Is echte assimilatie mogelijk? ‘Van verschillen een toekomst maken’

Een van de grootste zorgen van migrantengemeenschappen in Europa is het idee dat toekomstige generaties na verloop van tijd zullen assimileren. Deze bezorgdheid wordt vaak geuit. Ik ben van mening dat deze angst wordt overdreven.

Want echte assimilatie (zich aanpassen, red.) vindt niet plaats louter op basis van de wens van de minderheid. Daarvoor moet ook de autochtone meerderheid hiermee instemmen. Precies op dit punt komt de sociologische realiteit om de hoek kijken.

Hoe vaak iemand ook zegt: „Ik ben een van jullie”, hoe vloeiend hij de taal van dat land ook spreekt, hoezeer hij de levenswijze van die samenleving ook overneemt, hij stuit vaak op een onzichtbare muur. In het geheugen van de heersende cultuur zit de volgende reflex: „Jij hoort niet bij ons. Jij bent anders en moet anders blijven.”

Groot obstakel

Deze reflex komt niet alleen bij Turken voor, maar manifesteert zich van tijd tot tijd ook tegenover migrantengemeenschappen in veel Europese landen. Want elke heersende cultuur heeft de neiging om haar eigen geschiedenis, identiteit en culturele grenzen te beschermen. Dit is een van de grootste psychologische obstakels voor assimilatie.

Het interessante is echter de andere kant van de medaille. Ook minderheidsgemeenschappen willen vaak hun eigen identiteit niet verliezen. Ze proberen hun taal, religie, cultuur en gezinsstructuur te behouden. Zo maakt de weerstand die beide partijen om verschillende redenen opbouwen, assimilatie moeilijker.

Aan de ene kant staat de dominante cultuur die zegt: „Word niet zoals wij”. Aan de andere kant de minderheidsgemeenschap die zegt: „Laten we onze identiteit niet verliezen.” Deze wederzijdse reactie vormt een natuurlijke barrière tegen assimilatie.

Assimilatie is dus niet de oplossing. De oplossing ligt in het ontwikkelen van een gemeenschappelijk begrip van maatschappelijk verbondenheid.

Basis voor samenleven

Het is sowieso onmogelijk dat iedereen hetzelfde denkt, hetzelfde leeft of zich aanpast aan dezelfde cultuur. Waar het om gaat, is trouw aan de wet, wederzijds respect, sociale tolerantie en een gemeenschappelijk burgerschapsbewustzijn. Dit is ook de basis voor het samenleven.

Daarom is het onjuist om de angst voor assimilatie van de Turkse gemeenschap in Europa als een onontkoombaar lot te beschouwen. Zolang de heersende cultuur de neiging blijft vertonen om een ‘ander’ te creëren, zal er in feite geen sprake zijn van echte assimilatie.

De kern van de zaak is om verschillen niet tot een bron van conflict te maken, maar ze juist tot een onderdeel van een gemeenschappelijke toekomst te maken. Juist hierin komt het succes van beschaafde samenlevingen tot uiting.

Reacties