Maartje vindt de term ‘onbegrepen gedrag’ onbegrijpelijk

Vorige week schreef ik over een incident waarbij ik op een station werd uitgescholden voor ‘vies, lelijk ding’ door een voorbijganger. Deze man had eerder al woorden met de aanwezige politie en daarna richtte hij zijn frustratie op mij.

Dit was niet de eerste keer dat ik iets dergelijks meemaakte en het zal waarschijnlijk ook niet de laatste keer zijn. Vervelend, frustrerend, maar het hoort er blijkbaar bij wanneer je je in publieke ruimtes begeeft.

Wat me mateloos irriteert is de term die hiervoor in het leven is gebracht: ‘onbegrepen gedrag’. De maatschappelijke organisatie MIND omschrijft dit als ‘gedrag dat voor de omgeving lastig te plaatsen of verwarrend is, zoals in zichzelf praten, agressie, of verwaarlozing. Het is vaak een uiting van onderliggende stress, psychische problemen, dementie, of eenzaamheid. Het gedrag is een signaal dat iemand de grip op zijn leven verliest’. MIND adviseert dan ook om ‘niet meteen te oordelen maar nieuwsgierig te zijn naar de reden achter het gedrag, om beter te kunnen aansluiten bij wat de persoon werkelijk nodig heeft’.

Verantwoordelijkheid omgeving?

Deze omschrijving legt de verantwoordelijkheid voor het gedrag van een persoon niet bij de persoon zelf, maar bij de omgeving die het gedrag blijkbaar niet begrijpt. En dat vind ik dan weer onbegrijpelijk. Wat iemand ook heeft meegemaakt en in welke staat een persoon zich ook bevindt, op het moment dat je een publieke ruimte betreedt heb je je te gedragen richting je medemens. Wat betekent dat je anderen niet lastigvalt, uitscheldt of intimideert. Mocht je daar op een zeker moment niet toe in staat zijn, kun je je beter even niet in welke publieke ruimte dan ook begeven. En als je dat toch doet, mag je – nee moet je – op negatief gedrag kunnen worden aangesproken.

In mijn situatie gebeurde dat niet: noch door mij, noch door omstanders en noch door de aanwezige politie. Waarom niet? Omdat het onveilig is om iemand op zulk gedrag aan te spreken. Voor je het weet escaleert het en zijn de gevolgen voor jou op zijn minst onprettig, zo niet gevaarlijk. Hoewel me dit weldegelijk een taak voor de politie lijkt.

En hoewel ik ergens kan aanvoelen waarom de GGZ deze term in het leven heeft geroepen, doet het onrecht aan alle mensen die zich wel gedragen en geeft het bepaalde personen een excuus om anderen lastig te vallen. Waarmee de ‘onbegrepen’ persoon in kwestie op langere termijn ook niet geholpen is, met alle maatschappelijke gevolgen van dien.

Reacties