Wie alleen vooruitkijkt, loopt het risico de betekenis van het leven kwijt te raken

Al lange tijd hoor ik uitspraken als: ‘Het leven is te kort, dus je moet ervan profiteren’. Net als het bekende cliché: ‘Kijk vooruit en laat het verleden los.’ Zelf heb ik moeite met dit soort adviezen.

Ze klinken eenvoudig, maar gaan voorbij aan het feit dat het verleden een belangrijke rol speelt in hoe mensen zichzelf en hun leven begrijpen. Wie het verleden volledig loslaat, loopt het risico ook de lessen en ervaringen te vergeten die hem of haar hebben gevormd.

Tegenwoordig lijken veel mensen voortdurend bezig te zijn met wat zij nog willen bereiken. Daardoor krijgen zowel het heden als het verleden minder aandacht. Naar mijn mening is dat een eenzijdige manier om naar het leven te kijken. Het verleden is niet alleen iets wat achter ons ligt, maar ook een bron van herinneringen, ervaringen en inzichten. Door terug te kijken kunnen mensen beter begrijpen wie zij zijn en waarom zij bepaalde keuzes maken.

Goede oude tijden

Op sociale media in Marokko verschijnen regelmatig foto’s uit de jaren ’70 en ’80. Veel mensen reageren daarop met opmerkingen als: ‘Dat waren de goede oude tijden.’ Zij denken met warmte terug aan een periode waarin volgens hen meer rust, onderling vertrouwen en saamhorigheid bestonden. Ik vermoed dat veel mensen in Nederland een vergelijkbaar gevoel hebben wanneer zij aan die tijd terugdenken.

Van oudere Marokkaanse gastarbeiders heb ik vaak verhalen gehoord over hun eerste jaren in Nederland. Zij vertellen over een samenleving waarin mensen vriendelijker met elkaar omgingen, elkaar gemakkelijker vertrouwden en meer tijd voor elkaar hadden. Natuurlijk kende ook die tijd haar problemen, maar in hun herinneringen overheersen de eenvoud, de rust en het gevoel dat mensen elkaar echt zagen en respecteerden.

Leven lijkt op een race

De huidige samenleving lijkt veel gehaaster. Mensen ervaren meer concurrentie, voelen een voortdurende druk om succesvol te zijn en hebben het gevoel dat zij steeds moeten presteren. Het leven lijkt soms op een race waarin iedereen voortdurend vooruit moet. Juist daarom hoor je vaak het advies om het verleden los te laten.

Ik vind dat geen bijzonder waardevol advies. Vooruitkijken doet ieder mens immers vanzelf; daarvoor is geen aansporing nodig. Veel belangrijker is het om een evenwicht te vinden tussen verleden, heden en toekomst. Het verleden helpt ons te begrijpen wie wij zijn, het heden verdient onze aandacht en de toekomst geeft richting. Pas wanneer die drie met elkaar in balans zijn, kunnen mensen met meer rust, vertrouwen en verbondenheid leven.

Reacties