4 mei in Nederland, 30 augustus in Turkije: ‘Emotionele betekenis’

Wanneer op 4 mei in Nederland de slachtoffers van oorlog en geweld worden herdacht, staat het land twee minuten stil. Op 5 mei wordt de vrijheid gevierd. Deze twee dagen hebben een diepe betekenis in het historische geheugen van Nederland.

Ze zijn nauw verbonden met de identiteit van het land, het maatschappelijk bewustzijn en het idee van vrijheid.

Om de betekenis van 30 augustus voor de Turkse samenleving te begrijpen, kunnen we vanuit diezelfde gedachte naar deze dag kijken.

Op 30 augustus 1922 werd bij Dumlupınar de Slag om Dumlupınar gewonnen, een van de belangrijkste keerpunten in de Turkse Onafhankelijkheidsoorlog. Het Grote Offensief, dat op 26 augustus begon, leidde vier dagen later tot een beslissende militaire overwinning. Het Turkse leger rukte vervolgens verder op naar İzmir. Met de bevrijding van de stad op 9 september kwam de militaire fase van de onafhankelijkheidsstrijd ten einde. De overwinning vormde een beslissend keerpunt op de weg naar de oprichting van de Republiek Turkije op 29 oktober 1923.

Toch is de militaire geschiedenis alleen niet voldoende om te begrijpen welke betekenis 30 augustus heeft voor de Turkse samenleving.

Herinnering leeft

Na de Eerste Wereldoorlog viel het Ottomaanse Rijk uiteen en werd de toekomst van Anatolië in belangrijke mate bepaald door de grote mogendheden. De Nationale Strijd onder leiding van Mustafa Kemal Atatürk was een beweging die zich hiertegen verzette en streefde naar nationale onafhankelijkheid. De overwinning bij Dumlupınar betekende dat het Turkse volk zijn streven om zijn eigen politieke toekomst te bepalen, in de praktijk kon brengen.

Deze herinnering leeft vandaag de dag ver buiten de grenzen van Turkije voort. Turken over de hele wereld herdenken 30 augustus met ceremonies en verschillende evenementen. Wie zijn leven in een ander land opbouwt, verliest daarmee niet de band met zijn verleden.

Nederland is daar een goed voorbeeld van. Turkse maatschappelijke organisaties, culturele verenigingen en officiële vertegenwoordigers van de Republiek Turkije organiseren ieder jaar verschillende activiteiten rond 30 augustus. De herdenkingen bij het Atatürk-monument in Amsterdam behoren tot de bekendste. In Rotterdam ligt de Atatürkstraat en in Utrecht de Kemal Atatürkstraat. Ook deze straatnamen zijn zichtbare sporen van de banden die in de loop der jaren tussen Turkije en Nederland zijn ontstaan.

Emotionele betekenis

Wanneer we bedenken welke betekenis 4 en 5 mei voor Nederlanders hebben, wordt beter begrijpelijk waarom 30 augustus voor Turken zo’n belangrijke en emotionele betekenis heeft.

30 augustus is voor Turken een dag waarop zij hun band met het verleden opnieuw beleven en stilstaan bij de waarde van onafhankelijkheid, vrijheid en het recht om hun eigen toekomst te bepalen.

Reacties