Het nieuwe strategische centrum van de NAVO: wordt dat Turkije?

Er zijn ontwikkelingen in de internationale politiek die op het eerste gezicht slechts een militaire maatregel lijken. Achter de schermen spelen echter veel grotere geopolitieke belangen een rol.

Volgens diplomatieke bronnen en verklaringen van de Nederlandse chef van de generale staf is de planning om twee nieuwe strategische commandocentra in Turkije op te richten, na de terugtrekking van bepaalde Amerikaanse eenheden uit de NAVO, daar een voorbeeld van.

Volgens de beweringen zal één van de commandocentra verantwoordelijk zijn voor de Straat van de Bosporus, de Zwarte Zee en de Egeïsche Zee, terwijl het andere, met Adana als uitvalsbasis, verantwoordelijk zal zijn voor het Midden-Oosten. Als dit plan wordt uitgevoerd, zal Turkije niet alleen aan de oostflank van de NAVO een belangrijke rol spelen, maar ook uitgroeien tot een van de belangrijkste landen die de veiligheidsarchitectuur tussen Europa en het Midden-Oosten vormgeven.

Successen van Turkije

Ook de beoordelingen van militaire deskundigen wijzen in deze richting. Gezien de successen die Turkije de afgelopen jaren in de defensie-industrie heeft geboekt, zijn geografische superioriteit en operationele capaciteiten, wordt gesteld dat deze ontwikkeling een logisch gevolg is van de strategie om een regionale macht te worden.

Wat nog opvallender is, is dat in deze hoofdkwartieren ook stafofficieren zullen dienen uit landen zoals Polen en Roemenië, die op militair en technologisch gebied nauw met Turkije samenwerken. Deze situatie toont aan dat er vanuit het oogpunt van de veiligheid van de Zwarte Zee een nieuw strategisch samenwerkingsmodel ontstaat.

Geopolitiek duldt geen leemtes. Naarmate de machtsverhoudingen veranderen, wordt ook de taakverdeling binnen allianties opnieuw vormgegeven. Het toegenomen diplomatieke gewicht en de militaire capaciteit van Turkije in de afgelopen periode tonen aan dat ook de NAVO rekening houdt met dit nieuwe beeld.

Strategische onrust

Het land dat deze ontwikkelingen natuurlijk het nauwst zal volgen, is Griekenland. Het feit dat Turkije tegelijkertijd zijn invloed in de Zwarte Zee, de Egeïsche Zee en de oostelijke Middellandse Zee vergroot, kan bij de regering in Athene tot strategische onrust leiden. In internationale betrekkingen zijn echter niet emoties bepalend, maar macht, capaciteit en geopolitieke realiteit.

Tegelijkertijd moet worden benadrukt dat deze informatie is gebaseerd op diplomatieke bronnen en diverse openbare verklaringen. Pas wanneer de NAVO haar officiële besluiten bekendmaakt, zal de volledige reikwijdte van deze plannen duidelijk worden. Binnen bepaalde politieke kringen in Turkije wordt echter benadrukt dat internationale betrekkingen niet zijn gebaseerd op emoties, maar op nationale belangen. Volgens deze opvatting mag Turkije, als het de rol van vooruitgeschoven verdedigingslinie voor de veiligheid van Europa op zich neemt, daar alleen mee instemmen wanneer daar concrete strategische voordelen tegenover staan op basis van het win-winprincipe.

Daarbij worden onder meer de volledige toetreding van Turkije tot de Europese Unie en internationale erkenning van een tweestatenoplossing op Cyprus genoemd als gelijkwaardige tegenprestaties. Zolang dergelijke strategische voordelen uitblijven, zou Turkije volgens deze visie geen instemming moeten verlenen aan de nieuwe NAVO-structuur. Want tussen staten bestaan geen eeuwige vriendschappen of vijandschappen; wat blijvend is, zijn de nationale belangen. Turkije zal zijn geopolitieke gewicht dan ook pas werkelijk verzilveren wanneer het deze positie weet om te zetten in duurzame strategische winst voor het eigen land.

Reacties