Dakloos zijn: ‘Wanneer de obsessie voor regels het overneemt van de mens zelf’

Wanneer je je woning verliest, kom je terecht in een wereld waarin je wordt aangeduid als dakloos of thuisloos. Je bent dan afhankelijk van opvanglocaties waar je kunt douchen en een kop koffie of thee kunt krijgen. Daar ontmoet je allerlei mensen.

Velen kampen met lichamelijke klachten, psychische problemen of ernstige vermoeidheid. Sommigen slapen overdag in de gemeenschappelijke ruimte, anderen worstelen met een drugsverslaving. Tegelijkertijd zie je ook mensen die er verzorgd uitzien en simpelweg pech hebben gehad. Dakloosheid kent vele gezichten.

Wat mij daarnaast opviel, was het grote aantal begeleiders en beveiligers in uniform. Natuurlijk zijn er medewerkers die hun werk met toewijding doen, maar bij anderen krijg je de indruk dat het vooral een baan is. Soms lijkt het alsof bewoners niet als volwaardige mensen worden gezien, maar als dossiers of problemen die onder controle moeten worden gehouden. Dat gevoel wordt versterkt wanneer je merkt dat sommige medewerkers ervan uitgaan dat er met iedere bewoner iets mis is. Juist in een opvang, waar mensen al veel hebben verloren, zou respect de basis moeten zijn.

Afhankelijk van geluk

Ook de regels zijn vaak onlogisch. Bovendien ben je afhankelijk van geluk. Je weet nooit in welke kamer je terechtkomt of met wie je die moet delen. Iedere ochtend worden de bewoners om 7.30 uur gewekt. Als je direct opstaat, snel doucht en naar de kantine gaat om te ontbijten, krijg je te horen dat het ontbijt pas om 8.00 uur begint. Het vreemde is dat alles dan al klaarstaat, maar niemand eerder mag beginnen. Zodra het 8.00 uur is, ontstaat er een lange rij en verloopt het uitdelen van het eten moeizaam. Daardoor gaat opnieuw kostbare tijd verloren.

Ondertussen wordt je kamer afgesloten en mag je er niet meer in. Daarna moet je direct naar buiten, vaak zonder alle spullen die je die dag nodig hebt. Zulke regels zorgen voor extra stress en onzekerheid. Ze maken het dagelijks leven van mensen, die zich al in een kwetsbare positie bevinden, alleen maar moeilijker.

Menselijke maat

Het probleem is niet dat er regels bestaan. In een opvang zijn afspraken noodzakelijk om alles ordelijk te laten verlopen. Het probleem ontstaat wanneer regels belangrijker worden dan de mensen voor wie ze bedoeld zijn. Dan verdwijnt de menselijke maat naar de achtergrond. Hulpverlening zou in de eerste plaats moeten draaien om vertrouwen, respect en begrip. Regels zijn nodig, maar ze mogen nooit belangrijker worden dan de mens. Zodra dat wel gebeurt, verliest een opvang haar belangrijkste doel: mensen helpen om weer vooruit te komen.

Reacties