en secundaire bedrijfstakken af.

De basis draagt de meeste lasten

Inderdaad: land- bos- en tuinbouw, jacht, visserij, veeteelt en mijnbouw zijn de basis voor alle economische bedrijvigheid. De aarde is onze enige echte ‘gouden’ standaard. De rijkste mensen zijn mijnbouwer, boer en bosbouwer, want die betalen heel de rest. ‘Tis maar dat u het weet.

Vermogensgroei brengt geen welvaart, maar is het ongewenste gevolg ervan. Belasten dus, die nutteloze hap, en flink ook! Dan rolt het geld terug naar waar het is gegenereerd en krijgen we weer een echte cyclus. Zonder beurscrashes. Maar hou de aarde heel, asjeblieft. Anders slacht je de kip met de gouden eieren. Dan zijn alle eieren en kippen op, voorgoed.

Boeren leveren dus wel wat op

Dit wisten ze al in de achttiende eeuw. De Fransen Turgot en Quesnai bedachten de economische theorie van het Fysiocratisme waarin de aarde en haar voortbrengselen primair stonden. Zelfs onze Kamer van Koophandel baseert zich nog op hun bedrijfsindeling. Het tegendeel is het Mercantilisme, de grondslag van de moderne economische denkbeelden. Daar is de internationale handel de bron van alle rijkdom.

Kletskoek. Niks kun je niet verkopen, vervoeren of verzekeren. Laat staan dat je er aandelen in kunt nemen. Als je dat probeert kom je bedrogen uit, banken. Economen en politici denken nog steeds mercantilistisch: Wall Street en diensteneconomie. Maar praatjes vullen geen gaatjes, daar heb je voedsel en grondstoffen voor nodig. Laat die Belastingnietbetalers maar lekker een ander plekje zoeken. Heb je toch niks aan. Ik ga voor de fysiocraten. Mm, lekker eitje vandaag.

Reacties