‘Argentinië dit’, ‘Spanje dat’, ‘Nederland zus’ en ‘Marokko zo’

Daar stonden alle gladiatoren op het veld. Of moet ik zeggen, lagen en zaten. Moegestreden.

Wellicht wordt het tijd om afstand te nemen van dat enigszins infantiele tribalisme dat iedere voetbalwedstrijd lijkt te begeleiden.

Vooral de laatste jaren…

Historisch gezien is het bovendien opmerkelijk en ironisch hoe selectief ons geheugen soms werkt. Zonder de Spaanse kolonisatie zou de Argentijnse staat (grotendeels hun nazaten), zoals wij die vandaag kennen, eenvoudigweg niet hebben bestaan. En zonder Spanje en de Tachtigjarige Oorlog, enfin…

Dat zijn geen waardeoordelen, maar historische gegevens en feiten. Ironisch genoeg wordt datzelfde koloniale verleden door sommigen moeiteloos vergeten wanneer nationale trots de boventoon voert.

Sportiviteit

Daarnaast wordt Argentinië geregeld weggezet als een ploeg die de grenzen van het (on)sportieve opzoekt. Daar valt soms best iets voor te zeggen. Tegelijkertijd zou het weinig consequent zijn om te doen alsof Spanje – of welk ander voetballand dan ook – altijd een toonbeeld van sportiviteit is geweest. Vrijwel ieder topland kent momenten waarop het spel harder, sluwer, ‘slimmer’ of opportunistischer werd gespeeld dan het romantische beeld achteraf doet vermoeden.

Wat mij vooral opvalt, is hoe snel complottheorieën ontstaan en dan weer verdwijnen achter de coulissen. Tijdens eerdere wedstrijden zou de arbitrage volgens velen structureel in het voordeel van Messi en Argentinië hebben gefloten. Nu bleef een vergelijkbaar verwijt plotseling uit. Bizar toch? Was de scheidsrechter ineens onpartijdig geworden, of laat dit simpelweg vooral zien hoe gemakkelijk supporters en wij als mensen gebeurtenissen selectief interpreteren wanneer het onze eigen overtuigingen bevestigen of juist ontkrachten?

Dat laatste en iets met bias dus…

Nuance

Hetzelfde geldt voor (geo)politieke discussies die steeds vaker het voetbal binnendringen. Historisch is het valide dat na de Tweede Wereldoorlog zowel gevluchte nazi’s als vele Joodse immigranten zich in Argentinië vestigden. Ook is het zeer goed gedocumenteerd dat sommige voormalige nazi’s, in de context van de Koude Oorlog, bescherming of medewerking kregen van westerse inlichtingendiensten. Dat zijn historische feiten. Maar zulke feiten zeggen op zichzelf niets over een hedendaags voetbalelftal of de sportieve prestaties op het veld. Geschiedenis verdient nuance, geen (over)simplificatie.

Hetzelfde zagen we recent bij de ophef rondom Donald Trump, die tijdens een ceremonie een rode kaart van een Amerikaanse speler terugdraaide. Zulke symbolische momenten worden vervolgens weer gebruikt om allerlei bredere conclusies te trekken, terwijl zij vaak vooral illustreren hoezeer sport en politiek tegenwoordig wel degelijk voortdurend door elkaar lopen.

Kijken naar… voetbal

Misschien is het daarom tijd om weer wat meer te kijken naar datgene waarvoor we uiteindelijk inschakelen, voetbal. Goed voetbal wanneer het goed is en ruimte voor (zelf)kritiek wanneer het slecht is. Zonder overal direct verborgen agenda’s, (inter)nationale mythen of complotten achter te zoeken. En te beseffen dat wij volwassenen zijn met een voorbeeldfunctie en aan het einde van het fluitsignaal de meest volwassen man nog steeds een tiener is.

Iemand die, ondanks alles, probeert de feiten van de emoties te scheiden en tegelijkertijd niet ontkent dat ook binnen het internationale topvoetbal soms zaken gebeuren die kritische vragen en serieuze reflecties verdienen.

Reacties