De illusie van verlichting: goeroes die over de schreef gaan

Jaren geleden gebeurde mij iets wat ik pas veel later begon te begrijpen. Van de ene op de andere dag verdween mijn neurose.

Voor mij is een neurose een toestand waarin iemand het vertrouwen in zijn eigen spontaniteit en intuïtie verliest. Hij houdt op zichzelf te vertrouwen en gaat zich steeds meer aanpassen aan zijn omgeving. Langzaam ontstaat een zorgvuldig opgebouwde rol die hij voor zijn ware persoonlijkheid houdt. Op een dag viel die rol bij mij volledig weg. Het was alsof de rem van mijn leven afging.

Mijn intuïtie werd scherper. Mijn concentratie nam toe. Mijn geheugen leek zich te openen. Ik zag psychologische verbanden die mij vroeger ontgingen. Ik voelde mij vrijer dan ooit.

Op dat moment wist ik niets van spiritualiteit, goeroes of de Human Potential-beweging. Ik was geen intellectueel en had geen enkel theoretisch kader om te begrijpen wat mij overkwam.

Het was een mysterie. Ik zocht contact met mensen die mij konden uitleggen wat er met mij was gebeurd. Maar ik vond niemand. Steevast kreeg ik de indruk dat ik hen sneller begreep dan zij mij. In plaats van trots voelde ik mij daar schuldig over. Ik had juist iemand nodig die míj kon begrijpen.

Twee maanden later stortte ik volledig in.

Nooit verwerkt

Niet omdat de neurose terugkeerde. Die was verdwenen. Ik stortte in doordat diepe trauma’s uit mijn verleden zich meldden. Zij waren nooit verwerkt.

Pas veel later begreep ik dat ik twee fundamenteel verschillende processen met elkaar had verward.

Het eerste noem ik zelfactualisatie. Daarbij verdwijnt de neurose en komt het menselijke potentieel vrij. Niet omdat iemand bovennatuurlijke gaven krijgt, maar omdat angst, strategie en zelftwijfel niet langer in de weg staan.

Het tweede is traumaverwerking.

Zelfactualisatie geneest namelijk niet automatisch de diepe emotionele wonden uit het verleden. Die kunnen blijven bestaan en zich later alsnog melden.

Daardoor kijk ik tegenwoordig anders naar de moderne spiritualiteit.

Mensen die na zelfactualisatie beschikken over een uitzonderlijk ontwikkelde intuïtie, een sterk geheugen, groot charisma en diep psychologisch inzicht, worden gemakkelijk voor verlicht gehouden. Soms door hun volgelingen. Soms gaan zij het zelf ook geloven.

Overschrijdend gedrag

Juist daarom is de teleurstelling vaak zo groot wanneer zo’n spiritueel leraar later in verband wordt gebracht met financieel misbruik, seksueel grensoverschrijdend gedrag of andere ernstige misstanden. Dan klinkt steeds dezelfde vraag:

‘Hoe kan een verlicht mens zoiets doen?’

Misschien stellen we de verkeerde vraag.

Misschien beschikte hij na een zelfactualisatie over een uitzonderlijk ontwikkeld menselijk potentieel, terwijl onverwerkte trauma’s en andere menselijke zwakheden nog steeds aanwezig waren.

Zelfactualisatie herstelt het menselijke potentieel. Traumaverwerking heelt de emotionele wonden die anders destructief blijven doorwerken.

Misschien is dat wel de grootste illusie van de moderne spiritualiteit.

Niet dat verlichting niet bestaat.

Maar dat wij zelfactualisatie hebben verward met heelheid.

Reacties