Is de mens een bezit met marktwaarde? ‘Geen klassieke overheersing’

De heersende macht gebruikt altijd een verheven taal wanneer zij zichzelf beschrijft. Ze spreekt van orde. Van veiligheid. Van stabiliteit. Maar wanneer het gordijn een beetje wordt opengetrokken, is het beeld dat tevoorschijn komt veel meer vertekend.

Elke heersende structuur heeft een energiebron nodig om haar voortbestaan te verzekeren. Deze energie wordt vaak onttrokken aan de zwakkeren. Aan degenen die geen verzet kunnen bieden. Aan degenen die geen alternatief kunnen bieden. Aan degenen die niet de luxe hebben om zich buiten het systeem te begeven.

Dit is geen uitzondering in de geschiedenis, maar de regel. Zo zijn imperiums gegroeid. Zo zijn moderne staten rijk geworden. Zo is de wereldeconomie uitgebreid. Maar vandaag de dag gaat het niet alleen om uitbuiting. We hebben het over een verfijnder, onzichtbaarder en meer geïnternaliseerd proces.

De mens is niet langer alleen arbeidskracht, maar een handelswaar met marktwaarde. Een handelswaar die wordt gemeten aan de hand van hoeveel hij produceert, hoeveel hij consumeert en in hoeverre hij beïnvloedbaar is.

Functie van het systeem

Hier begint de breuk. Want de mens verliest zijn status als waardevol subject. Hij wordt geobjectiveerd. Hij is niet langer de acteur van zijn eigen leven en zijn eigen wil, maar verandert in een functie van het systeem. De markt bepaalt zijn prijs. De politiek bepaalt zijn positie. De media geven hem vorm. En terwijl dit alles gebeurt, denkt de mens dat hij vrij is.

Het gaat niet langer om mensen die met geweld tot onderwerping worden gedwongen. Het gaat om het creëren van een mensentype dat zich vrijwillig aanpast. Dit is geen klassieke overheersing, maar een hegemonie die op dit bewustzijn is gebaseerd. En het is naamloos kannibalisme.

Het systeem voedt zich stilzwijgend en onder het mom van legitimiteit vanuit zichzelf, verteert zijn eigen mensen. Wij stemmen hiermee in door het ‘orde en systeem’ te noemen.

Reacties